سەناتتا ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ جونىندەگى شارالار اياسىندا ءبىلىم بەرۋ, عىلىم, يننوۆاتسيالىق سەكتوردى ودان ءارى دامىتۋ مىندەتتەرىن زاڭنامالىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا بولىپ ءوتتى.
قازاقستاننىڭ قازىرگى كەزدەگى ەكونوميكاسى ءبىلىم بەرۋ, كاسىبي مامانداردى دايارلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋدى تالاپ ەتەدى. ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىستەرىندەگى تاسىلدەردى تۇبەگەيلى وزگەرتۋ وسى سالانى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى. كونفەرەنتسيانى اشقان الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى اقان بيجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, عىلىمي لابوراتوريالار, شەبەرلىك سىنىپتارى, ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەر جانىنان قۇرىلعان زەرتتەۋ ورتالىقتارى عىلىمي اۋقىمدى تەحنولوگيانى ەنگىزۋگە, يننوۆاتسيالىق ءوندىرىستى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان باستاپ جوعارى بىلىكتى ماماندار دايارلاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە يننوۆاتسيالىق سالانى حالىقارالىق ستاندارت تالاپتارىنا ساي جەتىلدىرۋ ماسەلەسىنە ءجىتى نازار اۋدارىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى.
اتالعان شاراعا ارنايى قاتىسقان سەنات توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مۇحامبەت كوپەەۆ پارلامەنت دەپۋتاتتارىنا, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, حالىقارالىق جانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, عىلىمي ورتالىقتار مەن ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرىنە ارناعان قۇتتىقتاۋ سوزىندە ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە توقتالدى. حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي, بىلىمگە سالعان ينۆەستيتسيا قوعام مەن ەكونوميكا ءۇشىن ايتارلىقتاي تابىستى بولۋىنا ىقپال ەتەدى. ن.ءا.نازارباەۆ ءوز ءسوزىندە امەريكالىق كومپانيالاردىڭ ءار قىزمەتكەرىن وقىتۋعا سالاتىن 35 مىڭ دوللارى 1 ميلليون تابىس بولىپ قايتاتىنىن ەرەكشە اتاپ كورسەتكەن-ءدى. اقش كومپانيالارى وزدەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن وقىتۋ ءۇشىن جىل سايىن 50 ميلليارد دوللار سالسا, ول 1 تريلليون 430 ميلليارد دوللارلىق تابىس اكەلەدى ەكەن. سول سياقتى ۇلىبريتانيا 40 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا قۇيسا, ول 1 تريلليون 140 ميلليارد بولىپ قايتاتىن كورىنەدى. ياعني, ءبىلىم بەرۋدىڭ تيىمدىلىگى 2897 پايىزدى قۇرايدى ەكەن. وسى رەتتە مۇحامبەت جۇمانازار ۇلى جاڭا تەحنولوگيالار پاتەنتتەرىن ساتىپ الۋ, ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتا وتىرىپ شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. بۇل جونىنەن سيگاپۋر مىسال بولا الادى. سوڭعى 40 جىل ىشىندە وسى ەلدىڭ ءىجو-ءسى 100 ەسە وسكەن. مۇنداي ناتيجەگە جەتۋدىڭ سىرى وسى ەل ليدەرى لي كۋان ءيۋدىڭ ادام رەسۋرسىنا ماڭىز بەرۋىندە جاتىر. ونىڭ ۇستىنە سينگاپۋر ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ 20 پايىزدايىن جۇمساۋدا. م.كوپەەۆتىڭ پىكىرىنشە, ول ماقساتقا قول جەتكىزۋ ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتىنە, بىلىمىنە, كاسىبي دايارلىعىنا تىكەلەي بايلانىستى. وعان ادام كاپيتالىن دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ, «ءبىلىم ەكونوميكاسىن» ينۆەستيتسيالاپ كەلە جاتقان الەمدەگى دامىعان مەملەكەتتەردىڭ ءونىمدى ونەگەسى دالەل بولىپ تابىلادى.
ساپالى ءبىلىم بەرۋ قازاقستاندى يندۋستريالاندىرۋ مەن يننوۆاتسيالىق دامىتۋدىڭ نەگىزى بولۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ وتكەن م.كوپەەۆ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان ءبىلىمدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى. توراعا ورىنباسارى اتاپ وتكەندەي, الەمدىك ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي ستاندارتتاردى وتاندىق ءبىلىم جۇيەسىنە ەنگىزۋ ءتيىستى زاڭنامالىق بازامەن قولداۋ تاپتى. ولار – «ءبىلىم تۋرالى», «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى», «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى», «نازارباەۆ قورى» مارتەبەسى تۋرالى», «عىلىم تۋرالى» زاڭدار. بۇگىندە ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا 80-نەن استام حالىقارالىق كەلىسىمدەر جۇزەگە اسىپ وتىر.
يننوۆاتسيالىق ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ نەگىزگى شارتى رەتىندە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ودان ءارى كوتەرۋ ماسەلەلەرىنە توقتالا كەلىپ, سەناتور حۋسايىن ۆاليەۆ وقۋ ورىندارىنا بەرىلەتىن ليتسەنزيانىڭ قولدانۋ مەرزىمىن, جاس عالىمداردىڭ شەتەلدەردە تاجىريبە جيناۋ مۇمكىندىكتەرىن قۇقىقتىق تۇرعىدا بەكىتۋ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ماتەريالدىق بازاسىن نىعايتۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك-جەكە ارىپتەستىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرىن قاراستىرۋدى ۇسىندى. دەپۋتات سونداي-اق وسى زامانعى جاعدايعا بەيىمدەلگەن «جاستار جانە جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭدى ازىرلەۋ تۋرالى ايتىپ, الداعى ۋاقىتتا ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە يننوۆاتسيالىق قىزمەت تۋرالى زاڭداردى «ۇلتتىڭ زياتكەرلىك دامۋى تۋرالى» جالپى كودەكسكە بىرىكتىرۋدى ۇسىندى.
نەگىزگى بايانداما جاساعان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى باقىتجان جۇماعۇلوۆ ءبىلىم جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ شارالارى تۋرالى ايتىپ, وسى سالاداعى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ جايىندا ۇسىنىستارىن جەتكىزدى. كونفەرەنتسيادا سونداي-اق ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى م.جۇرىنوۆ, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ا.راۋ, «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق باسقارما توراعاسى ا.سارىنجيپوۆ, «ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ» اق باسقارما باسشىسى ە.ءبىرتانوۆ, «فيتوحيميا» حالىقارالىق عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعى» اق جەتەكشىسى س.ادەكەنوۆ, سونداي-اق عىلىمي ورتالار مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
كونفەرەنتسياداعى تالقىلاۋلاردا ءبىلىم بەرۋ, كاسىبي مامانداردى دايارلاۋ سالاسىن, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ بارىسىنا ەرەكشە ەكپىن بەرىلدى. تالقىلاۋ ناتيجەسى بويىنشا ءتيىستى ۇسىنىستار ازىرلەندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.