كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا قىرعىز رەسپۋبليكاسى مەن قر پارلامەنتى مەن ۇكىمەت ادامدارى, كورنەكتى قوعام قايراتكەرلەرى مۇددەلىلىك تانىتتى.
مۇنداي كەلەلى جيىندى ۇيىمداستىرۋعا قازىرگى دۇنيەجۇزىندە جۇقپالى ەمەس كەسەلدەردىڭ كەسىرىنەن تۋىنداپ جاتقان ماسەلەلەر تۇرتكى بولعان.
ماسەلەن, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, جۇقپالى ەمەس دەرتتەردەن عانا جىل سايىن 38 ميلليون ادام ولىمگە دۋشار بولادى. سونىڭ ىشىندە, جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ اسقىنۋىنان جىل سايىن 17,5 ميلليون ادام قازا بولادى. ودان كەيىن ونكولوگيالىق كەسەلدەردەن – 8,2 ميلليون, رەسپيراتورلىق اۋرۋلاردان – 4 ميلليون جانە ديابەتتەن – 1,5 ميلليون ادام مەزگىلسىز قازا بولۋدا.
كوكەيكەستى جاعدايعا بايلانىستى «امان-ساۋلىق» قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى, قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى باقىت تۇمەنوۆا: «قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى جىلدارى ىشىندە جالپى ءولىمنىڭ 6 پايىزعا تومەندەۋىنە قول جەتكىزدى. دەگەنمەن, رەسپۋبليكادا, بۇكىل دۇنيە جۇزىندەگىدەي, جۇقپالى ەمەس اۋرۋلاردىڭ دەڭگەيى ارتۋدا. ەلىمىزدە ەڭ كوپ تارالعان سوزىلمالى جۇقپالى ەمەس اۋرۋلاردىڭ تۋىنداۋىنا 87,5% جاعدايدا ناۋقاستاردىڭ مىنەز-قۇلقىنا قاتىستى ءتورت ءتۇرلى ارەكەتى سەبەپشى. بۇل – زياندى تاماقتار, دەنە قيىمىلىنىڭ ازدىعى, شىلىم شەگۋ مەن الكوگولدى شەكتەن تىس پايدالانۋ. ال الەمدىك تاجىريبە جۇقپالى ەمەس دەرتتەردىڭ سانىن الدىن الۋ شارالارى مەن تاۋەكەل فاكتورلارىن باسقارۋدىڭ جۇيەلىك تاسىلدەرى ارقىلى الدەقايدا ازايتۋعا بولاتىنىن كورسەتىپ وتىر. جانە بۇل شارالار ءارى قولجەتىمدى ءارى سىناقتان وتكەن» دەيدى.
ء«بىز تاياۋ بولاشاقتا ىشىمدىك پەن قانتتى كوپ پايدالانۋ, سونداي-اق, شىلىم شەگۋدەن باس تارتپاۋ جاعدايلارىن شاراسىز ناقتىلىق رەتىندە قابىلدايمىز. سايكەسىنشە, ەندىگى بار كۇش-جىگەرىمىزدى وسى قۇبىلىستىڭ جاعىمسىز اسەرلەرىن ازايتۋعا جۇمسايمىز», دەيدى ۆەنا مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الەۋمەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتالىعىنىڭ دوتسەنتى جانە نيكوتيندى زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەرنەست گرومان.
كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ ويىنشا, مۇنداي تىعىرىقتان شىعاتىن ءبىر جول بار. بۇل تاۋەكەل فاكتورلارىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ تولىق يندۋسترياسى – قانت الماستىرۋشىلار, الكوگولسىز سىرا-شاراپ, ەلەكتروندى تەمەكىلەر جانە تاعى باسقاسى.
«ماسەلەنىڭ ءمانى مىنادا: مۇنداي ونىمدەردىڭ ەكى ءتۇرى بار – ساپالى ءارى ونى قولدانعان كەزدە ونىڭ قاۋىپسىزدىگىن شىن مانىسىندە راستايتىن سەرتيفيكاتتالعان تاۋارلار. ەكىنشىسى, زيانسىزدىعى ارنايى تەكسەرىلمەگەن, بەلگىسىز جەردە جانە الدەكىمدەر جاساعان ونىمدەر. ال زاڭنامالىق تۇرعىدا قانت جەۋگە, ىشىمدىك ىشۋگە, شىلىم شەگۋگە تىيىم سالۋ جانە ازاماتتاردى كوپ قوزعالۋعا ءماجبۇر ەتۋ ارقىلى زياندى فاكتورلاردى جويۋ ايتارلىقتاي ناتيجە بەرمەيدى. سوندىقتان سەرتيفيكاتتالعان جانە ساپالى ءارى زياندى اسەرلەرى از ونىمدەر وندىرەتىن كاسىپورىندارعا نازار اۋدارۋ دۇرىسىراق بولار ەدى. ياعني, نارىقتا قاۋىپ-قاتەرى از ونىمدەردىڭ تارالۋىنا ىقپال ەتىپ, قانداي ونىمدەردىڭ دەنساۋلىق ءۇشىن زيانسىزدىعىنان حاباردار ەتىپ وتىرۋ ارقىلى ۇلت دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا بولادى. ودان كەيىن ارينە ءتۇرلى سالىقتىق پرەفەرەنتسيالار ارقىلى ساپالى ونىمدەردىڭ باعالارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن رەتتەۋگە بولادى», دەيدى «ۇلتتىق تۇتىنۋشىلار ليگاسى» رقب پرەزيدەنتى سۆەتلانا رومانوۆسكايا.
كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار كوتەرىلىپ وتىرعان ماسەلەلەردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدىلىعى ەسكەرە وتىرىپ ءارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مەن ۇكىمەتتىڭ ۇلت دەنساۋلىعىنا ۇلكەن نازار اۋدارىپ وتىرعانىنا سۇيەنە كەلە, قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە جولداۋ ءۇشىن قارار جوباسىن ازىرلەدى.
حالىقارالىق جيىننىڭ جۇمىسىن قورىتىندالاي كەلە, قر ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, قازاق تاعامتانۋ اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى شارمانوۆ تورەگەلدى: «بۇگىنگى كونفەرەنتسيادا قوزعالعان ماسەلەلەر وتە وزەكتى جاعدايعا اينالدى. بۇعان مەملەكەت پرەزيدەنتى مەن ۇكىمەت تاراپىنان اسا ۇلكەن نازار اۋدارىلىپ وتىرعانى ورىندى. تاۋەكەل فاكتورلارىن تومەندەتۋ ساياساتىندا عىلىمنىڭ, قوعامنىڭ جانە زاڭ شىعارۋشىلاردىڭ بارلىق كۇش-جىگەرىن ۇيلەستىرەتىن كۇن جەتتى. ادام دەنساۋلىعى ءۇشىن تاۋەكەل فاكتورلارىن ازايتۋدا عىلىم مەن قوعامنىڭ جانە زاڭ شىعارۋشىلاردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرىپ, ءتيىمدى جۇمىس ىستەي الاتىن مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمدار تولىق ۇيلەستىرۋشى بولا الادى», دەدى.
ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان»