وڭتۇستىكتە تولەپبەك نازاربەكوۆ دەگەن اقساقالدى ەلدىڭ ءبارى بىلەدى. كەڭەس زامانىندا بىرقاتار ءىرى قىزمەتتەر اتقارىپ, كەيىننەن زەينەتكەرلىككە شىققاننان كەيىن دە ورتادان قول ۇزبەي, باقيلىق بولعانشا بەلسەندى اقساقالداردىڭ ءبىرى بولدى. سول كىسى تۋرالى ەل ىشىندە مىنانداي ءبىر اڭگىمە بار: بىردە تولەپبەك اعا بوگەن اۋدانىنان ءبىرىنشى حاتشى بولىپ تاعايىندالادى. ءسويتىپ, جاڭا باسشى كەلە شارۋاشىلىقتاردى ارالاپتى. قاسىندا ورىنباسارلارى, باسقا دا كىشىگىرىم باسشىلار شۇباپ, ءورىپ جۇرگەن كورىنەدى. انا قويشىنىڭ شارۋاشىلىعىنا بارادى, جاعدايى جاقسى. ەكىنشىسىنە بارادى, ونىڭ دا جاعدايى جاقسى. قاسىنداعىلاردىڭ جول باستاپ, تەك جاعدايى جاقسى قىستاۋلارعا اپارىپ جۇرگەنىن ءىشى سەزگەن توكەڭ ءبارىن شاقىرىپ الىپ, بىلاي دەپتى:
– ءاي, اينالايىندار, مەن قىزمەتكە جاڭادان كەلدىم. سوندىقتان مەنى جاعدايى جوق, ماسەلەسى شەشىلمەي جاتقان شارۋاشىلىققا اپارىڭدار. جۇمىسىمەن تانىسايىق, ماسەلەسىن شەشۋگە تىرىسايىق. جاعدايى جاقسى قويشىنىڭ تۇرمىسىمەن كەيىنىرەك تانىسا جاتارمىز...
سويتسە بوگەندىك باسشىلار ءبىر اۋىزدان «بىزدە ونداي جاعدايى ناشار قويشى جوق» دەپتى. العان بەتىنەن قايتپايتىن وتكىر مىنەزدى تولەپبەك اعا قول استىنداعىلاردىڭ بۇل جاعىمپازدىعىنا كۇيىپ كەتىپ, شوپىرىنا «مىنا توبەنىڭ باسىنا شىعايىقشى...» دەپتى. شىعىپ, جان-جاققا كوز تاستاسا الىستان قاراۋىتقان ءبىر قىستاۋ كورىنەدى. توكەڭ باستاپ, جانىنداعىلار ىلەسىپ, ۇباپ-شۇباپ ءبارى سول قىستاۋعا بارادى. بارسا, قورا قۇلاپ قالعان, ءشوپ جينالماي شاشىلىپ جاتىر... مۇنى كورگەن ورىنباسارلاردىڭ جاندارى مۇرىندارىنىڭ ۇشىنا تاقالىپ, نە ايتارلارىن بىلمەي سوستيىپ تۇرىپ قالىپتى. سوندا توكەڭ ءوزى كولىكتەن ءتۇسىپ:
– كىم بار-ەي؟ – دەپ ايقايلايدى.
سويتسە جامان لاشىقتان 8-9 جاستاعى بالا شىعىپ, «اسسالاۋماعالەيكۇم!» دەپ امانداسىپتى.
– اكەڭ قايدا؟ – دەپتى ءبىرىنشى حاتشى سالعان جەردەن قاباعىن جازباي.
– قويدا, – دەپتى بالا جاسقانباي.
– شەشەڭ قايدا؟
– تويدا.
«قويدا, تويدا» دەگەن سوزدەردىڭ ۇيقاس شىققانىنا توكەڭنىڭ ءوزى دە ىشتەي «ويپىرماي, مىناۋ قايتەدى-اي...» دەپ قالسا كەرەك. جان-جاعىنا قاراسا, ەسىكتىڭ الدىندا ءبىر اقساق قوشقار بايلاۋلى تۇر ەكەن. ءبىرىنشى حاتشى سوندا دا سىر بىلدىرمەي:
– مال قايدا؟ – دەپتى.
– جايلاۋدا...
– ال, مىناۋ قوشقار شە؟..
– بايلاۋدا.
بۇل جولعى ۇيقاسقا حاتشىنىڭ قاسىنداعىلار دۋ ەتىپ ك ۇلىپ جىبەرسە كەرەك. نامىستانىپ كەتكەن تولەپبەك اعا داۋىس كوتەرىپ:
– ءاي, ءوزىڭ ءبىر, ءتىلىڭ مەن جاعىڭا سۇيەنگەن بالا ەكەنسىڭ... بۇل قوشقاردىڭ اياعىن تاسپەن ۇرىپ سىندىرىپ, سودان كەيىن بايلاپ قويعانسىڭدار عوي... – دەپتى اشۋلانىپ.
سوندا بالا:
– وسى قوشقار سياقتى بۇزىق بولساڭىز, ءسىزدى دە بايلاپ قويامىز, – دەگەن كورىنەدى.
مۇنى ەستىگەن تولەپبەك نازاربەكوۆ كولىگىنە ءمىنىپتى دە كەتىپ قالىپتى. ازامات سوزدەن جەڭىلگەنىن مويىنداعانى عوي...
نەگىزى ەل ءىشى بەكەر ايتپايدى. مەنىڭشە بۇل وقيعانىڭ بولعانى راس. ءتىپتى بۇل ءجايت توكەڭ جايلى كەيىنگى جىلدارى شىققان كىتاپقا ەنىپتى دەپ تە ەستىدىم. مەنى قىزىقتىرعانى – ءبىرىنشى حاتشىعا تايسالماي جاۋاپ بەرگەن 8-9 جاستاعى بالا كىم بولدى ەكەن؟ كەيىنگى تاعدىرى نە بولدى؟ اۋدان باسشىسىن سوزدەن جەڭگەن وتكىر دە العىر بۇل بالانىڭ كەيىنگى ءومىرى دۇرىس بولعان بولسا ءبىر جەردى تەسىپ شىعاتىنى انىق ەدى عوي...
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان»