بۇل – وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونەركاسىبى قاتار دامىعان مۇعالجار اۋدانىنىڭ ورتالىعى, ۇستىمەن الماتى جانە اتىراۋ, ماڭعىستاۋ باعىتتارىنا تەمىر جول جانە اسفالت جول وتەتىن توعىز جولدىڭ تورابىنا ورنالاسقان بولاشاعى زور قالا. كەزىندە وسى وڭىردەگى ءشيلىساي فوسفوريت جانە مۇناي كەنىشتەرىن يگەرۋگە كەلگەن كەلىمسەكتەر وزدەرىنىڭ ەجەلگى وتاندارىنا قونىس اۋدارعاندا كوپ ۇيلەر بوس قالىپ, قالانىڭ كوممۋنيكاتسيالىق جۇيەلەرى ىستەن شىعىپ, ءبىراز قيىندىقتاردى باستان كەشكەنى دە راس. ونىڭ زاردابى كۇنى كەشەگە دەيىن تۇرعىندارعا بىرقاتار تۇرمىستىق قولايسىزدىق تۋدىرىپ, قاندىاعاشتىقتاردى ءبىراز ابىگەرگە سالعان-دى. سوڭعى جىلدارى اۋداننىڭ ەكونوميكاسى دامىپ, كوپتەگەن كاسىپورىندار ىسكە قوسىلدى, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلدى. بيۋدجەت قورجىنى تولىعىپ, بىرقاتار شارۋالاردى تىندىرۋعا قول جەتكىزىلدى. سونىڭ ايقىن دالەلى رەتىندە قاندىعاش قالاسىندا جاڭا جىل تابالدىرىق اتتار ساتتە بىرنەشە الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ پايدالانۋعا بەرىلىپ, حالىقتىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتە باستاعانىن ايتۋعا بولادى.
قاراۋسىز قالعان ءۇي قالپىنا كەلتىرىلدى
قاندىعاشتىڭ وزەكتى ماسەلەسى – قاراۋسىز قالعان تۇرعىن ۇيلەر بولاتىن. ءبىر جىلدارى وسىنداي كۇيگە ۇشىراعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءبىرقاتارىن ارزانعا ساتىپ العان پىسىقايلار ورنىنا ءۇيىندى قالدىرىپ بۇزىپ اكەتسە, بىرقاتارىنىڭ ءتورت قابىرعاسى عانا قالىپ, قاڭىراپ بوس تۇرعان ەدى. سوڭعى كەزدەرى وسىنداي بىرنەشە تۇرعىن ءۇيدى كۇردەلى جوندەپ, باسپانا قيىندىعىن كورىپ جۇرگەندەر ءۇشىن قولجەتىمدى پاتەر ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ءىزى اشىلعان-دى. بۇعان دەيىن قالانىڭ “جاستىق” شاعىن اۋدانانداعى ەكى ءۇي قايتا جاراقتاندىرىلىپ, قالپىنا كەلتىرىلدى. ەندى 120 پاتەرلى تاعى ءبىر تۇرعىن ءۇي حالىقتىڭ يگىلىگىنە اينالدى. كۇنى كەشە قالانىڭ كوركىن بۇزىپ تۇرعان بۇل ءۇيدى قاندىاعاشتىقتاردىڭ وزدەرى دە تانىماي قالدى. ءىشى-سىرتى ەۋروجوندەۋدەن وتكەن تۇرعىن ءۇي كوزدىڭ جاۋىن الاتىنداي جۇتىنىپ تۇر. سالتاناتتى ساتتە ءسوز العان مۇعالجار اۋدانىنىڭ اكىمى سەرىك شاڭعۇتوۆ وسى ءۇيدى كۇردەلى جوندەۋگە اۋداندىق بيۋدجەتتەن قارجى بولۋگە وبلىس اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆتىڭ قولداۋ كورسەتكەنىن جەتكىزدى. بۇل تۇرعىن ءۇيدى قالپىنا كەلتىرگەن ء“اليحان-ويل-ز” جشس — قۇرىلىس سالاسىندا وزىندىك قولتاڭباسى قالىپتاسقان كاسىپورىن. بۇعان دەيىن دە العا قالاسىندا قاراۋسىز قالعان ەكى كوپ قاباتتى, قاندىاعاش قالاسىنداعى 60 پاتەرلى تۇرعىن ۇيگە, قوبدا جانە مارتوك اۋداندىق اۋرۋحانالارىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزگەن سەرىكتەستىك وسى ءۇيدى قالپىنا كەلتىرۋ بارىسىندا 267 ملن. تەڭگە قارجى يگەرىپتى. قۇرىلىس جۇمىستارىنا جەرگىلىكتى 250 ادام تارتىلىپتى.
ەسىك-تەرەزەلەرى پلاستيكتەن جاسالعان, بالكونىنا دەيىن تەرەزە قوندىرىلعان, جەرتولەسى قۇرعاق, سۋ, جىلۋ جانە كارىز جۇيەلەرى جاڭارتىلعان تۇرعىن ءۇيدىڭ كەمدىگى جوق. اۋدان اكىمىنىڭ مالىمدەۋىنشە, جاڭا جىلدا تاعى دا وسىنداي قاراۋسىز قالعان ەكى كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇيدى كۇردەلى جوندەپ, قالپىنا كەلتىرۋ قولعا الىنباقشى ەكەن. سوندا قالادا باسپاناعا ءزارۋ ءبىراز وتباسىنىڭ پاتەر ماسەلەسى شەشىمىن تاپپاق.
گاز, سۋ كەلىپ تۇر, جىلۋ جاقساردى
قاندىاعاش قالاسى جىل سايىن قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلەدى. كەشەگى ۇدەرە كوشۋ كەزىندە قالاعا كەلىپ قالعان اعايىندار ءوسىپ-ءونىپ, تۇرعىندار سانى كوبەيگەلى جەكە تۇرعىن ءۇي سالۋ دا قارقىن الا باستادى. قازىر تۇرعىن ءۇي پروبلەماسىن شەشۋ ماقساتىندا وسىندا جاڭادان ەكى شاعىن اۋدان بوي كوتەرىپ كەلەدى. ۋاقىت تالابى جەكە تۇرعىن ءۇيلەردى دە كوممۋنيكاتسيا جۇرگىزىلگەن جەرلەرگە سالۋ قاجەتتىگىن العا تارتىپ وتىر. قازىر “بولاشاق” شاعىن اۋدانىندا سالىناتىن 195 ءۇيدىڭ 95-ىندە, ال “سامال” شاعىن اۋدانىندا سالىناتىن 500 ءۇيدىڭ 80-ىندە ادامدار تۇرىپ جاتىر. اۋدان اكىمى سول كۇنى وسى شاعىن اۋداندارعا تارتىلعان سۋ جانە گاز قۇبىرىنىڭ تۇساۋىن كەستى. وسى ينجەنەرلىك جۇيەلەردى جۇرگىزۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 200 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, تولىقتاي يگەرىلىپتى. قازىر سۋ جانە گاز قۇبىرلارى كوشەلەرگە جۇرگىزىلىپ بولىپتى. گاز ءبولۋ ستانساسى دا دايىن تۇر. ەندى تۇرعىندار گاز بەن سۋدى ۇيلەرىنە كىرگىزىپ جاتقان كورىنەدى.
قالاداعى كەڭەس داۋىرىندە دە ۇلكەن پروبلەما بولىپ كەلگەن جىلۋمەن قامتۋ دا وڭ شەشىمىن تابا باستاپتى. بۇل ماسەلەنى شەشۋگە العىشارت جاساعان “كوممۋنالششيك” كمك قاراستى ورتالىق بۋ قازاندىعىنىڭ ىسكە قوسىلۋ سالتاناتى “ساباقتى ينە ساتىمەن” دەگەندەي بولدى. بۇرىن قالانى ءۇش بۋ قازاندىعى قامتاماسىز ەتەتىن بولسا, سوڭعى جىلدارى ولاردى ءبولەكتەپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭارتۋعا قول جەتكىزىلىپتى. بۇرىن ەكى بۋ قازاندىعى ىسكە قوسىلسا, ەندى ءۇشىنشى بۋ قازاندىعى پايدالانۋعا بەرىلىپ وتىر.
