ازيادا جارشىسى
«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىنا ارنالعان بەتى
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ رەسمي حابارى الماتى 2011 جىلعى 27 قاڭتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 2011 جىلعى 7-ءشى قىسقى ازيا ويىندارىنا ارنالعان ەسكەرتكىش التىن مونەتانى اينالىسقا شىعارۋ تۋرالى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى تۋرالى» 1995 جىلعى 30 ناۋرىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ № 2155 زاڭىنا سايكەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى 2011 جىلعى 27 قاڭتاردا نومينالدىق قۇنى 50000 تەڭگەلىك قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 2011 جىلعى 7-ءشى قىسقى ازيا ويىندارىنا ارنالعان «proof» ساپاسىمەن جاسالعان ەسكەرتكىش التىن مونەتانى اينالىسقا شىعارادى.
ەسكەرتكىش التىن مونەتانىڭ سيپاتتاماسى:
مونەتانىڭ بەت جاعىندا (اۆەرسىندە) وڭ بولىگىندە مونەتانىڭ نومينالىن بىلدىرەتىن «50000 تەڭگە» دەگەن جازۋ, مونەتا دايىندالعان مەتالدى, ونىڭ سىنامىن جانە ماسساسىن بىلدىرەتىن «Au 999 1000 gr.» دەگەن جازۋ جانە قازاقستان تەڭگە سارايىنىڭ تاۋار بەلگىسى ورنالاسقان. سول جاق بولىگىندە قار ۇشقىندارىمەن قورشالعان «كوك ءتاڭىرى» پەتروگليفىنىڭ ستيلدەندىرىلگەن بەينەسى سالىنعان. تومەنگى بولىگىندە شاڭعىنىڭ ءىزى جانە مونەتا سوعىلعان جىلدى بىلدىرەتىن «2010» دەگەن سان بەينەلەنگەن. اينالدىرا مەملەكەتتىك تىلدە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى» جانە اعىلشىن تىلىندە «REPUBLIس OF KAZAKHSTAN» دەگەن جازۋلار ويىپ جازىلعان جانە شىعىڭقى جيەك جۇرگىزىلگەن.
مونەتانىڭ سىرت جاعىندا (رەۆەرسىندە) ورتالىق بولىگىندە ستيلدەندىرىلگەن كۇڭگىرتتەلگەن مۇز ۇستىندە 2011 جىلى وتەتىن 7-ءشى ازيا ويىندارىنىڭ لوگوتيپى ورنالاستىرىلعان. سۋرەت قىسقى سپورت ءتۇرىنىڭ يدەوگراممالارىمەن قورشالعان. اينالدىرا مەملەكەتتىك تىلدە «7 ءشى قىسقى ازيا ويىندارى», اعىلشىن تىلىندە «7 th ASIAN WINTER GAMES» دەگەن جازۋلار جانە شىعىڭقى جيەك جۇرگىزىلگەن.
مونەتانىڭ بەت جاعىنداعى جانە سىرت جاعىنداعى بەينەلەر مەن جازبالار بەدەرلەنگەن.
قىرى (گۋرتى) بەدەرلى.
مونەتا 999/1000 سىنامدى التىننان دايىندالعان, ماسساسى 1000 گرامم, ديامەترى – 100 مم, دايىندالۋ ساپاسى – «proof», تارالىمى - 145 دانا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ وسى رەسمي حابارعا تۇسىنىكتەمەسى
وسى ەسكەرتكىش التىن مونەتا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 2011 جىلعى 7-ءشى قىسقى ازيا ويىندارىنا ارنالىپ جاسالدى.
«Proof» ساپاسىمەن جاسالعان ەسكەرتكىش مونەتالاردى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ قازاقستان تەڭگە سارايى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعى بار رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى دايىنداعان.
مونەتالاردىڭ ديزاينى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2003 جىلعى 25 قىركۇيەكتەگى № 1193 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان تەڭگەسى – ۇلتتىق ۆاليۋتا بانكنوتتارى مەن مونەتالارى ديزاينىنىڭ تۇجىرىمداماسىنا سايكەس ازىرلەنگەن.
