ەلوردامىزدىڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان بالاباقشا قازىرگى تاڭدا, بالالاردىڭ شات كۇلكىسىنە تولىپ, اتا-انالاردىڭ جۇرەكجاردى لەبىزدەرى مەن اق باتالارىن الىپ, جەمىستى جۇمىس جاساپ جاتىر. بالاباقشا 140 بۇلدىرشىنگە ارنالعان. وقۋ-تاربيە جۇمىستارى ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك جالپىعا بىردەي ستاندارتتارى نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى.
مەكەمەدە نەگىزىنەن 7 توپ جۇمىس ىستەيدى. ولاردى ناقتىلاي ايتسام, كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەر ءۇشىن جاساقتالعان «بالاپان», ودان ۇلكەندەرگە تاربيە بەرىپ جاتقان «كوجەك», «قۇلپىنايمەن» قاتار, ەرەسەك بالالاردىڭ قۇت مەكەنى سانالاتىن «قىزعالداق», «شاعالا», سونداي-اق, مەكتەپالدى دايارلىق جۇرگىزەتىن «اق كوگەرشىن», «قارلىعاش» توپتارى بار. ءار توپقا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار, وقۋ-ادىستەمەلىك كىتاپتار جەتكىلىكتى. بيىلعى ءبىر اتاپ وتەرلىك جەتىستىگىمىز, بالاباقشامىزدا وتكەن قاراشا ايىنىڭ باسىندا مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ورتالىق جۇمىس ىستەي باستادى. قازىرگى كەزدە تارىداي بولىپ كىرىپ, تاۋداي بولىپ شىعاتىن مەكتەپتىڭ 1-سىنىبىنا باراتىن بالالاردى باقشادا تياناقتى ازىرلەۋ باستى مىندەت بولىپ وتىر. ءبىز وسىنى قازىردەن باستاپ قولعا الىپ, بۇلدىرشىندەردى ءارىپ تانىپ, سان ساناۋعا ۇيرەتۋدەمىز.
بۇل يگىلىكتى شارا, ياعني, مەكتەپالدى دايىندىق ءبىرىنشى اۋىسىمدا «بالداۋرەن» سىنىبىندا جۇزەگە اسسا, ەكىنشى اۋىسىمداعى ەرەسەك بالالار «كۇنشۋاق» سىنىبىندا ازىرلەنەدى. تاعى ءبىر اتاپ وتەرلىگى, بالاباقشا جوعارى ءبىلىمدى تاربيەشىلەرمەن جانە ساپالى جۇمىس جاسايتىن قىزمەتكەرلەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. وعان قوسا, ۇجىمدا تاجىريبەلى پەداگوگتار بۇلدىرشىندەردىڭ تانىمىن كەڭەيتىپ, وي-ورەسىن بيىكتەتۋ ىسىندە جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ, ولاردى قازىردەن باستاپ بىرلىككە, ىنتىماققا, ادالدىققا باۋلىپ, ارقايسىسىنىڭ بويىنداعى قارىم-قابىلەتىن اشۋ جولىندا جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. اسىرەسە, ۇلتتىق رۋحانياتىمىز, ياعني, اتا-بابالارىمىزدان جالعاسىپ كەلە جاتقان ادەت-عۇرىپتى, سالت-ءداستۇردى, ورەلى ونەردى, ءورىستى قۇندىلىقتارىمىزدى تانىستىرۋدى نازاردان تىس قالدىرىپ وتىرعانىمىز جوق.
بالاباقشامىز تەك تاربيە بەرىپ, مەكتەپكە دايىندىق جۇمىستارىمەن عانا شەكتەلمەيدى. بۇلدىرشىندەردىڭ قالالىق بايقاۋلارعا قاتىسىپ, جۇلدەگەر اتانىپ ءجۇر. بويلارى كىشكەنتاي بولعانىمەن, ويلارى بيىك ۇل-قىزدارىمىزدىڭ اراسىندا العىس حات, ماقتاۋ قاعازدارىن العاندار دا بارشىلىق. قازاق جۇرتى الدىڭعى تولقىندى ارداقتاپ, ولاردىڭ ونەگەلى ءىسىن كەيىنگى جاسقا ۇلگى ەتىپ وتىرعان. بۇل جاقسى ءداستۇر ءبىزدىڭ بالاباقشادا دا جالعاسىن تابۋدا. وسى ارادا جىر جامپوزى ماعجان جۇماباەۆتىڭ ۇلاعاتتى ءبىر ءسوزى ويعا ورالادى. «بالانى تاربيەشىنىڭ وزىندەي قىلىپ شىعارماي, كەلەشەك زامانىنا لايىقتاپ دايىنداۋ كەرەك», دەپتى تۇڭعىش ۇلتتىق «پەداگوگيكا» كىتابىنىڭ اۆتورى, ارداقتى اقىن اتامىز. بۇل دانالىق وي بۇگىنگى ۇرپاقتى وسى قالىپتا تاربيەلەۋ قاجەتتىگىن مەڭزەپ وتىرعانى انىق. ءيا, ەلدىڭ ەرتەڭگى تىرەگى بۇگىنگى بالدىرعاندارىمىز ەكەنى ءسوزسىز. سودان دا شىعار, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ جاستارعا بارلىق قامقورلىقتى جاساپ كەلەدى. سونىڭ شاراپاتىن ءبىزدىڭ بالاباقشادا تاربيەلەنىپ كەلە جاتقان ءبۇلدىرشىندەر كورىپ جاتىر. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, وتباسىنىڭ دا, بالاباقشانىڭ دا, مەكتەپتىڭ دە ماقسات-مۇددەسى بىرەۋ, ول – زامان تالابىنا ساي ەگەمەن ەلدىڭ ۇرپاعىنا سانالى ءبىلىم بەرۋ.
اجار احمەتجانوۆا,
№41 «بالدىرعان» بالاباقشاسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى