ۇكىمەتتىڭ كەشەگى وتىرىسىندا ەلدى مەكەندەردى اۋىز سۋمەن قامتۋ ماسەلەسى قارالدى. ءبىزدىڭ ايماقتاعى تىلشىلەر وڭىرلەردەگى بۇل پروبلەمانىڭ قالاي شەشىلىپ جاتقانى تۋرالى حابارلايدى.
شىمكەنتتەن – باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا اۋىز سۋ ماسەلەسىندە ءالى دە شەشىلمەگەن تۇيتكىلدەر بار. ارىس اۋدانى, قوجاتوعاي اۋىلىنا سۋ تارتقان كاسىپكەر ۇڭعىماعا بۇرىن جانارمايعا پايدالانىلعان ەسكى قۇبىردى پايدالانىپ, ەلدى ۇلىعان-شۋلىعان قىلعانى جانە بار. «اق بۇلاق» باعدارلاماسىنا بايلانىستى شۋ شىعىپ, سوڭى سيىرقۇيىمشاقتانىپ زورعا تىنشىدى. سونىمەن قاتار, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ كەزەكتەن تىس ءتورتىنشى سەسسياسىندا وسى كۇنگە دەيىن اۋىز سۋ قۇبىرى تارتىلماعان اۋىلدار بار ەكەندىگى ايتىلدى. بيىل سولاردىڭ جەتەۋىنە سۋ بارادى. بۇگىندە وبلىستا 27 اۋىز سۋ نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. ەكەۋىنەن باسقاسى بيىل پايدالانۋعا بەرىلمەك. سونداي-اق, 60 مىڭداي حالقى بار 14 ەلدى مەكەننىڭ سۋ قۇبىرلارى مۇلدەم توزعان. ەندى ولار جاڭارتىلاتىن بولادى. تۇرعىندار سوڭعى جىلدارى كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ قۇنى قاتتى كوتەرىلىپ كەتكەندىگىن ايتىپ, دابىل ۇرىپ ءجۇر. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ سەسسياسىندا وسى ءماسەلەنى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقىپ ءبوكەنباەۆ راستادى. ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جەتى جىلدا جىلۋ 26,6 پايىزعا, ەلەكتر قۋاتى 30,9 پايىزعا, تابيعي گاز 80 پايىزعا, اۋىز سۋ 100 پايىزعا قىمباتتاعان. ونىڭ سەبەبىن مونوپوليستەر ەسكى قوندىرعىلاردى جاڭاعا اۋىستىرۋ, مودەرنيزاتسيالاۋ جانە تەڭگەنىڭ دەۆالۆاتسياعا ۇشىراۋىمەن ءتۇسىندىرىپ كەلەدى.وسكەمەننەن – دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان»
وسكەمەننىڭ ءدال ىرگەسىندە وپىتنوە پولە اتتى اۋىل بار. بۇل ەلدى مەكەندەگى ەڭ كۇردەلى ماسەلە – اۋىز سۋ. اۋىل وتىرعان جەردىڭ استىنداعى ارتەزيان سۋى اۋىر مەتالمەن لاستانعان. ىشۋگە جارامسىز. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن قايبىر جىلدارى مۇندا سۋ قۇبىرى تارتىلعان. بىراق جەردىڭ بەتكى قىرتىسىنا كومە سالعان قۇبىر قىس تۇسسە بىردەن قاتىپ, تۇرعىنداردى تالاي ابىگەرگە سالعان. سوندىقتان, بۇل جەردەگى جۇرت تاڭسارىدەن شەلەگىن كوتەرىپ, 2 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى زاششيتا شاعىن اۋدانىنا كەلەتىن. مىنە, وسى اۋىز سۋدىڭ جايى ءالى دە وزەكتى كۇيىندە قالىپ وتىر. ءتورت ايدان بەرى جۇرت سۋدى وزەننەن الىپ كەلەدى. ارينە, اۋىلدا سۋ مۇناراسى بار. بىراق جەكەمەنشىكتىڭ قولىندا. «كىسىدەگىنىڭ كىلتى – اسپاندا» دەپ وسىندايدا ايتقان شىعار. ءالى كۇنگە ونىمەن تۇرعىندار ءبىر كەلىسىمگە كەلە الماۋدا. «سۋدىڭ دا سۇراۋى بار» دەگەن ماتەلدىڭ ءمانىن جەتە تۇسىنگەن حالىق بىرنەشە جىل بۇرىن شوشقا فەرماسىمەن بىرگە ساتىلىپ كەتكەن سۋ مۇناراسىنا زار بولىپ قالدى. ويتكەنى, مۇنارا قوجايىنى ءوزىنىڭ جەكە ءتاريفى مەن سۋ بەرۋ ۋاقىتىن بەلگىلەگەن. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا, قىستا ءبىر ساعاتقا عانا سۋ بەرىلەدى. الايدا ۇيىندە بولماعاندىقتان سۋدى دەر ۋاقىتىندا الا الماعانداردان دا سۋ اقىسى سۇرالادى ەكەن. سۋ مۇناراسىنىڭ ءوزى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. ال ەپيدەميولوگيا قىزمەتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, بۇل سۋ ىشۋگە جارامسىز. وپىتنوە پولە اۋىلى اكىمى اپپاراتىنىڭ باس مامانى يرينا بەرسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىندار اتالعان مۇنارا مەن بارلىق قۇبىرلاردى جوندەۋدەن وتكىزۋگە قارجى جيناپ, كومەكتەسسە قۇبا-قۇپ. ويتكەنى, سۋدى بارلىق ماۋسىمدا ۇزدىكسىز بەرۋ ءۇشىن قۋاتتى سورعىش قۇرىلعىسىن قويۋ قاجەت. وعان اجەپتاۋىر قوماقتى قاراجات جۇمسالادى. ونى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قالتاسى كوتەرمەيدى. سونىمەن بىرگە, ەسكى قارىزدارىن وتەمەگەن تۇتىنۋشىلار دا بار. ال اۋلادان قۇدىق قازىپ الۋعا ورتا ەسەپپەن 500 مىڭ تەڭگە كولەمىندە قارجى كەرەك. بۇل دا وڭتايلى شەشىم بولماي تۇر. قىس – كوزى قىراۋدا ءيىن اعاشپەن وزەننەن سۋ تاسۋعا كەيبىر زەينەتكەرلەر مەن جالعىزىلىكتى تۇرعىنداردىڭ شاماسى جەتپەيدى. بۇل رەتتە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق قىزمەتى مەن جەرگىلىكتى اكىمدىك ماماندارى سۋ مۇناراسىنىڭ يەسىمەن كەلىسىمگە كەلەمىز دەپ وتىر. دەسە دە بيۋدجەتتە قوسىمشا قارجى جوق ەكەنى انىق. ياعني, مۇنارانى جوندەۋدەن وتكىزۋگە تۇرعىنداردىڭ كەلىسىم بەرۋدەن باسقا امالى دا جوق...تارازدان – ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان»
بۇگىندە جامبىل وبلىسىنداعى 373 ەلدى مەكەننىڭ 229 نەمەسە 61,4 پايىزى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. قالعان 141 ەلدى مەكەندە ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسى جوق, بۇدان بولەك ءۇش اۋىل اۋىز سۋدى تاسىمالداۋ ارقىلى ءىشىپ وتىر. – بيىل اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2 نىسان قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 1,0 ملرد تەڭگە ءبولىندى, – دەيدى جامبىل وبلىستىق قۇرىلىس, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ادىلەت احاتاەۆ. – ونىڭ ىشىندە جامبىل اۋدانى, جالپاقتوبە اۋىلىنداعى نىسان رەسپۋبليكالىق, ال تالاس اۋدانى, اقكول اۋىلىنداعى نىساننىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلۋدا. بيىلعى 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, وسى ماقساتقا بولىنگەن 980,4 ملن تەڭگەنىڭ 820,5 ملن تەڭگەسى يگەرىلدى. ءسويتىپ, اقكول اۋىلىنداعى نىسان تامىز ايىندا پايدالانۋعا بەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن جالپاقتوبە اۋىلىنداعى نىساندى اياقتايمىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. ودان بولەك وتكەن جىلدان قالعان بايزاق اۋدانى, ديحان-2 اۋىلىنداعى اۋىز سۋ نىسانى اۋداندىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلىپ, قىركۇيەك ايىندا تولىق ءبىتتى. جالپى العاندا, بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن سمەتالىق سوماسى 9,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 12 جوبا بويىنشا ءوتىنىم تاپسىرىلىپتى. بۇل – 2017-2019 جىلدارى قارجىلاندىرىلاتىن جوبالار. ال وتكەن جىلى جامبىل وبلىسى بويىنشا «اق بۇلاق» باعدارلاماسى اياسىندا 8 نىسان قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەر ەسەبىنەن بولىنگەن 1,85 ملرد تەڭگەنىڭ 99,5 پايىزى يگەرىلىپ, 5 نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. 