كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىنا قاتىسىپ, VI شاقىرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءبىرىنشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەدى.
ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمنىڭ جاڭا باعدارلاماسى جۇمىس ىستەي باستادى. ول ءومىر بويى وقىتۋعا قايتا باعدارلانعان جانە باعىتىن ەڭبەك نارقىنىڭ سۇرانىسىنا, بىلىكتى كادرلار دايىنداۋعا قاراي وزگەرتىپ وتىرادى. مۇنداي قادام ءموبيلدى جۇمىس كۇشى جانە ەڭبەكپەن قامتۋ ءۇشىن ناتيجەلى ورتا قالىپتاستىرادى. جوعارى وقۋ ورىندارىندا حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا اككرەديتتەۋ ەنگىزىلىپ, سىرتتاي وقىتۋ قاشىقتىقتان وقىتۋمەن الماستىرىلادى. بالالار 100% مەكتەپكە دەيىنگى وقىتۋمەن قامتىلاتىن بولادى, دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
مەملەكەت باسشىسى كەلەسى جىلدان باستاپ-اق ەلىمىزدە كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋدى ەنگىزۋ باستالاتىنىن اتاپ كورسەتتى. 2020 جىلعا قاراي 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە تولىقتاي كوشۋ قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. ءار مەكتەپ ءبىتىرۋشى العاشقى جۇمىس ماماندىعىن تەگىن مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك الادى. عالىمداردىڭ بولجامى بويىنشا, 2020 جىلعا قاراي جەر شارى حالقىنىڭ 50%-ىن «تسيفرلىق بالالار» قۇرايتىن بولادى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ جاڭا بۋىنىنا تولىقتاي تسيفرلىق الەمدە ءومىر ءسۇرۋ, وقۋ جانە جۇمىس ىستەۋ بۇيىرماق. سوندىقتان, مەكتەپتەردى اقپاراتتاندىرۋدى جالعاستىرۋ قاجەت. مۇنسىز ءبىلىم بەرۋدە جاڭا مىندەتتەردى شەشۋ مۇمكىن ەمەس. 2,5 مىڭ مەكتەپ قازىردىڭ وزىندە ينتەرنەتكە قوسىلعان. تاعى 1500 مەكتەپتى قوسۋ ءۇشىن قارجى بولىنگەن. كوپتەگەن ەلدەردىڭ ۇكىمەتتەرى وسى ماسەلەنى وزدەرىنىڭ باقىلاۋلارىندا ۇستاۋدا. بىزدە دە سولاي بولۋى ءتيىس. ۇكىمەتكە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ بارلىق مەكتەپتەردە ينتەرنەتتىڭ ءۇزىلىسسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن. بۇل ارادا ۇلتتىق وپەراتورلار الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك تانىتىپ, مەكتەپتەر ءۇشىن ارنايى تاريفتەر ۇسىنۋلارى ءتيىس.
ءبىز ەىدۇ-مەن ينتەگراتسيالانۋدامىز, جانە ءبىز دايەكتى بولۋعا ءتيىسپىز. بارلىق دامىعان ەلدەردىڭ مەكتەپتەرىندە بەس كۇندىك وقىتۋ اپتاسى قالىپتاسقان. بالاعا قالپىنا كەلۋگە, پەداگوگكە دەمالىپ, ساباققا دايىندالۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. كەيبىر ەلدەردە, ءتىپتى, ءتورت كۇندىك وقىتۋ اپتاسى دا بار. جانە مۇنداي پىشىمگە كوشۋ بۇگىندە دامىعان ەلدەردىڭ جالپىالەمدىك ترەندى. عالىمدار قازىردىڭ وزىندە وقىتۋ اپتاسىنىڭ ۇزاقتىعىن قىسقارتۋ وقىتۋدىڭ ءناتيجەلىلىگىن ارتتىراتىنىن عىلىمي تۇرعىدان دالەلدەگەن. بىزگە دە وسى تاجىريبەنى ەنگىزۋ كەرەك. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە بۇل ۇدەرىستى تىم بولماسا باستاۋىش مەكتەپتەردەن باستاۋ كەرەك, دەدى پرەزيدەنت.
