ۇلتتىق كودىمىزدى ساقتاۋ ەڭ الدىمەن جاستاردى رۋحاني تاربيەلەۋدەن باستاۋ الادى دەپ ەسەپتەيمىن. جاس بۋىنىمىز جات نارسەگە ەلىكتەپ, جامان اعىمداردىڭ جەتەگىندە كەتپەۋ ءۇشىن نەگىزگى ءىنجۋ-مارجان قۇندىلىقتارىنان, قاننان كەلگەن تەكتىلىگىنەن ايىرىلىپ قالماۋعا ءتيىس.
ءار مەملەكەت ءوز تاۋەلسىزدىگىن ساقتاپ ونى ودان ءارى نىعايتۋعا مىندەتتى. عالامعا قاتەر ءتوندىرىپ ەل تىنىشتىعىن بۇزاتىن تەرروريزم, سەپەراتيزم, ەكسترەميزم سياقتى ىندەتتەردى جويۋ, ونىمەن ىمىراسىز كۇرەس جۇرگىزۋ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. بۇلاردى بولدىرماس ءۇشىن جات يدەولوگيالارعا وتانشىلدىعىمىز بەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز ارقىلى عانا تويتارىس بەرە الامىز.
ءاربىر جاس ۇرپاق ءوزىنىڭ انا-تىلىمەن, سالت-داستۇرىمەن, ادەپ-عۇرپىمەن, تۋعان تاريحىمەن تەرەڭ تامىرلانعاندا عانا ءوزىنىڭ بولمىسىن ساقتاپ قالا الادى. اتا-بابا داستۇرىنە قۇرمەت كورسەتۋ, جاي عانا قۇرمەت كورسەتىپ قويماي ونى ومىرلىك سالتىندا بەرىك ۇستانۋ, بابالار الدىنداعى ۇلى اماناتتى ساقتاپ ونە بويىنا ءسىڭىرۋ, ونى كەلەر ۇرپاقتارعا جەتكىزۋ كەز كەلگەن ازاماتتىڭ پارىزى بولۋعا ءتيىس. سوندىقتان ولارعا دۇرىس باعىت-باعدار كورسەتىپ, وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ باستى نازاردا بولعانى ءلازىم.
ۋاقىتتىڭ كوشى العا جىلجىعان سايىن ادامزاتتىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتى دا وزگەرىسكە ۇشىراپ وتىرادى. تەحنيكا قارىشتاپ دامىپ ءتۇرلى تەحنولوگيالار پايدا بولادى, العا قويعان ماقسات-مىندەتتەر مەن تانىم-تالاپتار دا وزگەرەدى. دەگەنمەن, ءبىر وزگەرمەيتىن قۇندىلىق بار. ول – ۇلتتىق بولمىس, رۋحاني تاربيە. ەل اراسىنا ىرىتكى سالىپ, الالىق كىرگىزەتىن تالاس-تارتىستان بويىن اۋلاق ۇستاپ, تەك قانا ۇلتتىق مۇددە جولىندا قىزمەت قىلعان بابالار اماناتى عاسىرعا جۇك بولارلىق رۋحاني الەمىمىزبەن, يبا-ادەبىمىزبەن, تانىم-تۇسىنىگىمىزبەن ساباقتاسىپ جاتىر. سول امانات جۇگى تاريحتىڭ قيلى كەزەڭدەرىنەن ءبىزدى امان الىپ شىعىپ وسى كۇنمەن قاۋىشتىردى, بولاشاقپەن تابىستىردى. ۇستاز بولا ءجۇرىپ ۇلتىنىڭ قامىن ويلاعان كەشەگى احاڭداردىڭ ارمانى اقيقاتقا اينالدى. سول اماناتقا قىلاۋ تۇسىرمەي كەمەل كەلەشەككە جەتكىزۋ – جاس ۇرپاققا تاربيە مەن ءبىلىم بەرىپ جۇرگەن ۇستازداردىڭ يىعىنا ارتىلعان پارىز جۇگى دەپ ەسەپتەيمىن.
ۇستازدىق قىزمەتىمدە وسى ۋاقىتقا دەيىن مىڭداعان شاكىرتتىڭ الدىندا ءدارىس وقىدىم. بار ءبىلىم-بىلىگىممەن ەرىك-جىگەرىمدى وسى جولعا سارپ ەتتىم. جاستاردىڭ پسيحولوگياسىن, وي-تانىمىن تەرەڭ زەردەلەدىم. مەن ۇستازدىق ەتىپ كەلە جاتقان قازاقتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىندا ءبىلىم الاتىن جاستاردىڭ 90-95 پايىزى الىستان ارمان قۋىپ كەلگەن اۋىل بالالارى. اتالمىش وقۋ ورنىندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ قۋاتتى بولشەگى سانالاتىن اگرارلىق سالانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ جولىندا جاستارعا تەك سالا بويىنشا ءبىلىم بەرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ رۋحاني كەڭىستىگىنىڭ دامۋىنا, ۇلتتىق بولمىسىنىڭ ساقتالۋى جولىندا قوسىمشا تاربيە بەرىپ كەلەمىز. ەكىنشى ۇستاز ءال-ءفارابيدىڭ «تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم − ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەيتىن ۇلاعاتتى ءسوزى ۇستازدار قاۋىمىنىڭ كرەدوسىنا اينالعالى قاشان. بۇل جەردەگى نەگىزگى تاربيە, وتانسۇيگىشتىك پەن ادامي تۇسىنىك قاسيەتىنىڭ قاعيدالارىن دۇرىس قالىپتاستىرۋمەن تىعىز بايلانىستى. جاستاردىڭ زەردەسىن وياتىپ, رۋحاني-مورالدىق تانىم-تۇسىنىگىن دۇرىس قالىپتاستىرۋدا اتالعان وقۋ ورداسىنىڭ باسشىسى, اكادەميك تىلەكتەس ەسپولوۆتىڭ ۇلەسى ولشەۋسىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءار جولداۋىندا ايتىلعان باسىم باعىتتاردى باسشىلىققا الا وتىرىپ ۋنيۆەرسيتەت ۇستازدارى مەن شاكىرتتەرىنە جوعارى تالاپ قويا بىلەدى.