جارىستار:
قاي كءۇنى؟ قايدا؟ قاي ۋاقىتتا؟
الماتىدا وتەتىن VII قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ كەستەسى
تاۋ شاڭعىسى 31 قاڭتار – 4 اقپان «شىمبۇلاق» تاۋ شاڭعىسى سپورتتىق بازاسى 31.01 11.00 – تومەنگە قۇلديلاۋ (ەرلەر) تومەنگە قۇلديلاۋ (ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 1.02 11.00 – سۋپەرگيگانت (ەرلەر) سۋپەرگيگانت (ايەلدەر) 2.02 دەمالىس كۇنى. 3.02 10.00 – سۋپەر كومبيناتسيا (ەرلەر). (سۋپەر گيگانت + سلالوم) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى. 4.02 10.00 – سۋپەر كومبيناتسيا (ايەلدەر). (سۋپەر گيگانت + سلالوم) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى. فريستايل 31 قاڭتار – 4 اقپان 31.01 10.00 – ىرىكتەۋ جارىسى 11.00 – موگۋل (ايەلدەر), موگۋل (ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى. 1.02 10.00 – اكروباتيكا (ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 2.02 دەمالىس كۇنى 3.02 10.00 – ىرىكتەۋ جارىسى 11.00 – پاراللەلدى موگۋل (ايەلدەر) پاراللەلدى موگۋل (ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى. شاڭعىمەن تۇعىردان سەكىرۋ 31 قاڭتار – 3 اقپان حالىقارالىق تۇعىردان سەكىرۋ كەشەنى 31.01 10.00 – ك-125 (جەكەلەگەن جارىس) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 1.02 دەمالىس كۇنى 2.02 10.00 – ك-95 (جەكەلەگەن جارىس) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 3.02 دەمالىس كۇنى 4.02 10.00 – ك-125 (كوماندالىق جارىس) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى شايبالى حوككەي (ايەلدەر) 28 قاڭتار – 3 اقپان بالۋان شولاق اتىنداعى مادەنيەت جانە سپورت سارايى 28.01 14.30 – 17.00. وڭتۇستىك كورەيا – جاپونيا 19.00 – 21.30. سولتۇستىك كورەيا – قازاقستان 29.01 14.30 – 17.00. قىتاي – سولتۇستىك كورەيا 19.00 – 21.30. قازاقستان – وڭتۇستىك كورەيا 30.01 دەمالىس كۇنى 31.01 14.30 – 17.00. قىتاي – وڭتۇستىك كورەيا 19.00 – 21.30. قازاقستان – جاپونيا 1.02 14.30 – 17.00. سولتۇستىك كورەيا – وڭتۇستىك كورەيا 19.00 – 21.30. جاپونيا – قىتاي 2.02 دەمالىس كۇنى 3.02 11.30 – 14.00. جاپونيا – سولتۇستىك كورەيا 16.00 – 18.15. قىتاي – قازاقستان 18.15 – ماراپاتتاۋ ءراسىمى. شاڭعى جارىسى 31 قاڭتار – 6 اقپان شاڭعى-بياتلون ستاديونى 31.01 10.00 – سپرينت. (1,2 كم., ايەلدەر) سپرينت. (1,6 كم., ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 1.02 10.00 – كوماندالىق سپرينت. (1,2 كم., ايەلدەر) كوماندالىق سپرينت. (1,6 كم., ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 2.02 13.00 – جەكەلەگەن جارىس (10 كم., ايەلدەر) جەكەلەگەن جارىس (15 كم., ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 3.02 10.00 – كلاسسيكالىق جارىس (5 كم., ايەلدەر) كلاسسيكالىق جارىس (10 كم., ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 4.02 دەمالىس كۇنى 5.02 12.30 – ەستافەتا (4 ح 5كم., ايەلدەر) ەستافەتا (4 ح 10 كم., ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 6.02 12.30 – كلاسسيكالىق جارىس (15 كم., ايەلدەر) كلاسسيكالىق جارىس (30 كم., ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى بياتلون 31 قاڭتار – 6 اقپان شاڭعى – بياتلون ستاديونى 31.01 13.30 – سپرينت (7,5 كم., ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 1.02 13.30 – سپرينت (10 كم., ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 2.02 10.00 – ىزگە ءتۇسۋ جارىسى (12 كم., ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 3.02 13.00 – جەكەلەگەن جارىس (15 كم., ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 4.02 13.00 – جەكەلەگەن جارىس (20 كم., ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 5.02 10.00 – ەستافەتا (4ح 6 كم., ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 6.02 10.00 – ەستافەتا (4 ح 7,5 كم., ەرلەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى شاڭعىمەن باعدارلاۋ 31 قاڭتار – 5 اقپان شاڭعى بياتلون ستاديونى 31.01 بياتلون ستاديونى 10.00 – سپرينت (ەرلەر جانە ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 1.02 دەمالىس كۇنى 2.02 شاڭعى ستاديونى 10.00 – ورتاشا قاشىقتىق (ەرلەر جانە ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 3.02 شاڭعى ستاديونى 14.00 – ۇزاق قاشىقتىق (ەرلەر جانە ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى 4.02 دەمالىس كۇنى 5.02 بياتلون ستاديونى 14.00 – ەستافەتا (ەرلەر جانە ايەلدەر) سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى دوپتى حوككەي 1.02 الدىن الا كەزدەسۋلەر 10.00 – 11.45. ماتچ №1 12.30 – 14.15. ماتچ №2 2.02 الدىن الا كەزدەسۋلەر 10.00 – 11.45. ماتچ №3 12.30 – 14.15. ماتچ №4 3.02 الدىن الا كەزدەسۋلەر 10.00 – 11.45. ماتچ №5 12.30 – 14.15. ماتچ №6 4.02 دەمالىس كۇنى 5.02 جارتىلاي فينال 10.00 – 11.45. ماتچ №7 12.30 – 14.15. ماتچ №8 6.02 ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن كەزدەسۋ 10.00 – 12.00. فينال 13.00 – 15.00 سوڭىنان ماراپاتتاۋ ءراسىمى.تاباعان سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ كەشەنى
جارىقتىق الاتاۋ ازياداڭىزدى جالعىز ءوزى اتقارىپ سالعانداي, كوتەرىپ العانداي ەكەن-اۋ. وسىناۋ اسا ءىرى جارىستار وتەتىن, «مەدەۋ» مەن «شىمبۇلاق» باستاعان بەس بىردەي سپورتتىق نىسان قازاقتىڭ ابىز داناسىنداي اتا تاۋىنىڭ بوكتەرىندە بوي كوتەرگەن. ارقايسىسى, قاراساڭىز كوز سۇيسىنەر, سيپاتتاساڭىز ءتىل سۇرىنەر ءبىر-ءبىر عاجايىپ. مىنەكي, ءبىز سولاردىڭ ءبىرى – «تاباعاننىڭ» باسىندا تۇرمىز. الماتىنىڭ شەگىنەن 17 شاقىرىم جەردە. تالعاردىڭ جولىمەن تارتىپ, ودان وڭعا بۇرىلا ورلەي قيالاپ, ەڭىس بەتكەيدەگى بەسقاينار اۋىلىن باسىپ ءوتىپ, سونىڭ تاپ ىرگەسىندەگى «تاباعانعا» تەز-اق جەتكەنبىز.
«تاباعان» اتاۋى بۇگىندە الەمنىڭ سپورت جۇرتشىلىعىنا جاقسى تانىس. ازيادا بايگەسىنە ات قوسۋ ابىرويىن ەنشىلەگەن قايرات بەركىنباەۆ دەگەن اتپال ازامات. «تاباعان» اتاۋىنىڭ ءتۇپ-تامىرى «كەڭ تاباندى اعاش شانا» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەتىن سولتۇستىكامەريكاندىق ۇندىستەر سوزىندە جاتىر. قازىرگى اعىلشىن تىلىندە ول «تاۋدان قۇلديلاۋ, سىرعاناۋ» دەگەن ءسوز. قايرات شەرالى ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ءبىزدىڭ «تاباعانىمىز» تابيعات قويناۋىندا شانا تەبۋدى اڭعارتادى.