مەن قازاقستاندا 20 زياتكەرلىك مەكتەپ سالۋ تۋرالى جاريالاعان ەدىم. بۇگىندە ولاردىڭ ءبارى سالىنىپ ءبىتتى, دەپ جالعادى ءسوزىن ەلباسى. بۇل – مەكتەپتە ءبىلىم بەرۋدەگى وتە ماڭىزدى سەرپىلىس. ولاردا ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مازمۇنى بايقاپ كورىلەدى. جانە قازىردىڭ وزىندە جاقسى ناتيجەلەر بار. وسى جىلى ونى تاعى 30 مەكتەپتىڭ ءبىرىنشى سىنىبىندا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بىراق بۇل جۇمىس اسا باياۋ جۇرگىزىلۋدە. زياتكەرلىك مەكتەپتەردە تابىستى وتكەن تاجىريبەلەر بۇكىل ەلىمىزدە – ءۇش, ءارى كەتكەندە ءتورت جىلدا ەنگىزىلەتىن بولۋى ءتيىس. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە وسى جۇمىستى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن.
ەسەپ بەرەتىن مەملەكەت قالىپتاستىرۋ بويىنشا رەفورمالار اياسىندا ماڭىزدى شارالار قابىلداندى.
بىرىنشىدەن, بارلىق مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەردە جاڭا زاڭنامالىق نەگىزدە ۇەۇ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن قوعامدىق كەڭەستەر قۇرىلۋدا. ولار مەملەكەتتىڭ ساياساتىن جاساپ, جۇزەگە اسىرۋدا بۇكىلحالىقتىق باقىلاۋدىڭ تەتىگىنە اينالۋى ءتيىس.
ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىك جوسپارلاۋدا وڭتايلاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلدى. ءتۇرلى دەڭگەيدەگى 8 باعدارلاما جويۋعا قويىلسا, 4 سالالىق باعدارلاما ۇكىمەتتىك پىشىندە قايتا بەكىتىلدى. ستراتەگيالىق جوسپارلاردى جاڭعىرتۋ ستراتەگيالىق جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدىڭ ءوزارا بايلانىسىن قامتاماسىز ەتسە, بۇل ءوز كەزەگىندە قۇجات اينالىمىنىڭ كولەمىن قىسقارتتى.
ۇشىنشىدەن, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن باعالاۋدىڭ جاڭا جۇيەسى جۇمىس ىستەي باستادى. مەملەكەتتىك ورگاندار, اكىمدەر مەن ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەر باسشىلارىنىڭ جىل سايىن حالىق الدىندا ەسەپ بەرەتىن تاجىريبەسى ەنگىزىلدى. استانا, الماتى جانە بارلىق وبلىستار اكىمدەرى ەسەپ بەردى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىندا – مينيسترلەر, ال ءۇشىنشى توقسانىندا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ رەكتورلارى ەسەپ بەرەتىن بولادى.
تورتىنشىدەن, كولىككە جانە ەلدى مەكەندەردەگى جەرگە سالىقتار زاڭدى تۇلعالاردان جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنا بەرىلدى.
بەسىنشىدەن, «ۇكىمەت ازاماتتار ءۇشىن» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى قۇرىلدى.
وسىلايشا, ۇلت جوسپارى قوعامدىق كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا, قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىن جاڭا جاھاندىق احۋالدا دامىتۋعا جۇمىس ىستەۋدە. بۇل ءبىزدى جۇزجىلدىقتاعى باستى ماقساتىمىز – 30 كوشباسشى ەلدەر قاتارىنا ەنۋگە جاقىنداتىپ, قوعامىمىزدى بەرىگىرەك, لايىقتىراق جانە سەنىمدىرەك ەتەدى.
قۇرمەتتى دەپۋتاتتار! دەدى ەلباسى ءسوزىنىڭ سوڭىندا.
VI شاقىرىلىمداعى پارلامەنت الدىندا ءارى قارايعى زاڭ شىعارماشىلىق جۇمىس بويىنشا بىرقاتار ماڭىزدى مىندەت تۇر.
بىرىنشىدەن, بارلىق قارجى پروتسەدۋرالارىنىڭ مولدىرلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ءبىرتۇتاس سالىق جانە كەدەن كودەكستەرىن قابىلداۋ قاجەت. ەكىنشىدەن, «جەر قويناۋى مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكستىڭ قابىلدانۋىمەن اتالعان سالاداعى قارىم-قاتىناستاردى رەتتەيتىن بارلىق نورمالار ءبىر زاڭنامالىق اكتىگە شوعىرلاندىرىلاتىن بولادى. ءۇشىنشىدەن, قولدانىستاعى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەرەك. بۇل قۋات تاراتۋشى ۇيىمداردى ىرىلەندىرۋ ۇدەرىستەرى ءۇشىن تالاپ ەتىلەدى. ءتورتىنشىدەن, مونوپولياعا قارسى سالانى رەفورمالاۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى شەڭبەرىندە باسەكەلەستىك ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ قاجەت. بەسىنشىدەن, زاڭنامانى مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردى باسەكەلەستىك ورتاعا ءارى قاراي بەرۋ بولىگىندە جاڭعىرتقان ءجون. جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭنامالىق اكتىلەر ولاردىڭ وزدەرىنىڭ بيۋدجەتتەرى مەن مەنشىكتەرىن ءتيىمدى باسقارۋ ءۇشىن جەتىلدىرىلەتىن بولۋى ءتيىس, دەدى ن.نازارباەۆ.
الەمدىك ەكونوميكا مەن حالىقارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ, البەتتە, پارلامەنتتى قوسا العاندا, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىنا ءوزىنىڭ تۇزەتۋلەرىن ەنگىزەتىن بولادى. ءماجىلىس دەپۋتاتتارى زاڭ شىعارماشىلىق ۇدەرىستە پارلامەنت سەناتىمەن كونسترۋكتيۆتى ءوزارا ءىس-قيمىل تانىتۋ ءداستۇرىن جالعاستىراتىنىنا سەنىمدىمىن. ءماجىلىس وكىلەتتىلىك ەتەتىن بارلىق كەزەڭدە زاڭ شىعارماشىلىق جۇمىستىڭ پەرسپەكتيۆتى جوسپارىن جاساۋ ماڭىزدى مىندەت بولىپ تابىلادى. جاڭا جاعدايلاردا تۇتاستاي پارلامەنتتىڭ جانە ونىڭ ءار پالاتاسىنىڭ جالپىساياسي ءرولى مەن جاۋاپكەرشىلىگى ارتاتىنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. پارلامەنتاريلەردىڭ پارتياارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلىن كۇشەيتىپ, بارلىق فراكتسيالار مەن دەپۋتاتتىق توپتاردىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىنا قول جەتكىزۋ كەرەك. قازاقستاندىق دەپۋتاتتاردىڭ حالىقارالىق پارلامەنتارالىق قوعامداستىققا بەلسەندى قاتىسۋى – ماڭىزدى مىندەت, دەي كەلىپ, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جاڭا دەپۋتاتتاردىڭ جۇمىسقا جەدەل قوسىلاتىنىنا, ال بۇرىنعى قۇرام دەپۋتاتتارىنىڭ ساباقتاستىقتى قامتاماسىز ەتىپ, «جاڭا ارنالارعا» تەز كوشەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن ءبىلدىردى.
ءسوزىنىڭ سوڭىن قازاقستان باسشىسى تومەندەگىشە تۇيىندەدى: سىزدەر سايلانۋ ارقىلى جاۋاپكەرشىلىك الدىڭىزدار. ەلدىڭ سەنىمىنە يە بولدىڭىزدار. بارشاڭىزدى تاعى دا قۇتتىقتاي وتىرىپ, ەلىمىزگە تىنىشتىق پەن اماندىق, وزدەرىڭىزگە دەنساۋلىق جانە الداعى ۇلكەن ەڭبەك جولىندا بارلىعىڭىزعا زور تابىس تىلەيمىن.
پرەزيدەنت ءسوزىن اياقتاعان سوڭ پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ VI شاقىرىلىمىنىڭ جانە سەناتتىڭ ارالىق كەزەڭدەرىندە تاعايىندالعان دەپۋتاتتارى قازاقستان حالقىنا انت بەرىپ, ونى حالىق اتىنان پرەزيدەنت قابىلدادى.
انت بەرۋ ءراسىمى اياقتالعان سوڭ پارلامەنت ءماجىلىسى VI سايلانىمىنىڭ دەپۋتاتتارى العاشقى جالپى وتىرىسىن وتكىزۋ ءۇشىن پالاتانىڭ پلەنارلىق ماجىلىستەر زالىنا ءوتتى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ پارلامەنتتىڭ VI شاقىرىلىمىنىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەدى
ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمنىڭ جاڭا باعدارلاماسى جۇمىس ىستەي باستادى. ول ءومىر بويى وقىتۋعا قايتا باعدارلانعان جانە باعىتىن ەڭبەك نارقىنىڭ سۇرانىسىنا, بىلىكتى كادرلار دايىنداۋعا قاراي وزگەرتىپ وتىرادى. مۇنداي قادام ءموبيلدى جۇمىس كۇشى جانە ەڭبەكپەن قامتۋ ءۇشىن ناتيجەلى ورتا قالىپتاستىرادى. جوعارى وقۋ ورىندارىندا حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا اككرەديتتەۋ ەنگىزىلىپ, سىرتتاي وقىتۋ قاشىقتىقتان وقىتۋمەن الماستىرىلادى. بالالار 100% مەكتەپكە دەيىنگى وقىتۋمەن قامتىلاتىن بولادى, دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
مەملەكەت باسشىسى كەلەسى جىلدان باستاپ-اق ەلىمىزدە كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋدى ەنگىزۋ باستالاتىنىن اتاپ كورسەتتى. 2020 جىلعا قاراي 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە تولىقتاي كوشۋ قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. ءار مەكتەپ ءبىتىرۋشى العاشقى جۇمىس ماماندىعىن تەگىن مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك الادى. عالىمداردىڭ بولجامى بويىنشا, 2020 جىلعا قاراي جەر شارى حالقىنىڭ 50%-ىن «تسيفرلىق بالالار» قۇرايتىن بولادى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ جاڭا بۋىنىنا تولىقتاي تسيفرلىق الەمدە ءومىر ءسۇرۋ, وقۋ جانە جۇمىس ىستەۋ بۇيىرماق. سوندىقتان, مەكتەپتەردى اقپاراتتاندىرۋدى جالعاستىرۋ قاجەت. مۇنسىز ءبىلىم بەرۋدە جاڭا مىندەتتەردى شەشۋ مۇمكىن ەمەس. 2,5 مىڭ مەكتەپ قازىردىڭ وزىندە ينتەرنەتكە قوسىلعان. تاعى 1500 مەكتەپتى قوسۋ ءۇشىن قارجى بولىنگەن. كوپتەگەن ەلدەردىڭ ۇكىمەتتەرى وسى ماسەلەنى وزدەرىنىڭ باقىلاۋلارىندا ۇستاۋدا. بىزدە دە سولاي بولۋى ءتيىس. ۇكىمەتكە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ بارلىق مەكتەپتەردە ينتەرنەتتىڭ ءۇزىلىسسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن. بۇل ارادا ۇلتتىق وپەراتورلار الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك تانىتىپ, مەكتەپتەر ءۇشىن ارنايى تاريفتەر ۇسىنۋلارى ءتيىس.
ءبىز ەىدۇ-مەن ينتەگراتسيالانۋدامىز, جانە ءبىز دايەكتى بولۋعا ءتيىسپىز. بارلىق دامىعان ەلدەردىڭ مەكتەپتەرىندە بەس كۇندىك وقىتۋ اپتاسى قالىپتاسقان. بالاعا قالپىنا كەلۋگە, پەداگوگكە دەمالىپ, ساباققا دايىندالۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. كەيبىر ەلدەردە, ءتىپتى, ءتورت كۇندىك وقىتۋ اپتاسى دا بار. جانە مۇنداي پىشىمگە كوشۋ بۇگىندە دامىعان ەلدەردىڭ جالپىالەمدىك ترەندى. عالىمدار قازىردىڭ وزىندە وقىتۋ اپتاسىنىڭ ۇزاقتىعىن قىسقارتۋ وقىتۋدىڭ ءناتيجەلىلىگىن ارتتىراتىنىن عىلىمي تۇرعىدان دالەلدەگەن. بىزگە دە وسى تاجىريبەنى ەنگىزۋ كەرەك. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە بۇل ۇدەرىستى تىم بولماسا باستاۋىش مەكتەپتەردەن باستاۋ كەرەك, دەدى پرەزيدەنت.
مەن قازاقستاندا 20 زياتكەرلىك مەكتەپ سالۋ تۋرالى جاريالاعان ەدىم. بۇگىندە ولاردىڭ ءبارى سالىنىپ ءبىتتى, دەپ جالعادى ءسوزىن ەلباسى. بۇل – مەكتەپتە ءبىلىم بەرۋدەگى وتە ماڭىزدى سەرپىلىس. ولاردا ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مازمۇنى بايقاپ كورىلەدى. جانە قازىردىڭ وزىندە جاقسى ناتيجەلەر بار. وسى جىلى ونى تاعى 30 مەكتەپتىڭ ءبىرىنشى سىنىبىندا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بىراق بۇل جۇمىس اسا باياۋ جۇرگىزىلۋدە. زياتكەرلىك مەكتەپتەردە تابىستى وتكەن تاجىريبەلەر بۇكىل ەلىمىزدە – ءۇش, ءارى كەتكەندە ءتورت جىلدا ەنگىزىلەتىن بولۋى ءتيىس. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە وسى جۇمىستى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن.
ەسەپ بەرەتىن مەملەكەت قالىپتاستىرۋ بويىنشا رەفورمالار اياسىندا ماڭىزدى شارالار قابىلداندى.
بىرىنشىدەن, بارلىق مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەردە جاڭا زاڭنامالىق نەگىزدە ۇەۇ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن قوعامدىق كەڭەستەر قۇرىلۋدا. ولار مەملەكەتتىڭ ساياساتىن جاساپ, جۇزەگە اسىرۋدا بۇكىلحالىقتىق باقىلاۋدىڭ تەتىگىنە اينالۋى ءتيىس.
ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىك جوسپارلاۋدا وڭتايلاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلدى. ءتۇرلى دەڭگەيدەگى 8 باعدارلاما جويۋعا قويىلسا, 4 سالالىق باعدارلاما ۇكىمەتتىك پىشىندە قايتا بەكىتىلدى. ستراتەگيالىق جوسپارلاردى جاڭعىرتۋ ستراتەگيالىق جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدىڭ ءوزارا بايلانىسىن قامتاماسىز ەتسە, بۇل ءوز كەزەگىندە قۇجات اينالىمىنىڭ كولەمىن قىسقارتتى.
ۇشىنشىدەن, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن باعالاۋدىڭ جاڭا جۇيەسى جۇمىس ىستەي باستادى. مەملەكەتتىك ورگاندار, اكىمدەر مەن ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەر باسشىلارىنىڭ جىل سايىن حالىق الدىندا ەسەپ بەرەتىن تاجىريبەسى ەنگىزىلدى. استانا, الماتى جانە بارلىق وبلىستار اكىمدەرى ەسەپ بەردى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىندا – مينيسترلەر, ال ءۇشىنشى توقسانىندا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ رەكتورلارى ەسەپ بەرەتىن بولادى.
تورتىنشىدەن, كولىككە جانە ەلدى مەكەندەردەگى جەرگە سالىقتار زاڭدى تۇلعالاردان جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنا بەرىلدى.
بەسىنشىدەن, «ۇكىمەت ازاماتتار ءۇشىن» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى قۇرىلدى.
وسىلايشا, ۇلت جوسپارى قوعامدىق كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا, قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىن جاڭا جاھاندىق احۋالدا دامىتۋعا جۇمىس ىستەۋدە. بۇل ءبىزدى جۇزجىلدىقتاعى باستى ماقساتىمىز – 30 كوشباسشى ەلدەر قاتارىنا ەنۋگە جاقىنداتىپ, قوعامىمىزدى بەرىگىرەك, لايىقتىراق جانە سەنىمدىرەك ەتەدى.
قۇرمەتتى دەپۋتاتتار! دەدى ەلباسى ءسوزىنىڭ سوڭىندا.
VI شاقىرىلىمداعى پارلامەنت الدىندا ءارى قارايعى زاڭ شىعارماشىلىق جۇمىس بويىنشا بىرقاتار ماڭىزدى مىندەت تۇر.
