گامبۋرگتە اشىلعان ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا (ەقىۇ) مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ جىل سايىنعى كەڭەسى الدىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆتىڭ قاتىسۋىمەن «س5+1» پىشىمىندە ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن اقش سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارى باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى بولىپ ءوتتى, دەپ حابارلادى قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى, سونداي-اق, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنا (ۇقشۇ) مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ءداستۇرلى كەزدەسۋىنە دە قاتىستى.
«س5+1» كەزدەسۋىن اشا كەلىپ, اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى دجون كەرري ارىپتەستەرىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىمەن قۇتتىقتادى جانە اقش تاراپىنىڭ وڭىرمەن ىنتىماقتاستىققا ۇلكەن ماڭىز بەرەتىنىن اتاپ كورسەتتى. ول وڭىردەگى بارلىق ەلدەرمەن ءوزارا اشىق ۇنقاتىسۋ قالىپتاستىرىلىپ وتىرعانىن ايتا كەلىپ, كوپجاقتى ارىپتەستىكتىڭ ءتيىمدى جاقتارى تۋرالى اڭگىمە قوزعادى.
ە.ىدىرىسوۆ استانانىڭ ورتالىق ازياداعى ءوڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىت ۇستاناتىنىنا توقتالدى. وسى رەتتە ول قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى جۇمىسىندا دا اتالعان ماسەلەگە باسا نازار اۋداراتىنىن كولدەنەڭ تارتتى. بۇل جەردە ە.ىدىرىسوۆ امەريكالىق ءارىپتەسىنىڭ وڭىردەگى ارىپتەستىكتى ىنتالاندىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە قاتىستى پىكىرىمەن كەلىسەتىنىن ءبىلدىردى. وسى ارادا, «س5+1» الاڭىن پايدالانۋدىڭ دا ماڭىزى زور ەكەنىنە نازار اۋداردى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار, سونداي-اق, قاۋىپسىزدىك, تەرروريزممەن كۇرەس, ساۋدا-ساتتىق, كولىك, ەكونوميكا جانە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جولدارىن تالقىلادى. كەزدەسۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار «س5+1» شەڭبە- رىندەگى ءوزارا ءىس-قيمىل اياسىن كەڭەيتۋگە بايلانىستى پىكىرلەرىمەن الماستى. وڭىردەگى سۋ-ەنەرگەتيكالىق كەشەنگە قاتىستى ماسەلەنىڭ كوكەيكەستىلىگى اتاپ كورسەتىلدى.
تۇتاستاي العاندا, سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى ۇنقاتىسۋ الاڭىنداعى بايلانىستاردىڭ دامۋ قارقىنىنا قاناعاتتاناتىندىقتارىن ءبىلدىردى. ماسەلەن, «س5+1» ىسكە قوسىلعان 2015 جىلدىڭ قاراشاسىنان بەرى مينيسترلىك دەڭگەيىندە ءتورت كەزدەسۋ وتكەن. دج.كەرري الاڭدى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارىن وڭ باعالاپ, اقش-تىڭ جاڭا اكىمشىلىگىمەن قول جەتكەن ۋاعدالاستىقتاردى نىعايتۋ بويىنشا ءوزىنىڭ جۇمىس ىستەۋ نيەتى بار ەكەنىن مالىمدەدى.
ۇقشۇ-عا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەزدەسۋىنە ارمەنيا, بەلارۋس, قازاقستان, قىرعىزستان, رەسەي جانە تاجىكستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. ولار «ەقىۇ-نىڭ جالپىەۋروپالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىندەگى تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى» بىرلەسكەن مالىمدەمەنى قۋاتتادى. قۇجاتتا جالعاسىپ كەلە جاتقان جالپىەۋروپالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىندەگى داعدارىسقا الاڭداۋشىلىق بىلدىرىلەدى. جاعدايدى حالىقارالىق تەرروريزم مەن ۇيىمداسقان قىلمىس, ميگراتسيالىق داعدارىس كۇردەلەندىرە ءتۇسىپ وتىر. وسى ورايدا, 2010 جىلى استانادا وتكەن ەقىۇ سامميتىندە العا قويىلعان مىندەتتەردى پايدالانۋ ءوز تيىمدىلىگىن بەرگەن بولار ەدى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار, سونداي-اق, 26 جەلتوقساندا سانكت-پەتەربۋرگتە وتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىرعان ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ كەزەكتى سەسسياسىنا دايىندىق ماسەلەسىن قاراستىردى.
ال 8-9 جەلتوقسان كۇندەرى ە.ىدىرىسوۆ ەقىۇ سىرتقى ءىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ 23-ءشى وتىرىسىنا قاتىستى. شارا, جوعارىدا اتاپ كورسەتكەنىمىزدەي, گەرمانيانىڭ گامبۋرگ قالاسىندا ءوتتى. 2016 جىلى ەقىۇ-عا نەمىس تاراپى توراعالىق ەتۋدە. توراعالىقتىڭ ۇرانى «ۇنقاتىسۋدى جاڭارتىپ, سەنىمگە قايتادان يەك ارتۋ جانە قاۋىپسىزدىكتى قالپىنا كەلتىرۋ» بولدى. وسى ورايدا, كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرى مەن ۇيىمعا مۇشە ەلدەر اراسىنداعى سەنىمدى قالپىنا كەلتىرۋ جولدارىن تالقىلادى.
ءوزىنىڭ سوزىندە ە.ىدىرىسوۆ قازاقستاننىڭ ۇيىمعا قاتىستى كوزقاراسىن ۇسىندى. سونداي-اق, ەلىمىزدىڭ ۇيىم قىزمەتىندەگى باسىمدىقتارىن بەلگىلەپ بەردى. قاتىسۋشى ەلدەردى 2010 جىلى ەقىۇ-نىڭ استانادا وتكەن سامميتىندە قابىلدانعان دەكلاراتسيانىڭ ەرەجەلەرىن جۇزەگە اسىرۋعا شاقىردى. ەسكە سالا كەتسەك, استانا دەكلاراتسياسىندا قوعامداستىقتىڭ قازىرگى زامانعى سىن-قاتەرلەرگە لايىقتى قارسى تۇرۋعا قابىلەتتى كوزقاراسى ايقىندالعان بولاتىن. قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى اتالعان ماسەلەگە وراي ەقىۇ ءححى عاسىردىڭ سىن-قاتەرلەرىنە ءتيىمدى جاۋاپ قايتارىپ, داعدارىستى جاعدايدان شىعۋدىڭ جولدارىن كورسەتە ءبىلۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل ءۇشىن ۇيىم ينستيتۋتتارى مەن قۇرىلىمدارىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ قاجەت.
گامبۋرگتە ە.ىدىرىسوۆ ەقىۇ قازىرگى توراعاسىنىڭ باستاماسى – «ەۋروپانىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن قارۋ-جاراققا باقىلاۋ ورناتۋدىڭ وزەكتىلىگى» تاقىرىبىندا وتكەن شاراعا قاتىستى. بۇدان بولەك, ول ەقىۇ-نىڭ باس حاتشىسى لامبەرتو زانەرمەن ءداستۇرلى كەزدەسۋ وتكىزىپ, ونى ەقىۇ-نىڭ استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 كورمەسىنە ارنالعان ەكونوميكالىق-ەكولوگيالىق كونفەرەنتسياسىنا قاتىسۋعا شاقىردى.
ەقىۇ-نىڭ دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار جانە ادام قۇقىقتارى جونىندەگى بيۋروسىنىڭ ديرەكتورى ميحاەل لينكپەن كەزدەسۋىندە تاراپتار جەككورۋشىلىك, يسلاموفوبيا جانە ەتنوستىق, ءدىني ءتوزبەۋشىلىكتىڭ باسقا دا تۇرلەرى نەگىزىندەگى قىلمىسپەن كۇرەستىڭ ماڭىزىن تالقىلادى.
سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ الاڭدارىندا ە.ىدىرىسوۆ, سونداي-اق, اۆستريا, ازەربايجان, اندوررا, ارمەنيا, بەلگيا, ۆەنگريا, گەرمانيا, گرۋزيا, يسپانيا, يتاليا, موڭعوليا, رەسەي, پورتۋگاليا, اقش جانە فرانتسيا دەلەگاتسيالارىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسىپ, حالىقارالىق ساياساتتىڭ جانە ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. بۇل جەردە شەتەل بيزنەسى مەن مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارىنىڭ استانادا وتەتىن ەكسپو-2017-گە قاتىسۋلارى مەن قازاقستاننىڭ 2017-2018 جىلداردا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى جۇمىسىنا بايلانىستى ماسەلەلەر دە نازاردان تىس قالعان جوق.