كەشە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ باسشىلىعىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى ءوتىپ, وندا نەگىزىنەن ەكى زاڭ جوباسى تالقىلاندى.
ءماجىلىس توراعاسى ءبىرىنشى كەزەكتە ەلباسىنىڭ وتكەن اپتادا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا جاريا تۇردە قول قويعانىن جانە پرەزيدەنت جارلىعىمەن وسى زاڭدى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى شارالار جوسپارى بەكىتىلگەنىن ايتا كەلىپ, پارلامەنتكە, سونىڭ ىشىندە, ماجىلىسكە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
سونىمەن قاتار, ن.نىعماتۋلين ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قاۋلىسىمەن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مۇشەسى البەرت پاۆلوۆيچ راۋدىڭ پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى رەتىندە تىركەلگەنىن ايتا كەلىپ, ونى دەپۋتاتتىق مانداتىمەن قۇتتىقتادى ءارى ءارىپتەستەرى اتىنان جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى.
بۇدان كەيىن بەكىتىلگەن كۇن ءتارتىبى بويىنشا داۋىسقا سالۋ تارتىبىمەن دەپۋتات البەرت راۋ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ, دەپۋتات سەرىك ساپيەۆ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ قۇرامىنا سايلاندى.
سونداي-اق, كۇن ءتارتىبى نەگىزىندە پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ تۇراقتى كوميتەتتىڭ بىرىنەن ەكىنشىسىنە اۋىسۋ تۋرالى ەكولوگيا ماسەلەلەرى جانە تابيعات پايدالانۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى گلەب ششەگەلسكي حابارلاما جاسادى. بۇل حابارلامادا دەپۋتاتتار مانسۇرحان ماحامبەتوۆ (زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ ءمۇشەسى) پەن ارتۋر پلاتونوۆ (الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى) ەكولوگيا ماسەلەلەرى جانە تابيعات پايدالانۋ كوميتەتىنە اۋىسۋعا نيەت بىلدىرگەنى ايتىلدى. ولاردىڭ بۇل قالاۋلارىنا ارىپتەستەرى قولداۋ ءبىلدىرىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە م.ماحامبەتوۆ پەن ا.پلاتونوۆ ءماجىلىستىڭ ەكولوگيا ماسەلەلەرى جانە تابيعات پايدالانۋ كوميتەتىنە ەندى.
بۇل كۇنگى وتىرىستا قارالعان زاڭ جوبالارىنىڭ ءبىرى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن سەربيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى حالىقارالىق اۆتوموبيل قاتىناسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بولدى. بۇل جونىندە باياندامانى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترى جەڭىس قاسىمبەك جاسادى.
ج.قاسىمبەك 2016 جىلى قازاقستان مەن سەربيا اراسىنداعى اۆتوموبيلمەن جۇك تاسىمال كولەمى 15 پايىزعا ۇلعايعانىنا توقتالا كەلىپ: «نەگىزگى تاسىمالدانعان جۇكتەر – قۇرال-جابدىقتار, قارا جانە ءتۇستى مەتالدار, اعاش جانە ودان جاسالاتىن بۇيىمدار. كەلىسىممەن ەكى ەل اراسىنداعى اۆتوموبيل تاسىمالى جۇمىسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نورما بەكىتىلدى. ەكىجاقتى جانە ترانزيتتىك تاسىمالدار رۇقساتسىز نەگىزدە, ال ءۇشىنشى ەلدەردەن نەمەسە ءۇشىنشى ەلدەرگە تاسىمال رۇقسات بەرۋ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. اتالعان شارتتار قازاقستاندىق تاسىمالداۋشىلار ءۇشىن ءتيىمدى بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, سەربيا اۋماعى ارقىلى ءبىز وڭتۇستىك ەۋروپا مەملەكەتتەرى – گرەكيا, حورۆاتيا, بولگاريا جانە باسقا ەلدەرگە شىعا الامىز. اتالعان كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساۋدى قاجەت ەتپەيدى», – دەدى.
بايانداما اياقتالعان سوڭ ج.قاسىمبەككە دەپۋتاتتار تاراپىنان بىرقاتار سۇراقتار قويىلىپ, تياناقتى جاۋاپتار قايتارىلدى.