ول ءۇشىن اۋداندىق بيۋدجەتتەن 160 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, وعان وسىنداعى ءۇش قوندىرعى جاڭارتىلىپتى. جاڭا تەحنولوگيامەن جۇمىس ىستەيتىن بۋ قازاندىعىنىڭ تەتىگىن ىسكە قوسقان اۋدان اكىمى ەندى جىلۋ ماسەلەسىندە كىدىرىس بولمايتىنىن جەتكىزدى.
جاڭارعان سپورت مەكتەبى, جارقىن تابىستار
قۋانىشتى ءسات كۇردەلى جوندەۋدەن سوڭ جاڭارىپ, جاسارىپ قالعان سپورت مەكتەبىندە جالعاسىن تاپتى. كىرەبەرىسكە كەرىلگەن كوك لەنتا كەسىلگەننەن كەيىن ىشكە ەنگەن اۋدان اكىمى س.شاڭعۇتوۆتىڭ قۇرىلىستىڭ وتە ساپالى جۇرگىزىلگەنىنە كوڭىلى تولدى. مۇعالجارلىق سپورتشىلار وبلىس اۋداندارى اراسىندا ۇدايى الدان كورىنىپ جۇرگەنىن تىلگە تيەك ەتتى. شىنىندا سولاي. اۋداندا ءتورت حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى, پاۋەرليفتينگتەن ءۇش ازيا چەمپيونى شىعىپتى, بوكستان الەم چەمپيونى گاليب جافاروۆ تا وسى مەكتەپتىڭ تۇلەگى. مۇندا سپورتتىڭ ون ءتورت تۇرىنەن ءبىر مىڭنان استام ءجاسوپىرىم جاتتىعادى. پاۋەرليفتينگ, ەركىن كۇرەس, سامبو, دزيۋدو جانە باسقا سپورت تۇرلەرى جاقسى دامىعان. مەكتەپتە ون جەتى جاتتىقتىرۋشى جۇمىس ءىستەيدى. “جول كارتاسى” باعدارلاماسى بويىنشا سپورت مەكتەبىن كۇردەلى جوندەۋگە 59 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, قىرۋار شارۋا جاسالىپتى. بۇرىن تامشى اعىپ بەرەكەنى كەتىرەتىن مەكتەپ عيماراتى ادام تانىماستاي وزگەرگەن. مۇعالجارلىقتار الداعى وليمپيادا ويىندارىنا كەمىندە ءبىر سپورتشى جىبەرۋگە تالپىنىس جاساپ وتىرعانىن دا جاسىرمادى. قول دوبىنان قالا اتىن يەمدەنگەن كوماندا ەلىمىزدىڭ سۋپەرليگاسىندا وينايتىن كورىنەدى. 52 كيلو سالماق دارەجەسىندە پاۋەرليفتينگتەن ازيا چەمپيونى اتانىپ ۇلگەرگەن 9 سىنىپ وقۋشىسى جارقىن ابدۋللينا بولاشاعىنان زور ءۇمىت كۇتتىرەتىن سپورتشى ەكەنىن اڭعارتتى.
سول كۇنى كاسىپكەر اكىمجان ەسەنامانوۆتىڭ “التىن ورمان”سۋپەرماركەتىنىڭ اشىلۋى بولدى. ازىق-ت ۇلىكتىڭ, تاۋارلاردىڭ ون مىڭنان استام ءتۇرى قويىلعان دۇكەن جانىنان بولاشاقتا تاعى دا تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ نىساندارى اشىلماق. دۇكەندەگى ازىق-ت ۇلىك پەن تاۋار باعالارى وبلىس ورتالىعىنداعى باعادان اناعۇرلىم ارزان. سونداي-اق, مۇندا جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ونىمدەرى دە مولىنان قويىلعان.
ءبىر كۇندە بىرنەشە نىساننىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنە كۋا بولعان قاندىاعاشتىقتاردىڭ ىلگەرى كۇننەن ءۇمىتى مول. جاڭا جىلدى جارقىن تابىستارمەن قارسى الىپ وتىرعان اۋداننىڭ قازىرگى اياق الىسى بيىل دا بەرەكەلى دە مەرەكەلى جولدى جالعاستىراتىنىنا سەندىرەدى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي, اقتوبە وبلىسى.