باقىتبەك قادىر
باقىتبەك قادىر«Egemen Qazaqstan»
273 ماتەريال تابىلدى

مەديتسينا • 12 ءساۋىر, 2024

ءدارى-دارمەك باعاسى تۇراقتاي ما؟

ەلدە نە كوپ, ءدارىحانا كوپ. كوپ بولعانى اۋەلى تۇتىنۋشىلارعا, ودان سوڭ كاسىپكەرلەرگە ءتيىمدى. باس اۋىرىپ, بالتىر سىزداسا, كۇن-ءتۇن دەمەي, تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن ءدارىحانالار اشىق. وسىعان قاراپ ءدارى-دارمەكتىڭ تاپشىلىعى جوق, باسەكەلەستىك باعانى تۇراقتى ۇستاپ تۇرادى دەسەك, قاتەلەسەدى ەكەنبىز.

جانۋارلار • 11 ءساۋىر, 2024

ارقادا قانشا ارقار بار؟

«ارقادا قىس جايلى بولسا, ارقار اۋىپ نەسى بار؟» دەگەن تامسىلگە سۇيەنىپ, قويناۋى قۇتتى دالانىڭ قوڭىر اڭىنا يە بولا الماعانىمىزدى اۋا رايى­نىڭ قولايسىزدىعىنا ىسىرىپ كەلدىك. نەگىزگى گاپ قىستىڭ قىسى­مىندا ەمەس, ەكى اياقتىلاردىڭ قىتىمىرلىعىندا ەدى. تابيعات-انانىڭ تىنىشتىعىن تىكۇشاقتىڭ دىرىلىمەن, وپتيكالىق مىلتىقتىڭ تىرسىلىمەن بۇزا بەرسەك, قۇبا جونعا قۇلجا قايتىپ تۇراقتاسىن؟ سودان شىعار, «ارقادا التى ارقار بار, قىرقادا قىرىق ارقار بار» دەپ جۇرگەنىمىز.

ەكولوگيا • 04 ءساۋىر, 2024

يتبالىق – ەكولوگيا ولشەمى

ەلىمىزدە ەندەميك جانۋاردىڭ ءبىرى – كاسپي يتبالىعى. 2020 جىلعى 13 قاراشادا كاسپي يتبالىعى ۇكىمەت قاۋلىسىمەن قىزىل كىتاپقا ەنگىزىلگەن. ونى اۋلاۋعا تىيىم سالىن­عانىمەن, بۇگىندە جويىلىپ بارا جاتقان جانۋار­لاردىڭ ساناتىنداعى يتبالىقتاردىڭ تاعى دا قىرىلىپ جاتقانى تۋرالى دەرەك تىركەلدى.

توتەنشە جاعداي • 02 ءساۋىر, 2024

ءالى دە قاۋىپ سەيىلمەگەن ايماقتار بار

بيىل قالىڭ قار توپىراقتىڭ توڭى ءجىبىپ ۇلگەرمەگەن كەزدە ەرىپ, ابىگەر­گە سالدى. جاعدايدىڭ توقسان توعىز سەبەبى مەن سالدارى بارى راس. دەي تۇر­عان­مەن كۇن رايىنىڭ كۇرت جىلىنۋى «قۇلاننىڭ قاسۋىنا مىلتىقتىڭ باسۋى» ءدوپ كەلدى دەگەندەي بولىپ وتىر.

تابيعات • 29 ناۋرىز, 2024

ورماندى ساقتاۋدىڭ امالى

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيستر­لىگىنىڭ ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتى دۇنيەجۇزىلىك قورمەن بىرلەسىپ ەلىمىزدەگى لاندشافتتاردى تۇراقتى قالپىنا كەلتىرۋ جوباسىن ازىرلەپ جاتىر.

تۋريزم • 28 ناۋرىز, 2024

جاھانعا ءمالىم جاسىل اۋدان

تۋريزم – تابىسى تاس­­قىن­­داپ تۇرعان سالا. قا­زىر الەمدە كىرىسىنىڭ 90 پايىز­دان كوبىن وسى سالا­دان ­تۇس­كەن قا­­را­جات قالىپ­تاس­تى­­­­را­تىن ەل­دەر جە­تەر­­­­­لىك. ءبىزدىڭ ەكو­نو­­­مي­كا­­­­مىز بۇعان قاراپ قال­­­ماسا دا, ارتىق اقشا قال­­تامىزدى جارىپ شىق­­­­پاسى انىق. ونداي قو­­­سىمشا كىرىس كوزى بولار­لىق الەۋەت مول. ونى­ كۇنى كەشە الەم الدىندا تاعى ءبىر دالەلدەپ بەردىك.

مادەنيەت • 15 ناۋرىز, 2024

ميللەنيۋمدەردىڭ مۇراتى

وڭتۇستىكتە قىزعالداق گۇلدەپ, اعاشتار بۇرلەپ, جىلى جاقتان جەتكەن جىل قۇستارىنىڭ قۇيقىلجىتقان اسەم اۋەنىنە شايىرلار دا ءۇن قوسىپ, كوكتەمنىڭ كورىگىن قىزدىرا تۇسكەندەي اسەر قالدىردى.

قوعام • 13 ناۋرىز, 2024

مۇقتاجدىڭ جىرتىعىن جاماعان دۇكەن

قوعام دامىعان سايىن وزىنە قاجەتتى جۇيەنى ءوزى قالىپتاستىرادى. ماسەلەن, الەۋمەتتىك دۇكەندەردىڭ اشىلۋىنا سەبەپ بولعان حح عاسىرداعى ءىرى قاندى-قاساپ وقيعالار ەدى. ياعني مۇنىڭ تاريحى ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىنەن باستاۋ الادى. بۇل – اسىرەسە, ەۋروپا ەلدەرىندە كەڭ ەتەك جايعان ءۇردىس. قازىر اقش, كانادا, ۇلىبريتانيا, اۋستراليا, رەسەي سەكىلدى ەلدەردە الەۋمەتتىك دۇكەندەر جۇمىس ىستەيدى. بۇل نەگىزىنەن ءسىڭىرى شىققان كەدەي ەلدەرگە ارنالعانىمەن, قايىرىمدىلىق دۇكەندەرى دامىعان ەلدەردە ءالى دە جەتەرلىك.

تاريح • 12 ناۋرىز, 2024

سولوۆكي لاگەرىنەن قاشقان قازاقتار

بۇگىندە قازاق تاريحىنا قاتىستى تىڭ دەرەكتەر كورشى مەملەكەتتەردەن تىس الىس-جۋىق شەتەلدەردەن دە ءجيى ۇشىراسىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە قۇندى فوتوسۋرەتتەر, كارتالار, سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپتار مەن قولجازبالار دا بار. سونداي سونى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – وتكەن عاسىردىڭ 30-جىلدارى سولوۆەتسكي لاگەرىنەن (ەرەكشە ماقساتتاعى سولوۆەتسكي لاگەرى, قىسقاشا سلون, سولوۆكي دەپ تە اتالادى) قاشىپ, فينلياندياعا جەتكەن قازاقتار جونىندە تابىلعان دەرەك.

تۋريزم • 07 ناۋرىز, 2024

«بايتاق جەر» – بايىپتى جوبا

باۋرايىندا سەكسەن كولى تولقىعان, ءيسى جۇپار اڭقىعان سۇلۋ كوكشەنىڭ كوركەم تابيعاتىن ءبىر كورۋگە كوبى قۇمبىل. اقمولا ءوڭىرى ساياحات سالاسىنا تاپتىرمايتىن ساڭلاق ولكە. وندا ەكوتۋريزم, ەتنوتۋريزم, اگروتۋريزم عانا ەمەس, تاريحي ءارى كيەلى جەرلەر دە جەتەرلىك. ماسەلەن, شاباقتى كولىنىڭ جاعاسىندا ابىلاي حان 48 جىل وردا تىككەن حاننىڭ قىزىل اعاشى دەپ اتالاتىن جەر جانە كەنەسارى ۇڭگىرى ايماقتىڭ شەجىرەلى تاريحىنان سىر شەرتەتىن ورىندار.

ياندەكس.مەتريكا