جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ ارتىقشىلىقتارى

سوڭعى جىلدارداعى ەلىمىزدىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي دا­مۋى 2001 جىلى قابىلدانعان «عى­لىم تۋ­رالى» زاڭعا تۇبەگەيلى وزگە­رىس­تەر ەنگىزۋگە اكەل­دى. رەسپۋبليكا­مىز­دىڭ يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دا­مۋعا باعىت­تالۋى,  جا­ھان­دانۋ عىلىم­نىڭ جانە عالىمنىڭ, ونىڭ  ىزدەنىس­تە­رىنىڭ ناقتى ناتيجەلەرىنە تالاپتىڭ كۇ­شەيۋى الەمدىك دەڭگەيدەگى قازاق­ستان­دىق جولدىڭ ءوزىن­دىك ەرەكشەلىكتەرىن انىقتادى. ونىڭ بارلىعى دايىن­دا­لىپ, قوعامدىق كوپ­شىلىك الدىندا تال­قىلاۋدان ءوتىپ, ەل نازارىن اۋدار­عان جاڭا «عىلىم تۋ­را­لى» زاڭ جوبا­سىندا ايقىندالعان. 8 تاراۋ, 31 باپتان تۇراتىن جوبادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عى­لىمي جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋى جانە ونى دامىتۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن تەتىكتەرى انىق كورسەتىلگەن. ءبىز­دىڭ­شە جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەك­شەلىكتەرى مىنالار: بىرىنشىدەن, الەم­دەگى ءۇش ساتىلى ءبىلىمنىڭ, سونىڭ ىشىندە فيلوسوفيا (PhD) دوكتورى, بەيىن بو­يىنشا دوكتورىن دايىنداۋدىڭ تو­لىقتاي ومىرشەڭدىگىنىڭ جانە قا­زاق­ستان ءۇشىن  ماڭىزىنىڭ دالەلدەنۋى دەۋىمىزگە بولادى. وقۋ ورنىمىزدا بۇل باعىتتا 50 باكالاۆريات, 24 ماگيستراتۋرا, 4 دوكتور PhD ماماندىقتارى اشىل­عان. بولاشاق عىلىم دوكتور­لا­رى قازاقستان عىلىمىن الەمدىك دەڭ­گەيگە الەمدىك تاجىريبەنى پايدالانا وتى­رىپ, ۇلەسىن قوسادى دەگەن سەنىمدەمىز. ەكىنشىدەن, جوعارى وقۋ ورىندا­رى­نىڭ عىلىمي قىزمەتى دە وسى جولى زاڭنان ايقىن كورىنىس تاپقان. سونىڭ ىشىندە جاڭادان زەرتتەۋ ۋني­ۆەر­سي­تە­تىنىڭ اشىلىپ, ونى جوعارى وقۋ ورىن­دا­رىن­داعى عالىمدار مەن عىلىمي-زەرت­تەۋ­لەردىڭ ىرگەلى جانە قولدان­با­لى, ءتاجى­ريبەلىك, كونسترۋك­تورلىق ءىز­دە­نىس­تەرىنىڭ ناتيجەسىن نەگىزدەۋ باس­تى جاڭالىق بو­لىپ وتىر. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى بۇل باعىت­تا وزدەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن كە­ڭەي­تەدى, عالىم­دار­دىڭ زەرتتەۋلەرىنىڭ ءوزارا باسەكەلەس­تىگىن ارتتىرماق. ءۇشىن­شىدەن, زاڭ جو­با­سىندا عىلىمي ۇيىمداردىڭ قىز­مەت­كەرلەرىنە, عا­لىمدارىنا, ولاردىڭ الەۋ­مەتتىك قام­سىزداندىرۋ ماسەلە­لەرىنە اي­رىق­شا نازار اۋدارىلعان. قا­زاق­ستاندىق عالىمدار مەن شەتەلدىك زەرتتەۋشىلەردىڭ ىزدەنىسكە دەگەن  قۇل­­­شىنىسىن ارتتىراتىن جولدار قاراس­تى­رىلعان. زاڭ اياسىندا مەملەكەتتىك عىلىمي ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا, عىلىمي ور­تا­لىق­تارىندا جانە زەرتحانالا­رىن­دا, ونىڭ ىشىندە شەتەلدە بىلىكتىلىگىن ارت­تىرۋ, تاعىلىمدامادان ءوتۋ ماق­ساتىندا 1 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە دەمالىس بەرىپ, ونىڭ جۇمىس ورنىن جانە لاۋا­زىمىن ساقتاۋعا كەپىلدىك بەرىلۋى بۇرىن كوزگە تۇسە قويماعان ءمۇم­كىندىك. وسى ءمۇم­كىن­دىكتى پايدا­لان­عان عالىمدار جاڭا شەتەلدىك تەحنولوگيا مەن ين­نو­ۆاتسيانى تولىق مەڭگەرمەك. وعان قو­سىمشا عى­لىمي ۇيىمداردىڭ قىز­مەتكەرلەرىن كو­تەرمەلەۋ شارا­لا­رى, الەۋمەتتىك جاع­دايىن جاق­سارتۋ جول­دارى شەشىمىن تاپ­پاق. ءتورتىن­شى­دەن, زاڭ­دا عىلىمي كادر­لاردى دا­يىنداۋدىڭ بىرىزدىلىگى, ۇرپاقتار ارا­سىنداعى ىشكى بايلانىس ويلاس­تىرىل­عان. بۇرىنعى قالىپتاسقان ءداستۇرلى عىلىمي, عىلىمي-تەحنيكالىق كادر­لار­دى دايارلاۋ, قايتا دايارلاۋ جانە تاعىلىمدامادان وتكىزۋ ولاردى الىس شەتەلدەردە ۇيىمداستىرۋعا ۇلاس­تى. ياعني, قازاقستاندىق زەرتتەۋشىلەر الەم­دىك مول اقپاراتتىق جا­ڭالىقتى قابىلداپ قانا قويماي, ونىمەن ناقتى جۇمىس جاساۋىنا, دەر ۋاقىتىندا تانىسۋىنا قول جەتكىزدى. بەسىنشىدەن, جاڭا زاڭ جوباسىندا عىلىمي ىزدەنىستەردى قارجىلان­دى­رۋدىڭ تەتىكتەرى تيا­ناقتى زەرتتەۋ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قار­جىلاندىرۋ جولدارى انىقتالعان. عىلىمي, عىلىمي-تەح­ني­كالىق قىز­مەتتى باعدارلامالىق-نىسا­نالى قار­جى­لاندىرۋ مەملەكەتتىك سترا­تە­گيا­لىق ماڭىزدى ماسەلە رەتىندە جولعا قويىلدى. وسىنداي ما­ڭىزدى ءما­سەلەلەرگە ۋنيۆەرسيتەتى­مىز­دىڭ عى­لى­مي الەۋەتى ات سالىسىپ, ءوز زەرت­تەۋ­لەرىنىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋ عا­لىم­دار ءۇشىن ۇلكەن سىن بولماق. قورىتا كەلگەندە, «عىلىم تۋرا­لى»  زاڭ جوباسى, ونىڭ ارتىق­شى­لىق­­تارى قازىردىڭ وزىندە سەزىلدى. ەندىگى ماقسات ونى قابىلداۋ بولماق. تۇياقباي  رىسبەكوۆ, م.وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور. ورال.