– تۇرلىعازىمەن سىيلاسقان ادام ونىڭ ەرەكشە اقكوڭىل ادالدىعىن, كىمگە بولسا دا مەيىرىمدىلىگىن, اسا كىشىپەيىلدىگىن, جىلىلىعىن, اشىقتىعىن ەش بۇكپەسىز بايقايتىن. ونىڭ جاراتىلىسى, تابيعاتى سولاي – ادامعا جاقسىلىق جاساۋعا, كىسى كوڭىلىن قالدىرماۋعا بەيىم بولاتىن, – دەپ ەسكە الادى مارقۇمدى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى قۋانىش سۇلتانوۆ. – ەلدىڭ ءبارى وعان دوس, باۋىر. ادامنىڭ سىرتىنان جاعىمسىز ءسوز, وسەك ايتپايتىن بەكزات تەكتىلىگى ونى ءوز ورتاسىندا ەرەكشە سۇيكىمدى ەتتى. جاستايىنان ءوز بويىن بارلىق تەرىس قىلىق, جامان ادەتتەن تازا ۇستادى. تەمەكى تارتپادى, ىشىمدىك ىشپەدى. تۇرعان بويى كادىمگى سالاۋاتتى ءومىردىڭ كورىنىسىندەي ەدى. ول وتە سيرەك كەزدەسەتىن باسپا مامانى ەدى. ول كەڭەس زامانىندا ماسكەۋدەگى بۇكىلوداقتىق پوليگرافيا ينستيتۋتىن بىتىرگەن ينجەنەر-باسپاگەر, باسپا ءىسىنىڭ تەحنولوگى بولدى. ماماندىعىنا ساي بۇكىل سانالى ءومىرىن رەسپۋبليكامىزدىڭ باسپا ءىسىن ۇيىمداستىرۋ مەن ونى وركەندەتۋ ماقساتىنا ارنادى. پوليگرافيا تسەحتارىندا قاتارداعى قىزمەتكەردەن مەملەكەتتىك باسپا كوميتەتىنىڭ لاۋازىمدى قىزمەتتەرىنە دەيىن ءوستى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن قايتا قۇرىلعان باسپا جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مينيسترلىگىنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋدا كەڭەسشى, باسقارما باستىعى لاۋازىمدارىندا ابىرويلى قىزمەتتەر اتقارىپ, مەملەكەتىمىزدە كىتاپ باسۋ مەن ونىڭ تارالىمىن, جاڭا ساپاعا كوتەرۋ جولىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتتى. ەلىمىز جاڭا استاناسىن ارقا تورىنە كوشىرگەندە دە تۇرلىعازى الدىڭعى كوشپەن كەلىپ, وسىندا مەملەكەتتىك «ەلوردا» باسپاسىن ۇيىمداستىرىپ, ونىڭ باسشىسى بولىپ جاڭا قازاق قوعامىن قالىپتاستىرۋعا قۇلشىنا ارالاستى. وسى «ەلوردا» باسپاسى تۇرلىعازىنىڭ ءتول تۋىندىسىنداي, استاناعا شوعىرلانا باستاعان قازاق زيالىلارىنىڭ, بۇدان بۇرىنعى تاريحتىڭ تاعىلىمدى كەزەڭدەرىنىڭ ايناسىنداي – قازاق ادەبيەتى كلاسسيكتەرىنىڭ ەڭبەكتەرىن جيناقتاپ, كوپتەگەن يگى ىستەرگە باستاماشى بولىپ, ۇلتتىق رۋحاني قازىنامىزدىڭ قۇندى شىعارمالارىن جارىققا شىعاردى. وسىنداي ازاماتتى كەزىندەگى «گوسكوميزدات» سالاسىندا بىرگە قىزمەت ىستەگەن ارىپتەسى, مەملەكەتتىك كىتاپ پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى, جازۋشى الىبەك اسقاروۆ تا ايرىقشا ىقىلاسپەن ەسكە الادى. «تۇرلىعازى بۇقارالىق اقپارات ءمينيسترىنىڭ كومەكشىسى بولعان جىلدارى مەن پرەزيدەنت جانە مينيسترلەر كابينەتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى بولدىم. اقىلشى اعا رەتىندە ءوز سالاسىندا مول تاجىريبە جيناقتاعان بىلىكتى مامان رەتىندە ماعان كوپ كومەك كورسەتتى. تۇرەكەڭ ىلعي دا جىلى جىميىپ جۇرەتىن. جۇزىنەن شۋاق شاشقان, جان-جاعىنا مەيىرىن توككەن عاجاپ جان ەدى. ءسويتىپ, ءجۇرىپ ءسوز اراسىندا ءازىل-وسپاعىن دا قوسىپ قوياتىن. سونىڭ ءبارى ول كىسىنىڭ قاتار جۇرگەن قاراپايىم اعامىز عانا ەمەس, ىشكى مادەنيەتى كەمەل جان ەكەنىن سەزدىرىپ تۇراتىن. ءبارىمىز دە تۇرەكەڭدى اعايىنعا ادال, دوستىققا بەرىك, ارىپتەستىككە بىلىكتى ازامات رەتىندە مويىنداۋشى ەدىك. سول ءۇشىن دە اعامىزدى ايرىقشا قۇرمەت تۇتاتىنبىز, الدىنان كەسە كولدەنەڭ وتكەن كۇنىمىز جوق, سىيلايتىنبىز. ول كىسىنىڭ بيىك پاراساتىن, دارحان مىنەزىن ۇلگى ەتەتىنبىز, ءجۇرىس-تۇرىسىنان تاعىلىم الاتىنبىز», – دەيدى ءا.اسقاروۆ. باسپاگەردىڭ باعاسىن, باسپا سالاسىنداعى ەڭبەگىن باسپاگەر بىلەدى. «قاراعاندى پوليگرافياسى» جشس ديرەكتورى ەلەمەس يمانعاليەۆ تۇرلىعازى سابىرباي ۇلىنىڭ ەلىمىزدىڭ پوليگرافيا سالاسىندا ەڭ تانىمال, ەڭ ءبىلىمدى دە بىلىكتى مامانداردىڭ ءبىرى ەمەس, بىرەگەيى بولعانىن ايتادى. «تۇرەكەڭنىڭ پاراساتتىلىعى, مەيىرباندىلىعى, ادامدى وزىنە تارتىپ تۇراتىن ەرەكشە ءبىر قاسيەتتەرى ونىمەن ارالاسقان ازاماتتاردىڭ بارىنە ءمالىم. ول ارقاشان پوليگرافيستەردى توڭىرەگىنە جاقىنداتىپ, ولاردىڭ ارقا تىرەر قامقورشىسى بولىپ, كەز كەلگەن كۇردەلى ماسەلەلەرىن شەشىپ بەرۋگە قول ۇشىن سوزىپ وتىراتىن جانى جايساڭ ازامات ەدى», – دەپ ەسكە الادى. ءبارىمىز دە اۋىلدان تۇلەپ ۇشتىق. اۋىلدى, اۋىلداعى اعايىندى ساعىنامىز. تۇرەكەڭنىڭ دە اۋىل دەسە جانى بولەك ەدى. اۋىلداس اعايىنعا دەگەن قامقورلىعى دا ەرەكشە بولاتىن. مارقۇمنىڭ وسىنداي جاقسىلىعىن, جاناشىرلىعىن كورگەندەردىڭ ءبىرى, قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى مولوت سولتاناەۆ ونىڭ جاقىن ارالاسىپ جۇرگەن جاندارعا عانا ەمەس, وزگەلەرگە دە ءوز ىسىمەن, ءجۇرىس-تۇرىسىمەن ونەگەلى ءومىردىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ كەتكەن ازاماتتىعىن ايتادى. «جاناشىرىم, قامقورشىم, جاستاي ايىرىلىپ قالعان باۋىرىمنىڭ ورنىن باسقان اياۋلى باۋىرىم ءارى دوسىم, اۋىلىمىزدىڭ قادىر تۇتار ارداقتىلارىنىڭ ءبىرى – تۇرلىعازى سابىرباي ۇلى ەدى. ول قابىرعاسى قاتپاي جاتىپ كولحوز جۇمىسىنا ارالاستى. اكەسى سابىرباي – ەڭبەكقور كىسى ەدى. كولحوزدىڭ جالعىز ديىرمەنىن جۇرگىزىپ وتىراتىن. كولحوزشىلاردىڭ ەڭبەككۇنگە تاپقان بيدايىن تارتىپ بەرىپ, كوپشىلىكتىڭ العىسىنا بولەنگەن جان. سابىرباي مەن شەشەسى ايشا 1956-1957 جىلدارى ومىردەن وزدى. تۇرلىعازى المالى باستاۋىش جانە باسقۇنشى اۋىلىنداعى سەگىزجىلدىق مەكتەپتەرىن بىتىرگەن سوڭ, جاركەنت قالاسىنداعى ى.