تەڭگە • 14 قاراشا, 2025
ءپىلدىڭ سۇيەگى نەمەسە العاشقى اقشا قالاي پايدا بولدى؟
ادامزات اقىل-ويىنىڭ جارقىن جاڭالىعى – ايىرباس جۇيەسى. ءبىر سوزبەن ايتساق, اقشانىڭ پايدا بولۋى. ەكونوميكانىڭ بارلىق تەتىگى وسىعان باسىبايلى بايلانعان. ءدال وسى «شىتىرلاقتاردىڭ» الاقان قىشىتاتىن قاسيەتى قازىر عانا ەمەس, قادىم زاماننان بەرى بار. سوندىقتان تاريحى تىم ارىدە جاتقان اقشا فەنومەنىڭ الەۋمەتتىك ءمانىن زەردەلەپ كوردىك.
ادەبيەت • 12 قاراشا, 2025
شىعارماشىلىق زەرتحانا: ءازىلحان الەمى
شىعارماشىلىق الەم – كۇردەلى دە قىزىق قۇبىلىس. ءار قالامگەردىڭ شىعارماسى قانداي ەرەكشە بولسا, ونى جازۋ ۇدەرىسى دە سونداي ەرەكشە. ايتالىق, بالزاك پەن دوستاەۆسكي تۇندە جازسا, تولستوي تاڭعى ۋاقىتتى قۇپ كورگەن. حەمينگۋەي شىعارماشىلىق جۇمىسپەن تىزە بۇكپەي, تۇرەگەپ تۇرىپ اينالىسسا, ءبىزدىڭ اقىن عالىم جايلىباي ولەڭدەرىن ەتپەتىنەن جاتىپ جازعاندى ۇناتادى. مۇنداي ەرەكشەلىك جازۋشى ءازىلحان نۇرشايىقوۆتا جەتەرلىك. ءۇشبۋ ماقالامىزدا قالامگەردىڭ حاتتارى مەن ەستەلىكتەرىنە سۇيەنىپ, ونىڭ كوركەمدىك كەڭىستىگىنە ۇمتىلدىق. «ونىڭ قالامگەر بولۋىنا نە اسەر ەتتى؟», «كەيىپكەرلەردىڭ وبرازىن قايدان الدى؟», «ولاردى قانداي جاعدايدا قاعازعا ءتۇسىردى؟» دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ كوردىك.
ادەبيەت • 11 قاراشا, 2025
بۋكەر-2025: داۆيد سالايدىڭ «ءتان» رومانى تۋرالى نە بىلەمىز؟
2025 جىلعى بۋكەر سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بريتان-ۆەنگر جازۋشىسى داۆيد سالاي اتاندى. جازۋشى بەدەلدى ماراپاتقا ء«تان» ياكي «Flesh» رومانى ءۇشىن يە بولدى. قازىلار القاسى «ايرىقشا قۇبىلىس» دەپ باعالاعان تۋىندىنى ءبىز دە زەردەلەپ كوردىك, دەپ جازادى Egemen.kz.
ادەبيەت • 07 قاراشا, 2025
شىعارماشىلىق زەرتحانا: تىنىمباي نۇرماعامبەتوۆ نەمەسە قازاق نە نارسەگە كۇلەدى؟
تۇسىندىرمە سوزدىك بىلاي دەيدى: «كۇلكى – اۋىزدىڭ اشىق كۇيىندە شىعاتىن, قىسقا ءارى قاتتى دەم شىعاراتىن قوزعالىس ياكي ەرەكشە ۇزىك-ۇزىك دىبىستارمەن قاتار جۇرەتىن ارەكەت». تۇپ-تۋرا انىقتاما. «بىراق كۇلكى تىنىستى كەڭك-كەڭك شىعارۋ مەحانيزمى عانا بولسا, ونىمەن كارتادان جاسالعان ۇيشىكتەردى عانا قۇلاتۋعا بولار ەدى. ول ەشقاشان ەستەتيكالىق مانگە يە بولماس ەدى». ونەرتانۋشى يۋري بورەۆتىڭ ءسوزىنىڭ جانى بار. راسىندا, كۇلكى – كۇشتىلەردىڭ قارۋى. ويتكەنى ەشقانداي نارسە كەمشىلىكتى كۇلكى سياقتى ابىرجىتپايدى. ا. گەرتسەن ايتادى: «كۇلكى – ەڭ قۋاتتى قيراتۋشى قۇرال» دەپ. ونىسى شىندىق. جىلاپ-سىقتاعان رۋسسوعا قاراعاندا, كۇلكىگە كومگەن ۆولتەردىڭ «بۇزىپ جويعانى» كوپ. ال چارلي چاپلين ءبىزدىڭ داۋىرىمىزدە يۋموردى وشپەندىلىك پەن قورقىنىشقا قارسى ءدارى دەپ ساناعان. كۇلكى – كۇدىك پەن ۇرەيدىڭ بۇلتىن سەيىلتىپ, الەمگە جارىق تۇسىرەتىن كۇش دەپ ەسەپتەگەن. ال قازاق كۇلكى ۇعىمىنا مۇلدە باسقاشا قاراعانى انىق.