الماتى وبلىسى تالعار اۋدانىنىڭ اۋماعىندا, ىلە الاتاۋى مەملەكەتتىك ۇلتتىق قورىعىمەن قويىنداسىپ جاتقان وسىناۋ تاۋ شاڭعىسى كۋرورتى سپورتتىق-ساۋىق كەشەنى 2005 جىلى سالىندى. جالپى الاڭى 65 گەكتار دەسەك, بۇگىندە سونىڭ 28 گەكتارى يگەرىلگەن. الدىن- الا ايتساق, قاراپايىم قازاق جىگىتى قايرات بەركىنباەۆتىڭ ىلكىمدى يدەياسىمەن جانە ىسكەرلىگىمەن وسىنشالىق اۋقىمدى جوبانىڭ ىسكە اسۋى قازاقستان ءتۋريزمى تاريحىنداعى, سونداي-اق قىسقى سپورت تۇرلەرىن دامىتۋداعى جاڭا بەلەس بولعانى انىق. ويتكەنى, «تاباعان» كەشەنى ناق وسىنداي ساناتتاعى تاۋ شاڭعىسى كۋرورتتارىنا قويىلاتىن وسى زاماندىق الەمدىك ستاندارتتارعا ابدەن ساي. ول اۆستريا, گوللانديا مەن رەسەيدە جاسالعان تەحنيكامەن جابدىقتالىپ جاراقتالعان. تىزبەكتەلگەن تاۋ جوتالارى, قۇلاما بەتكەيدىڭ قۇلديلاعان ەڭىسى. سودان جوسىلعان تاۋ شاڭعىسىنىڭ جالپاق جولتابانىن ءبىر ناۋا دەرسىز. قىر باسىنان قاراپ تۇرعاندا كوز الدىڭىزدان سۇلۋ كورىنىس اشىلادى. كۇردەلىلىگى ءارالۋان دەڭگەيدەگى تراسسالاردىڭ جالپى ۇزىندىعى 37 شاقىرىم. بەتكەيدىڭ ەڭ جوعارعى نۇكتەسى تەڭىز دەڭگەيىنەن 1650 مەتر بيىكتىكتە. 1000 مەترلىك قوس ورىنتاقتى اسپالى جول, ەكى قاتار بوپ ورىلگەن بۋگەلدى جول سول بيىكتەرگە ورلەيدى.
وسىنداي «تاباعان» ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا يگى اسەر ەتەتىن سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ, سالاماتتىلىق ورايىنداعى قىزمەتتەرىن ۇسىنۋدا. مۇندا تاۋ شاڭعىسى جولدارىمەن قاتار بارلىق ماۋسىمداعى شانا تاۋسىرعاناعى, فۋتبول الاڭى مەن جاساندى جامىلعىلى تەننيس كورتى, اشىق اسپان استىنداعى جازعى حاۋىز بار. شىڭعا ورمەلەۋشىلەر قۇلشىنىسىنا دا مۇمكىندىك تۋعىزىلعان. سونداي-اق, ءۇش جۇلدىزدى قوناق ءۇي, كوتتەدجدەر 250 شاماسىندا مەيمان قابىلداي الادى. مەيرامحانالار ءجۇيەسى, سۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى جۇمىس ىستەيدى.
سوڭعى ءتورت جىلدا «تاباعاندا» بياتلوننان, فريستايلدان, سنوۋبوردتان جانە باسقا دا سپورت تۇرلەرىنەن رەسپۋبليكالىق ءھام حالىقارالىق اۋقىمداعى كوپتەگەن جارىستار وتكىزىلىپ, كەشەن جاقسى باعاسىن الدى. ال ەندى قىسقى ازيا ويىندارى اياسىندا مۇندا فريستايلدىڭ ءۇش ءتۇرى: فريستايل-اكروباتيكا, فريستايل-موگۋل جانە فريستايل-پاراللەلدى موگۋل بويىنشا جارىستار وتپەكشى. وسى ماقساتتا وتكەن جىلدىڭ شىلدە ايىندا «كونتاكت-تۋر» جشس مەن «2011 جىلعى قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتسياسى» اق اراسىندا كەلىسىمشارت جاساسىلعان بولاتىن. ءسويتىپ, تاۋ شاڭعىسى بەتكەيلەرىن قايتا جوسپارلاۋ, ازيادا قارساڭىنداعى باسقا دا دايىندىق جۇمىستارى شۇعىل باستالىپ كەتكەن-ءدى.