1 نىساننىڭ قۇرىلىسى بىتپەي قالعان. ال 2 نىسان 2016 جىلعا وتپەك ەكەن.قاراعاندىدان – قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى وبلىسىنداعى ساياق كەنتىنىڭ اۋىز سۋدان تاپشىلىق كورىپ كەلە جاتقانىنا جيىرما جىلدان اسىپ كەتكەن. بالقاش قالاسىنان تارتىلعان سۋ قۇبىرلارى ونداعان جىلداردان بەرى جاڭارتىلماي, ابدەن توزعان. ەلدى مەكەندەگى جۇدەۋ تىرلىكتەن بەزىپ, اۋىلداعى حالىقتىڭ جارتىسىنان كوبى باياعىدا كوشىپ كەتكەن. قالعان ءتورت مىڭعا جۋىق حالىققا سۋ كۇن سايىن تەك بەلگىلى ءبىر ساعاتتا عانا بەرىلىپ كەلدى. بالقاش قالاسى مەن ساياقتىڭ اراقاشىقتىعى 200 شاقىرىمنان اسادى. جەر استىمەن جارتى عاسىر بۇرىن تارتىلعان قۇبىردىڭ ۇزىندىعى دا سول شامادا. سونشا ۋاقىت بويى جاماپ-جاسقاۋدان باسقا جوندەۋ كورمەگەن توراپتىڭ قانداي كۇيدە ەكەنىن ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق. اسىرەسە, ەكى ارالىقتاعى 25 شاقىرىمدىق سورتاڭ جەر قانداي قۇبىردى دا شاق كەلتىرمەيدى. بالقاش كولىنىڭ سۋى اششى شىعىس بولىگى بۇل جەردەن 45 شاقىرىمداي عانا. بىلتىرعى جازدا وسى قۇبىردىڭ ەلۋدەن استام جەرى قايتا جامالىپ, جوندەلگەن بولدى. بىراق بۇل قارەكەتتەر ساياقتىڭ اۋىز سۋ پروبلەماسىن ءبىرجولا شەشە العان جوق. اقپارات قۇرالدارىنىڭ دۇركىن-دۇركىن دابىل قاعۋى ارقاسىندا بۇل ماسەلە وبلىس اكىمى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆتىڭ دە نازارىنا ىلىككەن ەدى. ءوڭىر باسشىسى بايىرعى كەنىش تۇرعىندارىن اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدى ەرەكشە قاداعالايتىنىن ايتىپ ەدى, سەڭ قوزعالعانداي بولدى. ساياق كەنتى اكىمشىلىك تۇرعىدان بالقاش قالاسىنا قارايدى. جاقىندا ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ قاراعاندى فيليالىندا جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن بالقاش قالاسىنىڭ اكىمى الەكساندر اگليۋلين ساياقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى بويىنشا جاعىمدى جاڭالىعىمەن ءبولىستى. – تاياۋدا ساياق كەنتىندە سۋ تازارتۋ قوندىرعىسىن ورناتۋعا كەلىسىم بەرگەن كومپانيا وكىلدەرىمەن كەزدەستىك, – دەيدى اكىم. – بۇل جوباعا «قازاقمىس» كورپوراتسياسى دا اتسالىسۋعا قۇلشىنىس ءبىلدىرىپ وتىر. ونىڭ قۇرىلىسى دا, ىسكە قوسىلۋى دا الداعى جىلعا جوسپارلانىپ وتىر. جاڭا قوندىرعى ىسكە قوسىلعاننان كەيىن, اۋىز سۋ كەنت تۇرعىندارىنا دا, كەنىشكە دە مولىنان جەتەتىن بولادى. الەكساندر اگليۋلين, سونىمەن قاتار, كەنت پەن كەنىشتى اۋىز سۋمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ساعاتىنا 200 تەكشە مەتر سۋ بەرىپ تۇرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. قازىرگى ۋاقىتتا تومەنگى توقىراۋ سۋ بوگەتىنەن ءتيىستى 200 تەكشە مەتر سۋ ايدالىپ تۇرعانمەن, توزعان قۇبىر ارقىلى كەنتكە سونىڭ 40 تەكشە مەترى عانا جەتىپ ءجۇر. سۋ تازارتۋ قوندىرعىسىنىڭ بولعانى جاقسى, ارينە. الايدا, الدىمەن قۇبىردىڭ «جىرى» بىتپەيىنشە, اۋىز سۋدىڭ پروبلەماسى دا تاۋسىلمايتىن سياقتى...