التىنسارين اتىنداعى مەكتەپتى پانسيوناتتا جاتىپ ءبىتىردى. باسپادا, كەيىننەن مينيسترلىكتە ىستەپ جۇرگەندە ماعان ءاردايىم قولىنان كەلگەنىنشە كومەك كورسەتىپ ءجۇردى. اسىرەسە, كەگەن ورتا مەكتەبىندە ىستەگەن كەزىمدە ونىڭ كومەگى, دوس ءارى تۋىس رەتىندە ماعان عانا ەمەس, كوپشىلىككە جاساعان جاقسىلىعى كوپ ەدى عوي. 2004 جىلى جازعا سالىم 1000 دانامەن «اۋىلىم باۋرايىندا بەستوبەنىڭ» دەگەن ولەڭدەر جيناعىمدى شىعارىپ بەردى. قاشان بولسىن, اينالاسىنداعى جانداردىڭ جاقسى ىستەرىن ايتىپ, دارىپتەپ جۇرەتىن. التايعا بارعانىن, تاۋ سۇلۋلىعىن سۋرەتتەۋگە ءسوز تاپپاعانى, ول جەردەگى جانى جايساڭ ادامدار تۋرالى, كوركەم تابيعاتى جايلى جىر ەتىپ ايتاتىن. تۇرلىعازى 60-قا تولعاندا اۋىلداعى تۋعان-تۋىس, دوس-جاران, اعايىندارىن مەرەيتويىنا شاقىردى. تۋعان كۇنى مامىر ايىنىڭ 20-سى. مەكتەپتەگى وقۋ جىلىنىڭ اياعى بولعاندىقتان, بارا المادىم, زايىبىم باعيلا باردى. مەن مال تۇياعى تيمەگەن جەردەن ءبىر ءتۇپ جۋسان ءۇزىپ الىپ, كونۆەرتكە سالىپ, قۇتتىقتاۋىمدى جازىپ جىبەردىم. تۇرلىعازى جازعا سالىم اۋىلعا كەلگەندە سول سالەمدەمەمە قاتتى ريزا بولعانىن, جۋساندى تويعا كەلگەن قوناقتار دا الىپ يىسكەگەنىن, تالايلاردىڭ ويىنا تۋعان جەرى تۇسكەنىن جىر قىلىپ ايتتى. بيىل جازدا استاناعا بارعانىمدا ءوزى قۇشىرلانا يىسكەيتىن جۋسان مەن تۋعان ءۇيىنىڭ جانىنان ءبىر ۋىس توپىراق الا بارىپ بەيىتىنە قويدىم. تۋعان ەلى مەن جەرىنىڭ رۋحىن سەزىنىپ, ارۋاعى قۋانسىن دەگەن وي», – دەيدى. تۇرەكەڭدى نەمەرەسى ارۋجان داۋرەنقىزى كوپ جوقتايدى, ساعىنادى. «اتام مەنىڭ ومىرىمدە ۇلكەن ورىن الادى. كىشكەنتاي كەزىمنەن ارقاسىنا كوتەرىپ, موينىنا مىنگىزىپ جۇرەتىن. ويناپ-كۇلۋدى, دالادا سەرۋەندەۋدى ۇناتاتىنبىز. كينوعا بىرگە باراتىنبىز. اتالىق اقىل-كەڭەسىن ايتىپ, ەركەلەتەتىن, حال-جايىمدى سۇراپ وتىراتىن. قازىر ونىڭ جوقتىعىن كۇندە ويلايمىن, جىلاپ, ساعىنىپ جۇرەمىن. كەيدە تۇسىمە كىرەدى. سوندا قاتتى قۋانامىن. ول مەنى ەرەكشە جاقسى كورۋشى ەدى. اتامدى ساعىندىم», دەيدى بالا جۇرەگى ەلجىرەپ. تۇرلىعازى! ءوزىڭدى وسىناۋ ەستەلىكتەر ارقىلى ەسكە ءتۇسىرىپ, دۇعاسىن ارناعان ارىپتەسىڭ, دوسىڭ, قۇرداسىڭ.
قايىردى نازىرباەۆ استانا