جوعارىدا تىلگە تيەك ەتكەنىمدەي, ءبىزدىڭ وقۋ وردامىزدى بىتىرگەندەردىڭ كوپشىلىگى وقۋىن بىتىرگەننەن كەيىن ءوزىنىڭ تۋعان جەرىنە, ەلىنە قىزمەت ەتۋگە اتتانادى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ قىر-سىرىنا قانىعىپ, سول بىلىمدەرىن تاجىريبەگە ۇشتاستىرادى. ءبىر اڭعارعانىم, اۋىل بالالارىنىڭ بويىندا ۇلتتىق بولمىس, قازاقي تاربيە مەكتەبى دۇرىس قالىپتاسقان. ال, قالا بالالارى كەرىسىنشە تەحنيكانى جەتىك يگەرۋگە يكەمدى بولىپ كەلەدى. ول ەندى زامان مەن تابيعاتقا ءتان ەرەكشەلىك ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. مۇندا وقيتىن قالا بالالارىنىڭ كوپشىلىگى دالا بالالارىمەن ەتەنە ارالاسىپ, رۋحاني ۇندەستىك تاۋىپ ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرىپ جاتادى. تالاي-تالاي عالىمدار مەن ەل يگىلىگىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن مامانداردى قاناتتاندىرعان كيەلى شاڭىراقتا ءبىر كەزدەرى قازاقتىڭ ءبىرتۋار ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ تە ساباق بەرگەن ەدى. سول كەزدەن باستالعان سارا جول مەن ۇرپاقتار ساباقتاستىعى ءالى كۇنگە دەيىن ۇزىلمەي جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. ونىڭ دالەلى, وقۋ وشاعىنداعى ولجاس سۇلەيمەنوۆ اتىنداعى ورتالىقتىڭ رۋحاني تاربيەلەۋدىڭ بەسىگىنە اينالىپ, جاستاردىڭ شىعارماشىلىق مۇمكىندىكتەرىنىڭ كوزىن اشىپ, پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋگە ىقپال ەتىپ وتىر.
ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆ جاستار فورۋمىندا ايتقان ءبىر سوزىندە: «جاستىڭ قۋاتى – ءبىلىمى مەن بىلىگىندە, بىرلىگى مەن پاتريوتتىعىندا. ءبىز بابالاردان ميراس بولعان اتامەكەنىمىزدى تاۋەلسىز ەل ەتتىك. تۇرمىسى شالقىپ, ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشقان باقۋاتتى مەملەكەتكە اينالدىردىق. ءبىزدىڭ بارشا جەتىستىكتەرىمىزدىڭ باستاۋى – بىرلىك. بىرلىگىمىزدى ساقتاي بىلسەك, ەلىمىز ءۇشىن الىنبايتىن بەلەستەر جوق. ول ءۇشىن ءاربىر جاس وزىنە جۇكتەلگەن تاريحي جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنە ءبىلۋى كەرەك», دەگەن ەدى.
راسىندا دا, رۋحىمىزدى قايتا جاڭعىرتىپ, سالت-سانامىزدى سارالاپ, وشكەنىمىزدى جاعىپ, وتكەنىمىزدى تانىدىق. دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا بەت بۇرىپ مەملەكەتتىك قۋاتىن نىعايتقان ەلىمىز تاريحي جاڭارۋ جولىندا تىڭ سەرپىن الىپ, ءوز بەدەلىن قالىپتاستىردى. الەمنىڭ دامىعان وزىق ەلدەرىمەن تەرەزەسىن تەڭەستىرىپ, ولارمەن ساياسي-ەكونوميكالىق, رۋحاني-مادەني تىعىز بايلانىس ورناتتى. شارتاراپقا شاراپاتىن تيگىزگەن قارۋسىز بەيبىت ءومىر سالتىن ۇستانا وتىرىپ, ەلىمىز كەڭگە قانات جايىپ كەلەدى. الداعى جازدا ەكسپو-2017 كورمەسى ارقىلى تورتكۇل دۇنيەنىڭ نازارى بىزگە اۋعالى تۇر. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ساۋلەتى مەن داۋلەتىن, وتكەنى مەن بۇگىنىن, كەمەل كەلەشەگىن وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, جۇمىر جەردىڭ بەتىندە جۇدىرىقتاي قازاقستان دەگەن قۋاتتى ەلدىڭ بار ەكەنىن الەم تاعى ءبىر مويىنداماق. وسىنداي ايتۋلى ماقساتتارعا جەتۋ جولىندا جاڭا زاماننىڭ تاريحىن قالىپتاستىراتىن قايسار دا ءور, ءبىلىمدى دە بىلىكتى, جوعارى مادەنيەتكە يە, رۋحاني دۇنيەسى باي جاستاردىڭ ورنى ءبىر توبە. ۇلت بولاشاعى بۇگىنگى جاس ۇرپاقتىڭ قولىندا. سوندىقتان, جاستارىمىزدى رۋحاني تاربيەلەۋدە ءبارىمىز تاباندىلىق تانىتۋىمىز قاجەت.
راقىمجان ەلەشوۆ, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور