كەرۋەننىڭ بۇيدا بايلارى – اقتوبە

كوكتەمنىڭ العاشقى ايى دا تا­ريحي وقيعالارىمەن تاريح پارا­عىنا سوڭعى كۇندەرىنىڭ دە­رەگىن جازىپ قالدىرۋدا. بيىل وڭ­تۇستىككە «اق كيىمدى دەنەلى اق ساقالدى, سوقىر, مىلقاۋ تانىماس ءتىرى جاندى» قىسىڭىز قوناققا كەلمەدى دەسە دە بولادى. وسىنى پايدالانعان ديقاندار پلەنكا استىنا ەگەتىن كوشەتتەرىن جەرگە ءسىڭىرىپ ۇلگەردى. ازىق-ت ۇلىك, ونىڭ ىشىندە كوكونىس, باۋ-باقشا, ەت ونىمدەرى باسقا وڭىرلەرگە قاراعاندا ءوڭتۇس­تىك قازاقستاندا ارزان. مىسال ءۇشىن ايتايىق, كارتوپ دەگەن داقىل بيىل كوتەرمە بازاردا 40-50 تەڭگەدەن ساتىلدى. رەسپۋبليكا بويىنشا جىلى­جايلاردىڭ 87 پايىزى وڭ­تۇس­تىككە تيەسىلى بولعاندىقتان قى­زاناق, قيارلارىڭىز دا وزگە وب­لىستارعا قاراعاندا باعاسى تومەن. ال سارىشۇناق اياز, قالىڭ قار­دان ەندى قۇتىلىپ, ەسىن جيناعان وڭىرلەرگە كوكونىس ابدەن كەرەك. وسىنى ەسكەرگەن وبلىس اكىمى بەيبىت اتامقۇلوۆتىڭ باستاماسىمەن اقتوبە وبلىسىنا 175 توننا ازىق-ت ۇلىك جونەلتىلدى. شىم­كەنتتەگى حالىقارالىق جولعا توعىساتىن جول ايماعىنان 76 توننا كوكونىس, 32 توننا ەت جانە 14 توننا كارتوپ تيەگەن كەرۋەن ساپارعا اتتانىپ كەتتى. ولار اقتوبەگە جەتكەن سوڭ اۋىلشارۋاشىلىق جارمەڭكەسىن ۇيىمداستىرادى. وڭتۇستىك قازاق­ستان وبلىسى – اگرارلى وبلىس. وڭىردە 45 ەت وڭدەيتىن, 38 ءسۇت فابريكالارى, كوكونىس جانە جەمىس-جيدەكتەردى وڭدەيتىن 35 كاسىپ­ورىن بار. جوعارىدا اتالعان ونىمدەردەن بولەك, جارمەڭكەدە ءسابىز, پياز, بالىق جانە ءسۇت ءونىم­دەرى, جۇمىرتقا ساۋدالانادى. كەرۋەندى اتتاندىرعان اۋىل شا­رۋاشىلىعى باسقارماسى وكىلدەرى بۇل تاۋارلاردىڭ 15 پايىز جەڭىل­دىكپەن ساتىلاتىندىعىن ايتادى. ەرتەدە ءبىر كەيۋانا سوعىم سوي­عاندا كەلىنىنە «مىنانى ۇزىن سارى كەلگەندە اسارسىڭ» دەپ جال-جايا, قازى-قارتادان بولەك سىباعا دايىن­داتقان ەكەن. كوكتەمنىڭ ەڭ ۇزاق كۇندەرىن, جۋاننىڭ ءجى­ڭىشكەرىپ, جىڭىشكەنىڭ ۇزىلەتىن كوكوزەك شاعىن حالقىمىز «ۇزىن سارى» دەپ اتايدى. وسى ءسوزدىڭ ءمانىن تۇسىنبەيتىن كەلىن قايدان ءبىلسىن. ۇيگە ۇزىن سارى كىسى كەلگەندە «ەنەم ايتقان قوناق وسى ەكەن» دەپ كوكتەمگە ساقتاعانىن تۇگەل قازانعا سالعان ەكەن. سول ايتقانداي, قىس قۇرساۋىنان ەندى شىققان اعايىنعا كوكونىستەن باستاپ, ءبارى كەرەك. ءبىر-ءبىرىنىڭ كەرەگىن ءبىلىپ, ماركەتينگ جاساۋدى ەلباسىمىز ءوڭىر باسشىلارىنا تالاي رەت ايتقان. «ۇزىن سارىنىڭ» سىباعاسىن اپارا جاتقان كەرۋەننىڭ ءبىر ماقساتى – وسى. باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان». وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.