جيىندى اسەت يسەكەشەۆتىڭ ءوزى جۇرگىزدى. ەل پرەزيدەنتىنىڭ ماقالاسى جايىندا سالماقتى ءسوز قوزعادى. جينالعاندارعا ول تۋرالى «قانداي وي-پىكىرلەرىڭىز بار؟ ىرىكپەي ايتىڭىزدار» دەگەن ساۋال تاستادى.
– ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى ەلىمىزدىڭ الداعى ۋاقىتتا جۇرەتىن جولى مەن نەگىزگى باعدارىن ايقىنداپ بەردى. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ايتىلعان نەگىزگى باسىمدىقتارمەن استاسىپ جاتىر. جاھاندانۋ داۋىرىندە, الەمدىك باسەكە قىزعان ۋاقىتتا ءاربىر مەملەكەت ءوزىنىڭ ۇلتتىق بولمىسىن ساقتاي وتىرىپ, دۇنيە كوشىنەن قالماۋدى ويلايدى. وسى ورايدا ەلباسىنىڭ جاڭا ماقالاسى ءبىرقاتار ماڭىزدى جايتتاردى قوزعاعان. ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق سانانى قالىپتاستىرۋ, ءبىلىم سالاسىن دامىتۋ, باسەكەلەستىكتى نىعايتۋ, تۋعان جەرگە – وتانعا دەگەن قۇرمەت, الەمدىك ۇزدىك تۋىندىلاردى اۋدارۋ ماسەلەلەرى اسا وزەكتى دەۋگە بولادى, – دەپ ءسوزىن ءبىر قايىرىپ ءوتتى.
ودان كەيىن ەلوردا اكىمى قالاداعى كىتاپ دۇكەندەرىندە قازاق تىلىندەگى كىتاپتاردىڭ ازدىعىن ايتتى. سونىمەن قاتار, ەلورداداعى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دامۋىنا دا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلعى ەسەپ بويىنشا استانا تۇرعىندارىنىڭ 82 پايىزى مەملەكەتتىك ءتىلدى جاقسى بىلەدى. ال 2009 جىلى بۇل كورسەتكىش 62,3 پايىز عانا بولعان.التى جىلدىڭ ءىشىندە قازاق ءتىلىن بىلەتىندەردىڭ سانى 19,7 پايىزعا كوتەرىلگەن. ال ءوتكەن جىلعى ءولشەممەن الساق, ەرەسەكتەر اراسىندا اعىلشىن ءتىلىن ءبىلەتىندەردىڭ قاتارى 25 پايىز بولسا, 2009 جىلى ول 7 پايىز بولعان. وسى ارالىقتا ونىڭ سانى 18 پايىزعا وسكەن. استانا اكىمدىگىندە ءاربىر توقسان سايىن مەملەكەتتىك تىلدەگى شىعىس جانە كىرىس قۇجاتتارىن ءجۇرگىزۋ مونيتورينگى جاسالادى. سونىڭ ناتيجەسىندە كىرىس قۇجاتتارىنىڭ جالپى سانى 340 251 بولسا, سونىڭ قازاق ءتىلىندەگىسى 222 010-دى قۇراعان. پايىزبەن ايتقاندا – 65,8 پايىز. ال شىعىس قۇجاتتارىنىڭ جالپى كولەمى 198 150 بولسا, ونىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگىسى – 189 458, ياعني 85,6 پايىزدى قۇراعان. سونىمەن بىرگە, قالا باسشىسى ەلورداداعى بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردىڭ جىل ساناپ كوبەيىپ كەلە جاتقاندىعىن ايتتى.
ەلوردا باسشىسىنىڭ ءسوزىنەن كەيىن استانا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك امانشاەۆ ەلباسىنىڭ ماقالاسىنا بايلانىستى بايىپتى بايانداما جاسادى. ول ءاربىر تاراۋعا جەكە-جەكە توقتالدى.
– ماقالادا ەڭ اۋەلى ۇلتتىق سانا تۋرالى باياندالعان. ءبىزدىڭ ۇلتتىق سانامىز وتانعا, تۋعان تىلگە, تاريحقا, سالت-ءداستۇرگە دەگەن قۇرمەتپەن ءبىتە قايناسقان. ۇلتتىق سانا – ۇلت رۋحانياتىنىڭ نەگىزى. ۇرپاقتان-ۇرپاققا تاريحي, رۋحاني مۇرا تۇلعالار تاعىلىمى, ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن ءداستۇر سالتقا نەگىزدەلگەن ءتاربيە-ءتالىم, ناسيحات ارقىلى بەرىلىپ وتىرادى.
بۇل قۇندىلىقتار – ماڭگىلىك ەل بولۋدى قالىپتاستىراتىن يدەولوگيالىق تۇعىرناما. ءبۇگىندە ءوزىنىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىگىن, دەربەس كودىن ساقتاعان, سول ارقىلى الەمدىك وركەنيەت جەتىستىكتەرىن قابىلداي بىلگەن ەل وزادى. ەلباسىمىز «ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىمىز, ءتىلىمىز بەن مۋزىكامىز, ادەبيەتىمىز, جورالعىلارىمىز, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگى قالۋعا ءتيىس», دەيدى. بۇل زاماندا ادام كاپيتالىنا جەتەر قۇندىلىق جوق. سول ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى جاستارعا, ءبىلىمگە ينۆەستيتسيا سالۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋدە. ەندى ءبىلىم مەن عىلىمعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكانى, پايدالى ءوندىرىستى دامىتۋىمىز قاجەت. احاڭنىڭ – احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ «ءبىلىمدى بولۋعا وقۋ كەرەك. باي بولۋعا كاسىپ كەرەك. كۇشتى بولۋعا بىرلىك كەرەك. وسى كەرەكتەردىڭ جولىندا جۇمىس ىستەۋ كەرەك» دەگەن جاقسى ءسوزى بار, – دەدى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى.
سونداي-اق, ماڭىزدى شارادا استانا قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى سانسىزباي ەسىلوۆ, «س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى, قالالىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى اقىلبەك كۇرىشباەۆ, «تسەسنا-استىق» كون-
تسەرنى» اق ديرەكتورى يليا مەششەرياكوۆ, د-جيۋ-دجيتسۋ سپورت تۇرىنەن الەم چەمپيونى ءمولدىر مەكەنباەۆا, «جاس وتان» جق استانا قالالىق فيليالىنىڭ ءتوراعاسى مۇحاممەد بولىسبەك ءسوز الىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ماقالاسى جايىندا ءوز ءپىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ, ونى تولىعىمەن قولدايتىندىقتارىن جەتكىزدى.
جيىندى استانا اكىمى اسەت يسەكەشەۆ قورىتىندىلادى.
– ءبۇگىن ەلباسى بەلگىلەگەن نەگىزگى ءمىندەتتەر بويىنشا جاقسى ويلار, ماڭىزدى ۇسىنىستار ايتىلدى. ەندى, ءبىزدىڭ مىندەت وسى ايتىلعان جايتتاردى ءجۇزەگە اسىرۋ قاجەت, – دەپ ناقتى ءدايەكتەرمەن كەلتىردى.
ازامات ەسەنجول