ادامدار ءۇش اۋىسىمدا قاۋىرت جۇمىس ىستەدى. تومەنگى جانە جوعارعى بەتكەيلەردىڭ جارىس الاڭدارى بارلىق حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي ەتىلىپ جاسالدى. اتقارىلعان جۇمىستاردى حالىقارالىق شاڭعى سپورتى فەدەراتسياسىنىڭ تەحنيكالىق دەلەگاتتارى كەلىپ كورىپ, سپورت نىساندارى سىناق-تەكسەرىستەن, ياعني گوموگولاتسيادان ءوتىپ, سايكەستىك ءجونىندەگى ءتيىستى سەرتيفيكاتتارىن دا بۇدان ءۇش اي بۇرىن الىپ ۇلگەرىپتى. الاڭداردا كورەرمەندەر ءۇشىن 1840 ورىندىق مىنبەر سالىنعان. سونىڭ ىشىندە 120 ورىندىقتى ۆيب-مىنبەر بار. جەكە عيماراتتىڭ ۇستىندە اينەكپەن جابىلىپ, مارتەبەلى مەيماندارعا ارنالىپ 15 كىسىلىك جىلى ۆيب-جاي جابدىقتالعان ونىڭ سىرتىندا 400 ادام ويىنداردى تۇرەگەپ تۇرىپ تاماشالاي الماق. بۇل جەر قورشالىپ قويىلعان.
قىزمەتكەرلەر ءۇشىن تەحنيكالىق ورىنجاي سالىنعان. سپورتشىلاردىڭ شاڭعىلارىن باپتاپ, جوندەيتىن ارنايى ورىندار دا ەسكەرىلگەن. كوممەنتاتورلار كابينالارى ءوز الدىنا. بىرنەشە ءۇي سپورتشىلاردىڭ جارىس حرونومەتراجىن جۇرگىزەتىن, جىلدامدىقتىڭ ءدال ۋاقىتىن ولشەيتىن كومپانياعا بەرىلگەن. كوماندالار ارنايى بولىنگەن كوتتەدجدەرگە جايعاستىرىلماق. تورەشىلەرگە جەكە ءۇي سالىنىپتى. بۇكىل جارىس الاڭى جارىقتاندىرۋ مۇنارالارىمەن كومكەرىلگەن. دەمەك, جارىستى كەشكە قاراي, قاراڭعى ءتۇسكەنگە دەيىن دە جالعاستىرا بەرۋگە بولادى.
ازياداداعى شاڭعى سپورتى ءتۇرلەرىنە نەگىزگى قاجەتتى شيكىزات قار دەيتىن بولساق, «تاباعاندا» بۇل ماسەلە تولىق شەشىمىن تاپقان. بەتكەيلەردى مەحانيكالىق قارلاندىرۋ جۇيەسىنىڭ تەحنولوگيالىق قۇبىرى تارتىلىپ, يتاليادان اكەلىنگەن 8 قار زەڭبىرەگى تىنىمسىز تۇيدەكتەتە جۇمىس ىستەپ تۇر. باسقا-باسقا, ال قاردان تارشىلىق بولمايدى.
تەلە جانە گازەت جۋرناليستەرى ءۇشىن دە بارلىق جايلى جاعدايلار ويلاستىرىلىپتى. «تابالانديا» عيماراتىندا باسپاسوز ورتالىعى جۇمىس ىستەۋگە ءازىر. مەديتسينالىق قىزمەت ساقاداي-ساي. الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگى ازيا ويىندارى ۋاقىتىنا «تاباعانعا» ءبىر مەديتسينالىق تىكۇشاق بەرىپ قويىپتى. سونداي-اق, جەدەل ءجاردەمنىڭ جانساقتاعىش 2 جۇردەك ءموبيلى دە وسىندا. ءورت شىعا قالعان جاعدايعا ءورت ءسوندىرۋشىلەردىڭ ەكى توبى جاساقتالىپتى.
سونىمەن, «مەدەۋ» مەن «شىمبۇلاعىمىزدىڭ» ىزىنەن ەرگەن سەرىك ىنىسىندەي بولىپ دۇنيەگە كەلگەن, الاتاۋدىڭ تابيعاتىنا جاراسقان تاعى ءبىر عاجايىبىمىز «تاباعان» ازياداعا اينا ءجۇزىن بۇردى. مۇنداعى فريستايلدىڭ ءۇش ءتۇرى بويىنشا وتەر جارىستاردا ءبىزدىڭ سپورتشىلارىمىز نامىستى قولدان بەرمەسىنە ءۇمىت مول. ولاي بولسا, سول ءۇمىتىمىزدى ۇكىلەپ, ازياداعا شاشۋ شاشقانداي, اۋانى تازارتىپ, اق ارمانعا جەتەلەگەندەي, الاتاۋ مەن الماتىنى مولىنان ايقارا اپپاق مامىق قاردىڭ تولاستاماي توگىلە جاۋعانىن جاقسى ىرىمعا بالادىق.
قورعانبەك امانجول, سۋرەتتەردى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.