مادەنيەت • 06 قاراشا, 2025
ۇلى تۇلعالار جاستىق شاعىن قالاي وتكىزدى؟
تالانت تابيعاتىنىڭ تامىرى – ەڭبەك. ادەبيەت پەن مادەنيەت سالاسىنداعى ۇلى تۇلعالار ەڭبەككە ەرتە جاستان ەتىن ۇيرەتكەن. ۇلى تۋىندىلاردى اق سەمسەر كەزىندە جازىپ قالدىرۋعا تىرىسقان. ۋاقىت پەن كۇشتىڭ مول شاعىن بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋعا بارىن سالعان. نازارلارىڭىزعا تاريحي تۇلعالاردىڭ جاستىقتىڭ جالقىن قۋاتىمەن جاساعان ەڭبەكتەرىن ۇسىنامىز.
مادەنيەت • 06 قاراشا, 2025
جەر اياعى كەڭىپ, سۋدىڭ تارتىلعاندىعى تۋرالى قۋانىشتى حاباردى نۇح پايعامباردىڭ كەمەسىنە كوگەرشىن جەتكىزگەن كورىنەدى. ءبىزدىڭ دە كەمەدەي ەلىمىز جاڭا استانا ىزدەپ تاريح تولقىنىندا قايراڭداعان كەزىندە ءوزىنىڭ العاشقى كوگەرشىندەرىن جىبەردى. ولاردىڭ ىشىندە قازىرگى ەلوردامىزدىڭ مادەنيەتىن كوتەرۋگە ەرەكشە ەڭبەك ەتكەن ونەرپازدار بار ەدى. ولار – كۇيشى انار مۇزداحانوۆا مەن قوبىزشى جانار ءجۇسىپوۆا.
تاريح • 05 قاراشا, 2025
جوشى ۇلىسى تۋرالى بۇگىنگى عالىمدار نە دەيدى؟
مارمارا ۋنيۆەرسيتەتىندە «التىن ورداداعى عىلىم» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. فورۋمعا قازاقستان, رەسەي فەدەراتسياسى (تاتارستان رەسپۋبليكاسى) جانە تۇركيانىڭ التىن وردا تاريحىن, مادەنيەتى مەن رۋحاني مۇراسىن زەرتتەپ جۇرگەن كورنەكتى عالىمدار قاتىستى, دەپ جازادى Egemen.kz.
مادەنيەت • 05 قاراشا, 2025
اقتوعاي توپىراعىندا دۇنيەگە كەلگەن دۇلدۇلدەر مەن بۇلبۇلداردىڭ سانىندا ەسەپ جوق. اسەت نايمانباي ۇلىنان باستالعان ونەر كەرۋەنى كۇلاش بايسەيىتوۆا, ماناربەك ەرجانوۆتارمەن جالعاسىپ, «توقىراۋىن تولقىندارىنا» ۇلاستى. شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ ساحنادا جۇرگەنىنە بيىل – ەلۋ جىل. سوعان وراي حالىقتىق ءان-بي ءانسامبلى استانا كورەرمەنىنە ەسەپ بەرۋ كونتسەرتىن بەردى.
ادەبيەت • 31 قازان, 2025
شىعارماشىلىق زەرتحانا: عالىم جايلىباي ولەڭدى قالاي جازادى؟
شىعارماشىلىق زەرتحانا تۋىندىنىڭ جازىلۋ سەبەبىن, قالامگەردىڭ سول ساتتەگى كوڭىل اۋانىن, جازۋشى ەڭبەگىنە ءتان بەلگى-ەرەكشەلىكتەردى ارقاۋ ەتەدى. بۇل جولى ءبىز اقىن, اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى عالىم جايلىبايدىڭ كوركەمدىك كەڭىستىگىنە بويلايتىن بولامىز.
Digital • 28 قازان, 2025
ءۇي جينايتىن, تاماق پىسىرەتىن, كوڭىل سەرپىلتەر اڭگىمە ايتىپ, قاريالاردى باپتاپ كۇتەتىن روبوتتار دايارلانىپ جاتىر. بىراق ادام بالاسى ولارعا سەنىم ارتا الا ما؟ الەۋمەتتىك كۇتىم سالاسىندا جاڭا ءداۋىردىڭ باستالدى. بۇل تەحنولوگيا تۋرالى BBC اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى پاللاب گحوشتىڭ ماتەريالىن قازاق وقىرمانىنا ۇسىنۋدى ءجون كوردىك, دەپ جازادى Egemen.kz.
