قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ بيىلعى 25 قاڭتاردا جاريالاعان بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ جونىندەگى ۇندەۋىندە ايتىلعان جاعداياتتار زامان تالابىمەن ءساتتى ۇندەسەدى. ول مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ۋاقىت سۇرانىسىنا ساي قۇرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
قازاقستان باسشىسى تاراپىنان ۇسىنىلعان بىرقاتار ساياسي رەفورمالار مەن قۇقىقتىق جۇيەنى جەتىلدىرۋ تۇرعىسىنداعى قادامدار ەۋروپا مەملەكەتتەرىنەن قولداۋ تابۋدا. ويتكەنى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى بەت بۇرعالى وتىرعان مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى ەۋروپا ەلدەرىنە جات ەمەس. بۇل جۇيە مەملەكەتتىك مىندەتتەردى لايىقتى ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
وسىلايشا, پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ساياسي جاڭعىرتۋ جونىندەگى باستامالارى ەۋروپالىق ستاندارتتارعا ءسايكەس, كوپ دەڭگەيلى مەملەكەتتىك باسقارۋدى دامىتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى شەشىمدەر رەتىندە باعالانۋدا.
لاسلو ماراش,
امستەردام ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى (گوللانديا), ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى
* * *
جاقىندا قازاقستاندا ساياسي جۇيەنى رەفورمالاۋ جونىندە باستاما كوتەرىلدى. بۇل قادام ەلدىڭ ورنىقتى دامۋىن نىعايتا تۇسەتىنى ءسوزسىز. وسىناۋ مالىمدەمە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تاراپىنان جاسالدى. بۇل پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ناعىز مەملەكەت باسشىسى ەكەنىن بىلدىرەدى.
جاڭا قازاقستان دەموكرا-تيالىق ۇدەرىستەردى ودان ءارى دامىتا تۇسۋگە نيەتتى. وسى ورايدا, قولعا الىنعان بۇل ناقتى جوبادا پرەزيدەنتتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ۇدەرىستەرگە قاتىستى بىرقاتار وكىلەتتىكتەرىن ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە بەرۋ كوزدەلگەن. بۇل ءوز كەزەگىندە ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتەدى. پرەزيدەنت وسى قادام ارقىلى ۇكىمەتتىڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋدى قالايدى. ۇكىمەتتىڭ جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, جاۋاپتى تۇلعالاردىڭ ەل الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ارتا ءتۇسۋى قازاقستاندى ودان ءارى نىعايتادى.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ, سوت جۇيەسىنىڭ جانە پروكۋراتۋرانىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرە ءتۇسۋ بۇل ۇدەرىستە ۇلكەن ماڭىزعا يە. سونداي-اق, ۇكىمەت پەن پارلامەنت ءرولىنىڭ كۇشەيۋى, ساياسي جۇيەنىڭ مەيلىنشە دەموكراتيالانۋى قازاقستاندى «اشىق ۇكىمەت» قۇرۋعا الىپ كەلەدى.
مەن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇل باعىتتى تاڭداعانىن تولىق قولدايمىن. ويتكەنى, بۇل قادام قازاقستاننىڭ ورنىقتى دامي بەرۋىنە نەگىز بولادى.
احلاك احمەد ۋسماني,
NDTV تەلەارناسىنىڭ ساراپشىسى ء(ۇندىستان)
* * *
مەن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنىپ وتىرعان ساياسي رەفورمالار ەل دامۋىنىڭ تاريحي تاجىريبەسىن ەسكەرىپ, ساياسي جۇيەنىڭ ورنىقتىلىعىن ارتتىراتىنىنا جانە وسى زامانعى قاتەرلەرگە قارسى ءتيىمدى ارەكەتتەر جاساي الاتىنىنا سەنىمدىمىن.
ارينە, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءالى دە ءوزىنىڭ قاراۋىنا ۇلان-عايىر وكىلەتتىكتەردى قالدىرىپ وتىر. ماسەلەن ول, سىرتقى ساياسات ماسەلەلەرى مەن الەۋەتتى كۇشتەر ۆەدومستۆولارىنا باقىلاۋ جاساۋدى ءوزىنىڭ وكىلەتتىگىنە قالدىردى. بۇل كۇتىلگەن شەشىمدەر ەدى, الايدا, پرەزيدەنتتىڭ جۇمىس توبىنىڭ ۇسىنىستارىنا اسا جەدەل ۋاقىتتا جاۋاپ بەرگەندىگى تاڭ قالدىرادى.
ۇسىنىلعان رەفورمالار ەندى قازاقستانداعى بيلىك جۇيەسىن سۋپەرپرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكادان (دە-فاكتو) پارلامەنتتىك-پرەزيدەنتتىك جۇيەگە (دە-يۋرە) اۋىستىرۋدى كوزدەيدى. وسى جاڭالىقتار پرەزيدەنتتىڭ 31 قاڭتاردا قازاقستان حالقىنا جاريالاعان جاڭا جولداۋىندا دا كورىنىس تاپقان.
اندرەي رۋساكوۆيچ,
«سىرتقى ساياسات جانە قاۋىپسىزدىكتى زەرتتەۋ ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگى باسقارماسىنىڭ توراعاسى (بەلارۋس)