وتىرىستا قوسىمشا بايانداما جاساعان ءماجىلىستىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى قۇدايبەرگەن ەرجان حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالدارى قازاقستاننىڭ بۇكىل كولىك جۇيەسىنىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ تابىلاتىنىنا توقتالا وتىرىپ: «قازاقستان اۆتوموبيل تاسىمالىن جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن رەتتەيتىن نەگىزگى 11 كونۆەنتسياعا قوسىلعان. سونداي-اق, 40-قا جۋىق ەكىجاقتى شارتتارعا قول قويىلدى. قازاقستان تاسىمالداۋشىلار وداعى حالىقارالىق اۆتوموبيل وداعىنىڭ مۇشەسى بولىپ قابىلدانعان. بارلىق وسى اتالعان ماسەلەلەر وتاندىق تاسىمالداۋشىلاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. ماسەلەن, حالىقارالىق باعىتتا اۆتوموبيل كولىگىمەن جۇكتەردى تاسىمالداۋ كولەمى 2016 جىلى 8 ملن 446 مىڭ 700 توننانى قۇرادى. بۇل – 2015 جىلدىڭ كورسەتكىشىمەن سالىستىرعاندا 15 پايىزعا ارتىق. ەلىمىزدە حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالىن جۇزەگە اسىراتىن 3,5 مىڭداي كولىك كومپانياسى تىركەلگەن. ولاردىڭ اۆتوكولىك پاركىندە شامامەن 17 مىڭ اۆتوكولىك بار. ولاردىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالداۋشىلارى وداعىنىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن 7 مىڭ 92 جۇك كولىگى بار 345 كومپانيا كولىكتەرى شەكارانى وڭايلاتىلعان تۇردە كەسىپ وتەدى», – دەدى.
سونداي-اق, ول قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ ءوتكەن جىلى سەربياعا جاساعان رەسمي ساپارى جونىندە ءسوز قوزعادى. «بىلتىر تامىز ايىندا سەربياعا رەسمي ساپارى اياسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ ۇلى جىبەك جولىن قالپىنا كەلتىرۋ يدەياسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتقانىن, بىرقاتار ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا, ونىڭ ىشىندە قىتايدان كاسپيگە دەيىن اۆتوموبيل جولىنىڭ جانە ودان ءارى يران, پارسى شىعاناعى ارقىلى وتەتىن تەمىر جولدىڭ قۇرىلىسىنا قاتىساتىنىن ەسكە سالدى. سونىمەن قاتار, ساپار اياسىندا تاراپتار ەۋروپا مەن ازيا باعىتىنا كولىك جۇيەسىن پايدالانۋعا قاتىستى ءوزارا پىكىر الماسىپ, ەاەو اياسىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىق مۇمكىندىكتەرىن تالقىلادى», – دەدى دەپۋتات.
زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ كەزىندە دەپۋتاتتار ەرسۇلتان بەكتۇرعانوۆ پەن سەرگەي زۆولسكي ءسوز الىپ, جۇكتەردىڭ ەركىن ترانزيتىن, كولىك دالىزدەرىن قۇرۋ, ولاردى جاڭارتۋ ءىسىن قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق, كولىك ينفراقۇرىلىمىن باسقارۋعا, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋعا ەرەكشە كوڭىل اۋدارۋ قاجەتتىگى ەلباسى جولداۋىندا ناقتى كورسەتىلگەنىن ايتا كەلىپ, وسى ورايدا قارالىپ وتىرعان زاڭ جوباسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتادى. ولار, سونداي-اق, قارالىپ وتىرعان زاڭ جوباسىن ماقۇلداپ, ونى پارلامەنت سەناتىنىڭ قاراۋىنا جولداۋدى ۇسىندى.
سونىمەن, اتالعان زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتار ءبىراۋىزدان ماقۇلدادى.
كەلەسى كەزەكتە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مادەنيەت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا تالقىلاندى. بۇل جونىندە الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى بەكبولات تىلەۋحان بايانداما جاساپ, زاڭ جوباسىنىڭ جاي-جاپسارىنان جان-جاقتى ماعلۇمات بەردى. ول ءوزىنىڭ سوزىندە زاڭ جوباسىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى باستاماشى بولعانىن, ونىڭ مادەنيەت سالاسىنداعى قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەنىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, زاڭ جوباسى 2016 جىلدىڭ 30 قاراشاسىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جالپى وتىرىسىندا ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعان.
بۇدان بولەك, دەپۋتات زاڭ جوباسى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2 كودەكسى مەن 6 زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن, ءماجىلىس كوميتەتتەرى وڭ قورىتىندىلارىن بەرگەنىن, جۇمىس توبىنا 200-دەن استام تۇزەتۋلەر كەلىپ ءتۇسىپ, ولار ءمۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار, مەملەكەتتىك مادەني ۇيىمدار, پارلامەنتكە كىرمەيتىن ساياسي پارتيالار وكىلدەرى, قوعام قايراتكەرلەرى, ساياساتتانۋشىلار مەن مادەنيەت سالاسىنداعى ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس توبىنىڭ 22 وتىرىسىندا جانە الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قارالعانىن ايتتى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا ب.تىلەۋحان ءوز ارىپتەستەرىن اتالعان زاڭ جوباسىن قولداۋعا شاقىردى.
داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»