بىرىنشىدەن, بارلىق قارجى پروتسەدۋرالارىنىڭ مولدىرلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ءبىرتۇتاس سالىق جانە كەدەن كودەكستەرىن قابىلداۋ قاجەت. ەكىنشىدەن, «جەر قويناۋى مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكستىڭ قابىلدانۋىمەن اتالعان سالاداعى قارىم-قاتىناستاردى رەتتەيتىن بارلىق نورمالار ءبىر زاڭنامالىق اكتىگە شوعىرلاندىرىلاتىن بولادى. ءۇشىنشىدەن, قولدانىستاعى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەرەك. بۇل قۋات تاراتۋشى ۇيىمداردى ىرىلەندىرۋ ۇدەرىستەرى ءۇشىن تالاپ ەتىلەدى. ءتورتىنشىدەن, مونوپولياعا قارسى سالانى رەفورمالاۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى شەڭبەرىندە باسەكەلەستىك ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ قاجەت. بەسىنشىدەن, زاڭنامانى مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردى باسەكەلەستىك ورتاعا ءارى قاراي بەرۋ بولىگىندە جاڭعىرتقان ءجون. جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭنامالىق اكتىلەر ولاردىڭ وزدەرىنىڭ بيۋدجەتتەرى مەن مەنشىكتەرىن ءتيىمدى باسقارۋ ءۇشىن جەتىلدىرىلەتىن بولۋى ءتيىس, دەدى ن.نازارباەۆ.
الەمدىك ەكونوميكا مەن حالىقارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ, البەتتە, پارلامەنتتى قوسا العاندا, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىنا ءوزىنىڭ تۇزەتۋلەرىن ەنگىزەتىن بولادى. ءماجىلىس دەپۋتاتتارى زاڭ شىعارماشىلىق ۇدەرىستە پارلامەنت سەناتىمەن كونسترۋكتيۆتى ءوزارا ءىس-قيمىل تانىتۋ ءداستۇرىن جالعاستىراتىنىنا سەنىمدىمىن. ءماجىلىس وكىلەتتىلىك ەتەتىن بارلىق كەزەڭدە زاڭ شىعارماشىلىق جۇمىستىڭ پەرسپەكتيۆتى جوسپارىن جاساۋ ماڭىزدى مىندەت بولىپ تابىلادى. جاڭا جاعدايلاردا تۇتاستاي پارلامەنتتىڭ جانە ونىڭ ءار پالاتاسىنىڭ جالپىساياسي ءرولى مەن جاۋاپكەرشىلىگى ارتاتىنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. پارلامەنتاريلەردىڭ پارتياارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلىن كۇشەيتىپ, بارلىق فراكتسيالار مەن دەپۋتاتتىق توپتاردىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىنا قول جەتكىزۋ كەرەك. قازاقستاندىق دەپۋتاتتاردىڭ حالىقارالىق پارلامەنتارالىق قوعامداستىققا بەلسەندى قاتىسۋى – ماڭىزدى مىندەت, دەي كەلىپ, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جاڭا دەپۋتاتتاردىڭ جۇمىسقا جەدەل قوسىلاتىنىنا, ال بۇرىنعى قۇرام دەپۋتاتتارىنىڭ ساباقتاستىقتى قامتاماسىز ەتىپ, «جاڭا ارنالارعا» تەز كوشەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن ءبىلدىردى.
ءسوزىنىڭ سوڭىن قازاقستان باسشىسى تومەندەگىشە تۇيىندەدى: سىزدەر سايلانۋ ارقىلى جاۋاپكەرشىلىك الدىڭىزدار. ەلدىڭ سەنىمىنە يە بولدىڭىزدار. بارشاڭىزدى تاعى دا قۇتتىقتاي وتىرىپ, ەلىمىزگە تىنىشتىق پەن اماندىق, وزدەرىڭىزگە دەنساۋلىق جانە الداعى ۇلكەن ەڭبەك جولىندا بارلىعىڭىزعا زور تابىس تىلەيمىن.
پرەزيدەنت ءسوزىن اياقتاعان سوڭ پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ VI شاقىرىلىمىنىڭ جانە سەناتتىڭ ارالىق كەزەڭدەرىندە تاعايىندالعان دەپۋتاتتارى قازاقستان حالقىنا انت بەرىپ, ونى حالىق اتىنان پرەزيدەنت قابىلدادى.
انت بەرۋ ءراسىمى اياقتالعان سوڭ پارلامەنت ءماجىلىسى VI سايلانىمىنىڭ دەپۋتاتتارى العاشقى جالپى وتىرىسىن وتكىزۋ ءۇشىن پالاتانىڭ پلەنارلىق ماجىلىستەر زالىنا ءوتتى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
