ايىرتاۋ اۋدانىنداعى شالقار كولىنىڭ شىڭىلتىر مۇز قاتقان ايدىنى قىس بويى ءبىر بوسامايدى. بۇگىن دە سولاي. كۇن ءسال اياز, ونىڭ ۇستىنە وڭمەنىڭنەن وتەتىن سۋىق جەل باتىستان ءبىر تىنباي سوعىپ تۇر. ايتسە دە, بالىقشىلاردىڭ قاراسى از ەمەس, ءتىپتى اناۋ كول ورتاسىنداعى شوعىر ادەتتەگىدەن مولداۋ ءتارىزدى مە قالاي. كول جيەگىن جيەكتەي تاسپاداي تارتىلعان تاس جولمەن ءجۇيتكىتىپ كەلە جاتىپ, ەلدەن كەلگەن ەسەنباي سۇراعان:
– وسىلار نەعىپ وتىرادى؟
– نە قىلۋشى ەدى ءتايىرى, بالىق اۋلايدى.
– قويشى ءارى. مىنا سۋىقتا قارا سۋعا تەلمىرىپ.
سەرە شىققان تۋ بيەنىڭ قازى-قارتاسى بولماسا, باسقا تاعامدى ادال اس دەپ ەسەپتەمەيتىن ەلدەگى ەسەنبايدىڭ بالىق تۋرالى تۇسىنىگى ءبىرتۇرلى. شاماسى بالىعى تايداي تۋلاعان كولسىز ءوڭىردە وسكەندىكتەن شىعار. الدە ەنجارلىق. قامىساقتىنىڭ قاراعاشقا قۇلايتىن تۇسىن كەشەگى كەڭەس داۋىرىندە توعان عىپ بۋىپ تاستاعان. الگى اۋماعى ات شاپتىرىم قارا سۋدا كادىمگىدەي بالىق ورىستەيدى. جەڭدى بىلەكتەي بولماسا دا, جىپتىكتەي شاباق, قىر ارقاسى قارا جوڭدانعان قوڭدى تۇقى, ايدىن كولدىڭ بەتىندەگى تولقىننان شاشىراعان كۇمىس مونشاق سۋ تامشىسىن قۋالاپ وينايتىن مايشاباق.
ەلدەن كەلگەن ەسەنباي ەكەۋىمىز شىڭىلتىر مۇز قاپتاپ, كوبەسى قالىڭداعان شالقار كولدىڭ ۇستىندەگى بالىقشىلارعا ءجونەلدىك. سۋىق جەلدەن ءسال دە بولسا قورعان, وكپەك جەلدەنتاسا, شامالى ىعى بار جۇقا كۇركەشەلەردى ىقتاعان بالىقشىلار قانشا دەگەنمەن, ىزعارلى مۇز ۇستىندە وتىر ەمەس پە. سۋىق سۋعا رابايسىز ىسىنگەن ساۋساقتارىن ەبەدەيسىز قيمىلداتىپ, كۇركەشەنىڭ ۇلكەن كۇرەكتەي عانا ەسىگىن ەپپەن اشادى.
– سەكسەنىنشى جىلدارى وسى شالقاردا شورتان دەگەنىڭىز جىرتىلىپ ايىرىلاتىن. اناۋ جيەكتەگى قالىڭ قامىستىڭ ءىشىندە تاڭ الدىندا كوزدەرى تاناداي جارقىراپ, شوقپار باستارى ەربيىپ, ۇيىسىپ جۇرەر ەدى, – دەيدى ساۋمالكول سەلوسىنىڭ بايىرعى تۇرعىنى الەكسەي مەترياكوۆ, – كەيىن شالقاردان باق قايتتى. تازا سۋدا عانا تىرشىلىك ەتەتىن بالىق تۇقىمى قىرىلىپ قالدى. قازىر بالىقشى دەگەن از. ەسەسىنە, براكونەر كوپ. جازدى كۇنى براكونەرلەر ەنى ءۇش, ۇزىندىعى جەتى شاقىرىمعا جۋىق وسى كولگە اۋ تاستايدى. اۋ بولعاندا دا ءپاتشاعاردىڭ ۇزىندىعى ءبىر شاقىرىم.
– ءبىر شاقىرىم اۋ بولا ما؟–دەپ تاڭىرقادىق ءبىز.
– بولعاندا قانداي,– دەدى الەكسەي ستەپانوۆيچ, – ون قۇلاشتىق اۋدىڭ بىرنەشەۋىن ءبىر-بىرىنە جالعايدى دا موتورلى قايىقتارمەن توستاعانداي كولدى ءسۇزىپ شىعادى. سودان سوڭ كول تابانىندا بالىق تۇگىلى باقا دا قالمايدى. كەيبىرەۋلەر بالىق اۋلاۋدى انشەيىن ەرمەك دەيدى. ال مەن ءۇشىن جاسىرارى جوق, كادىمگى كۇنكورىس. قارماعىما بىردەڭە ىلىنسە, سونى قىلداي قىلىپ ەكى قىزىما, ءىنىمنىڭ وتباسىنا ءبولىپ بەرەمىن. ءارى دەمالىس, ءارى تالعاجاۋ دەگەن وسى بولادى, شىراعىم. ەسىڭدە مە, سەكسەنىنشى جىلداردىڭ باسىندا دەمالىسقا شىققان مەكتەپ وقۋشىلارى, قالانىڭ جاستارى قىس بويى كولدىڭ بەتىندە جۇرەتىن. سۋىق سورىپ, شىڭدالاتىن. بالىق اۋلاپ, بوي جازاتىن. دەنساۋلىققا وتە پايدالى. قازىر ادال بالىقشىلاردىڭ ساپىندا كارى-قۇرتاڭ عانا قالدى. جاستار اۋلاسا, جاڭاعىداي زاڭدى بۇزىپ, قۇلاش-قۇلاش اۋمەن اۋلايدى. ونىڭ قاي جەرى دەمالىس؟!
جەتپىسكە جەتەقابىل الەكسەي ستەپانوۆيچتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, شالقاردىڭ جوعىن جوقتاپ, ءتيىستى ورىندارعا تالاي بارعان. ايتسە دە, ودان شىققان قورىتىندى جوق. اۋ ازايار ەمەس, قايتا كۇن وتكەن سايىن بالىق اتاۋلىنى قىناداي قىرىپ, قۇلاشىن جايىپ كەلەدى.
جارتى قۇلاشقا جۋىق ءسىرەسكەن كوك مۇزدى الەكسەي ستەپانوۆيچ قول بۇرعىمەن بۇرعىلاپتى. كول بەتىندەگى بار بالىقشىنىڭ تىرلىگى سول. باجايلاپ قاراعاندا كول ءۇشىن ول دا پايدالى ەكەن. سىرەسكەن مۇزدىڭ استىنداعى تىرشىلىككە اۋا قاجەت. سول اۋا وسى بالىقشىلاردىڭ بۇرعىمەن تەسكەن ويىعىنان ءوتىپ تۇر.
بيە ساۋىم ۋاقىتتان كەيىن ويىقتاعى قارماق ءدىر ەتە ءتۇستى. قاپتى دەپ كۇبىرلەدى الەكسەي ستەپانوۆيچ. قارماق جىپكە شىناشاقتاي شاباق ىلەسە شىقتى. جىپ-جىلتىر مۇزدى نازىك قۇيرىقتارىمەن سابالاپ, جانتالاسىپ جاتىر. جان بەرمەك وڭاي ما...
بايقال ءبايادىلوۆ
اقمولا وبلىسى