مىرزاعالي جانە ونىڭ كومانداسى

بۇل – ميلانداعى الەم چەمپيوناتى­نان كەيىن ەلىمىزدە وتكىزىلىپ وتىرعان ەڭ ۇلكەن ءارى ەڭ ەلەۋلى جارىس. ويتكەنى, بوكستان ەل نامىسىن شەت ەل رينگتەرىندە, ونىڭ ىشىندە, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قوڭىر كۇزىندە بولاتىن ازيا ويىندارىندا قورعايتىن كوماندانىڭ №1 مۇشەسى بولۋ باقىتى وسى “جان الىسىپ, جان بەرىسكەن” سىن ساعاتتاردا ايقىندالماقشى.

سىن ساعاتتار دەمەكشى, قازاق بوكسىنداعى وتكەن جىلدىڭ ۇلكەن ساتسىزدىگى – ميلانداعى سۇرەڭسىز ويىندى سىناۋ, ارينە, وڭاي. اسىرەسە, اۋىز جاپپاستىڭ ءبارى “ايتقىش” اتانعان قازىرگىدەي كەزدە. بىراق سول ءبىر ساتسىزدىككە ساراپتاما جاساي وتىرىپ: “ورىن العان ولقىلىق پەن قاپى قالعان قاتەلىكتەردىڭ سىرى نەدەن بولدى؟” دەگەن ساۋالدىڭ توقەتەر جاۋابىن ءدال تابۋ ءاي, قيىنداۋ-اۋ, قيىنداۋ. ويتكەنى, ءبىراز جىلداردان بەرى قوردالانىپ قالعان سان الۋان سەبەپ ءبىر-بىرىمەن بايلانىپ قالعان. سوندىقتان بولار, ەلىمىزدىڭ بوكس قاۋىمداستىعى ونبەيتىن داۋدى قوزعاپ, بەكەرگە جۇيكە جۇقارتپاستان بىردەن باس باپكەردى اۋىستىردى. ءسويتىپ, ەل كومانداسىنىڭ باسشىلىعىنا مىرزاعالي ايتجانوۆ دەگەن ازامات كەلدى. مىرزاعالي ەلىمىزدىڭ ابىرويىن ازيا, الەم جانە وليمپيادا رينگتەرىندە قال-قادەرىنشە قورعاپ جۇرگەن تالانتتى بوكسشىلار ءبىرجان جاقىپ پەن ەركەبۇلان شىناليەۆتىڭ جەكە باپكەرى. ۇلتتىق كوماندا تابىسىندا دا ۇلەسى بار. دەمەك, قاۋىمداستىق باسشىلارى وعان كوماندا جاۋاپكەرشىلىگىن جۇكتەگەن كەزدە ونىڭ وسى ەڭبەگىن دە ەسكەرگەن بولۋى كەرەك. ءساتى ءتۇسىپ سالەمدەسكەندە, ورايى كەلىپ سۇحباتتاسقاندا بايقاپ ءجۇرمىز, مىرزاعالي, زادى, سالماقتى ازامات. بوستەكى ماقتانعان جوق. بايبالامدى دا جاراتپايدى. ءتىپتى, تالانتتى شاكىرتى ءبىرجان جاقىپتى (48 كگ) ميلان بىرىنشىلىگىنە اپارماي, ەلدە قالدىرىپ كەتكەن كەزدە دە اشۋ شاقىرعان جوق. سابىر ساقتاپ, ءالىپتىڭ ارتىن باقتى. مىنە, سول ءبىرجان جاقىپ جاقىندا ءازىربايجاننىڭ استاناسىندا وتكەن حالىقارالىق جارىستا جاقسى ونەر كورسەتىپ, ءبىرىنشى جەكپە-جەگىندە برازيليالىق, جارتىلاي فينالدا ماروككولىق جانە فينالدا دومينيكاندىق بوكسشىلاردى جەڭىپ, چەمپيون اتاندى. ءسويتىپ, وتكەن جىلعى ازيا چەمپيوناتىندا العاشقى جەكپە-جەگىندە ۇتىلىپ قالدى دەپ, كوماندا مۇشەلىگىنەن ءبىرجولاتا “سىزىپ” تاستاعاسى كەلگەندەرگە ءوزىنىڭ ءالى دە اتتان تۇسپەگەنىن دالەلدەدى. ميلانداعى العاشقى جەكپە-جەگىندە “سۇرىنگەن” عاني جايلاۋوۆ (60 كگ) جاقىندا حانتى-مانسىدا وتكەن حالىقارالىق جارىستا رەسەي ەلىنىڭ ەكى دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى الەكسەي تيششەنكونى 6:1 ەسەبىمەن جەڭدى. بۇل بەلگىلى باپكەر نۇرلان اقۇرپەكوۆتىڭ شاكىرتىنە عانا ءتان شەبەرلىك بولسا كەرەك. دەمەك, سپورتتا, ونىڭ ىشىندە, داۋ-دامايى كوپ بوكستا ىلعي وزەكتى ورتەر ساتسىزدىكتەر عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە كوڭىلدى مارقايتار ءساتتى ويىندار دا بولىپ تۇراتىنىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك سياقتى. بەلگىلى سپورت ءجۋرناليسى لەونيد يۋرەۆ ميلانداعى جولى بولماعان قازاق بوكسى تۋرالى جاناشىرلىقپەن تولعانا كەلىپ “ۆ كوماندە پوياۆيليس مولودىە ي ودارەننىە ولجاس ساتتيباەۆ, گاني جايلاۋوۆ ي ۆ وسوبەننوستي رۋستام سۆاەۆ, ۆاسيلي لەۆيت ي يۆان دىچكو. ۆ ەتوي سبورنوي زابليستال كانات ابۋتاليپوۆ, پرەۆراتيۆشيس ۆ بوكسەرا پوچتي پلانەتارنوگو كلاسسا. ۋ ەتوي team ەست سەريك ساپيەۆ, زا چتو نۋجنو ميلليون راز سكازات “سپاسيبو” كاك ەگو روديتەليام, تاك ي ەگو ليچنومۋ ترەنەرۋ الەك­ساندرۋ سترەلنيكوۆۋ. دا ي سامومۋ سەريكۋ. ۋ ناشەي بوكسەرسكوي كوماندى دەيستۆيتەلنو ەست نەپلوحوە بۋدۋششەە” دەپتى. بۇل – ناعىز جانا­شىر ادامنىڭ ءسوزى. بۇل – باپكەرلەردى دە, بوكسشىلاردى دا اعاش اتقا تەرىس مىنگىزىپ, “ماقتامەن باۋىزداپ” جاتقان قىركۇيەك ايىندا ايتىلعان بىردەن-ءبىر جىلى پىكىر. ويتكەنى, ءوز بوكسشىلارىمىزدى ءوزىمىز “جامان” دەپ, جەرگە تىققاندا جاقسىلاردى قايدان الامىز؟ ەڭ باستىسى, بىزگە جاقسىسىن كىم بەرەدى؟ مۇنى نە ءۇشىن ايتىپ وتىرمىز؟ سەبەبى, قازاق بوكسىن قايتسەك كوتەرەمىز دەگەن ۇرانمەن, كەيبىر ايماقتارداعى بوكس قاۋىمداستىقتارى­نىڭ قۇلاعىنا التىن سىرعا, “اسىرا سىلتەۋگە” جول بەرۋگە بولمايدى. سوسىن “ميلاندا ۇتىل­عان بوكسشىنىڭ ءبارىن ۇلتتىق كوماندادان الاستاۋ كەرەك” دەگەن ۇشقارى ويدىڭ جەتەگىنە ەرىپ, ولاردىڭ ورنىنا ءوز بوكسشىلارىن “تىعۋدىڭ” نەشە ءتۇرلى قيتۇرقى جولدارىن قاراستىرۋدىڭ سوڭى دا جاقسىلىققا اپارمايدى. بۇل قۋلىق-سۇمدىقتىڭ باسقا باسقا, قازاق بوكسىنا قاۋپى زور بولماسا, پايداسى جوق. ۇلتتىق كوماندا – ەل نامىسى. ۇلتتىق كوماندا – ەل مەرەيى. وعان شىن مانىندە لايىقتىلار عانا ىرىكتەلىپ الىنۋى كەرەك. وعان دارەجە-دارگەيى بار قالالار مەن اتاق-داڭقى اسپانداعان اقشالى اعالاردىڭ بەدەلى سالىنباعانى ءجون. مۇنداي سوراقىلىقتى بولدىرماۋ ءۇشىن تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى, ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ پرەزيدەنتى ت. دوسمۇحامبەتوۆ, سپورت كوميتەتىنىڭ توراعاسى ا. قۇلنازاروۆ جانە ەلىمىزدىڭ بوكس قاۋىمداستىعى­نىڭ پرەزيدەنتى تيمۋر ق ۇلىباەۆ باستاعان ءبىر قاۋىم جاناشىرلار استانادا وتەتىن ەل بىرىنشىلىگىنىڭ العاشقى كۇنگى جەكپە-جەگىنەن باستاپ سوڭعى كۇنى بولاتىن شەشۋشى ايقاسىنا دەيىن ءجىتى باقىلاپ, كىمنىڭ كىم ەكەنىن ءوز كوزدەرىمەن كورگەندەرى ابزال. كۇزدە بولاتىن ازيا ويىندارىندا قىتاي ەلىنىڭ بوكس رينگىنە ايماق پەن ءوڭىردىڭ اسىرەنامىسى ەمەس, ءيسى قازاقتىڭ ۇرانى كوتەرىلىپ, نامىسى قورعالادى. ال ونى قورعاۋ ءۇشىن شارشى الاڭعا جۇرەگى لۇپىلدەمەي, تىزەسى دىرىلدەمەي شىعا الاتىن, جۇيكەسى مىقتى, شەبەرلىگى تولىسقان جاۋجۇرەك بوكسشىلار اسا قاجەت. سوندىقتان, ەل بىرىنشى­لىگىندە وسىنداي وعىلاندارعا قيانات جاسالماۋ جاعىن وسى باستان ويلاستىرعان ءجون. اسىرەسە, رينگتەگى جانە قاپتالدا وتىراتىن تورەشىلەرگە قاتاڭ تالاپ قويىلۋى قاجەت-ءدۇر. مىنە, باس باپكەر مىرزاعالي ايتجانوۆتى مازالاپ جۇرگەن باستى ساۋالدىڭ ءبىرى وسى بۇگىندە. شەت ەل بوكسشىلارىن شاقىرىپ, بىرگە جاتتىعۋ جاساۋ, جولداستىق كەزدەسۋ وتكىزۋ بىلىكتى باپكەر تۇرسىنعالي ەدىلوۆتىڭ كەزىنەن باستالعان وتە جاقسى ءداستۇر. ول كەزدە قازاق بوكسشىلارى ءۇشىن كۋبا سايىپقىراندارى “كەدەرگى” بولاتىن. بىراق ولاردىڭ №1 بوكسشىلارى مۇحيت اسىپ, اقش ءوتىپ كەتكەلى بەرى باستارىنان باق تايىپ تۇر. استانا مەن قاراعاندىعا كەلگەن سول مىقتىلاردىڭ “سارقىتى” عانا. “سارقىتى” دەيتىنىمىز, بەيجىڭ وليمپياداسىندا كەشەگى ازۋىمەن اي بىلەگەن كۋبا بوكسشىلارى ءبىر التىنعا دا زار بولىپ قالدى. ميلاندا دا باعى جانا قويعان جوق. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا تەك قانا كۋبا ەمەس, قازاق بوكسشىلارىنا قاۋىپتى قارسىلاستار سانالا باستاعان ەۋروپا ەلدەرىنىڭ بوكسشىلارىن, ونىڭ ىشىندە دۇنيە جۇزىندە №1 دەلىنەتىن رەسەي بوكسشىلارىن شاقىرىپ, بىرگە جاتتىعۋ, جولداستىق كەزدەسۋ وتكىزۋ وتە دۇرىس بولار ەدى. ويتكەنى, رەسەي بوكسشىلارىنىڭ ورنى ءبارىبىر بولەك. ولار ءبىزدىڭ بوكسشىلارعا بارماق تىستەتكەن ميلاندا ءبىرىنشى ورىندى يەلەندى. سول سياقتى, مۇمكىندىك بولىپ جاتسا, قىتاي, تايلاند, موڭعوليا, ءۇندىستان مەن وزبەكستان بوكسشى­لارىنان دا ۇلگى الۋعا ابدەن بولادى. تىم “شەت ەلشىل” بولۋ دا جاقسى ەمەس, ارينە. بۇلاي دەگەندە باس تارتاتىن ناقتى مى­سال­دار دا بار. قاراعاندىدا وتكەن ع. جارىل­عاپوۆ اتىنداعى حالىقارالىق ءتۋرنيردىڭ باس تورەشىلىگىنە رەسەي ازاماتىن تاڭداپتى. راس, رەسەي قۇدايى كورشىمىز, راس, رەسەي سپورتشى­لارى­نىڭ كەرەمەت جەتىس­تىكتەرىن باعالايمىز, بىراق قازاق سپورتىنا, ونىڭ ىشىندە قازاق بوكسى­نا تەك قانا قازاق باپكەرلەرى مەن قازاق تورەشىلەرىنىڭ عانا جانى اشيتىنىن ۇمىت­پايىق, اعايىن. سوندىقتان مۇنداي ورەسكەل­دىك­تىڭ بولماۋىن ەل بىرىنشىلىگىندە قاتاڭ ەسكەرگەن ءجون سياقتى. سونىمەن, الدا ۇلكەن جەكپە-جەك. بوكسشى وعىلاندارىمىزعا اق جول تىلەيىك, كورەرمەن!

كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, استانا.