قىسقى ۋنيۆەرسيادا باستالاتىن شاق كۇن ساناپ جاقىنداپ كەلەدى. ءدۇبىرلى دوداعا سپورتشىلار عانا ەمەس, الماتىلىق دارىگەرلەر دە قىزۋ دايىندالىپ جاتىر. جۋىردا №4 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانا بازاسىندا سپورتتىق جاراقاتتار كەزىندە شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ, سپورت مەديتسيناسىن ۇيىمداستىرۋ سالاسىندا الەمدىك بەدەلى بار شەتەلدىك ارىپتەستەردىڭ قاتىسۋىمەن پراكتيكالىق وقۋ-سەمينارى ءوتىپ, قالا ستاتسيونارلارىنىڭ جۇمىستارىمەن تانىسىپ, دايىندىق دەڭگەيىنە باعا بەردى.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, الماتى قالاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى شاراعا دايىندىقتى قىركۇيەك ايىنان باستاپ, شاھارداعى مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ماماندارىن جانە ەرىكتىلەردى اعىلشىن تىلىنە ۇيرەتۋ, تارتىلعان مامانداردى ۆاكتسيناتسيالاۋ, جەدەل جاردەم مەن ستاتسيونارلاردىڭ تجد بىرگە ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋى بويىنشا ترەنينگتەر وتكىزۋ, كەپتەلىستەن بولاتىن جول كەدەرگىلەرى ورىن العان جاعدايدا ۋاقىتتى ەسەپتەپ, سپورتتىق نىسانداردان اۋرۋحاناعا قانشا ۋاقىتتا جەتكىزىلەتىنىن پىسىقتاپ, جاتتىعۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. اسىرەسە, ۋاقتىلى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ نەگىزگىسى سانالاتىن ناۋقاستاردىڭ جاپپاي ءتۇسۋى كەزىندە ستاتسيونارداعى قابىلداۋ بولىمشەسىنىڭ كەز كەلگەن جاعدايعا ازىرلىگى باستى ماسەلە بولىپ تابىلاتىندىقتان, وسى جۇمىستاردى ىڭعايلاۋ جانە ولارعا شۇعىل كومەك كورسەتۋدىڭ پراكتيكالىق ساباعى فورماتىندا شەتەلدىك ءتاجىريبەنى ۇيرەنۋ ماقساتىندا ميۋحەن (گەرمانيا) تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تراۆماتولوگيالىق حيرۋرگيا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى پيتەر بيبەرتحالەر مەن وسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ شۇعىل مەديتسينالىق كومەك (Emergency) بولىمشەسىنىڭ باسشىسى, دوكتور كارل-دجوردج كانستى شاقىرىپ, دايىندىقتارىمەن تانىستىردى.
تاجىريبە الماسۋ بارىسىندا جاراقات بويىنشا تۇجىرىمداما جاساۋ, جاراقات كەزىندەگى جانساقتاۋ, كلينيكاعا دەيىنگى جانە كلينيكالىق ترياج, ۇيىمداستىرۋ ءجانە ەرىكتىلەردى باسقارۋ, شۇعىل كومەك كورسەتۋدە شەشىم قابىلداۋ شارالارىنىڭ ۇزدىك حالىقارالىق ءتاجىريبەلەرى قارالىپ, تالقىلاندى.
گەرمانيالىق دارىگەرلەر ۋنيۆەرسياداعا قالاداعى بىردەن-ءبىر جاراقات, ورتوپەديا سالاسىندا كوش باستاپ وتىرعان اۋرۋحانا قابىلداۋ بولىمشەسىنىڭ ناۋقاستاردى قابىلداۋ مەن ولارعا شۇعىل ءارى ساپالى ءدارىگەرلىك كومەك كورسەتۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن اتاپ ءوتتى. اسىرەسە, شەتەلدىك مامانداردى قازاقستاندا تۇڭعىش رەت اتالمىش اۋرۋحانانىڭ قابىلداۋ بولىمشەسىندە Emergency room الەمدىك ستاندارتقا سايكەس مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جوباسى ىسكە اسىرىلعانى تاڭعالدىردى. وسى جوبانى ەنگىزۋ ارقىلى قابىلداۋ بولىمشەسىنىڭ جۇمىسى قايتا قۇرىلىپ, ۇيىمداستىرىلعان. الەمدىك ستاندارتتا بۇرىننان بار بۇل ءادىستىڭ ەرەكشەلىگى – حيرۋرگ, ترامۆاتولوگ سىندى بىرنەشە ماماندار بىردەن پاتسيەنتتىڭ الدىنان شىعىپ, قانداي كومەك كەرەك ەكەنىن 5-7 مينۋتتىڭ ىشىندە انىقتايدى. ءتۇرلى جاراقاتپەن تۇسكەن ادام بۇرىنعىداي ءار كابينەتكە ءبىر باس سۇعىپ, كەزەگىن كۇتىپ تۇرمايدى. ياعني, كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ, ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «ءبىر تەرەزە» ەرەجەلەرىنە ۇقساس «مۋلتيتارتىپتىك قاراۋ» جانە «پاتسيەنتتەردى بريگادالىق ەمدەۋ» ادىستەرى قولدانىلادى. نەمىس عالىمدارىنا جاققان جاڭالىق, ول – مۋلتيتارتىپتىك قاراۋ ءادىسى. بۇل ءادىستىڭ ەرەكشەلىگى دارىگەرلەر بۇرىنعىداي ۇزاق ۋاقىت قاعازعا شۇقيىپ, پاتسيەنت تۋرالى تاريح تولتىرىپ وتىرمايدى. قاجەتتى اقپاراتتاردىڭ بارلىعى ەلەكتروندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلادى.
– مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ جاراقات العان ناۋقاستاردىڭ جاپپاي ءتۇسۋىن مودەلدەۋ جانە ءىس-ارەكەت جاساۋمەن پراكتيكالىق ساباقتار وتكىزۋ اسا ماڭىزدى بولىپ تابىلادى, بۇل داعدىلار مامانداردى دايارلاۋ جانە ناقتى شتاتتان تىس جاعدايلار بولعان كەزدە ءوز پايداسىن تيگىزەتىنىنە سەنەمىن, – دەپ اتاپ ءوتتى پيتەر بيبەرتحالەر. – مەنىڭشە, 2017 جىلى وتەتىن ۋنيۆەرسيادا ويىندارىنا سىزدەردىڭ دارىگەرلەرىڭىز دايىن ءجانە وعان كومەكتەسەتىن تەحنيكالىق ءمۇمكىندىكتەردىڭ بارلىعى قاراستىرىلعان. سوندىقتان, ءبىز كورگەن ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا, ءدارىگەرلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىنە جوعارى باعا بەرەمىز.
سەمينارعا قوسىمشا كلينيكانىڭ باس دارىگەرى م.ت.سەيدۋمانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن المانيالىق قوناقتارعا اۋرۋحانا بويىنشا ەكسكۋرسيا ۇيىمداستىرىلدى جانە دە وتا جاساۋ زالدارى مەن اۋرۋحانانىڭ جابدىقتالۋى كورسەتىلدى.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى