25 ناۋرىز, 2016

ەۋروپانى الاپات اپات ەلەس كەزىپ ءجۇر

290 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن
شار-1قازاقستاندا تىيىم سالىنعان «يسلام مەملەكەتى» دەلىنەتىن حالىقارالىق تەررورلىق ۇيىم ەۋروپاعا شابۋىل جاساۋ ءۇشىن 400-دەن 600-گە دەيىن لاڭكەس دايىنداعان. مۇنى ناقتىلانباعان دەرەك كوزىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ, «اسسوشيەيتەد پرەسس» اگەنتتىگى حابارلادى. ولاردىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, لاڭكەستەر يراك پەن سيريانىڭ اۋماقتارىنداعى لاگەرلەردەن شىققان. تەررورشىلاردىڭ, اتاپ ايت­قاندا, جارۋ جانە ءىز كەسۋ ىستەرىنە وقىتىپ-ۇيرەتىلگەنى اتاپ كورسەتىلەدى. پا­ريجدە بىرقاتار جارىلىستار ۇيىمداستىرعان باسبۇزارلار توپتارعا بولىنگەن كورىنەدى. باعىتتارى – گەرمانيا, ۇلىبريتانيا, يتاليا, دانيا مەن شۆەتسيا دەلىنىپ وتىر. لاڭكەستەردىڭ تاعى ءبىر توبى تۇركيادان كەلدى دەگەن دە اقپارات بار. پالميرا قالاسىنا باقىلاۋ ورناتتى سيريانىڭ ۇكىمەتتىك اسكەرلەرى تاريحي پالميرا قالاسىنىڭ باتىس بولىگىنە باقىلاۋ ورناتقان. بۇل جونىندە داماسكىدەگى سەنىمدى دەرەك كوزىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ, تاسس حابارلادى. «قازىرگى تاڭدا اسكەريلەر پالميرانىڭ باتىس بولىگىن باقىلاۋىندا ۇستاۋدا», – دەپتى اگەنتتىكتىڭ سۇحباتتاسى.  «سيريا ارمياسى پالميرانىڭ تاريحي بولىگىنەن 850 مەتردەي عانا قاشىقتىقتا تۇر. شاھاردىڭ تولىقتاي ازات ەتىلەتىن ۋاقىتى دا الىس ەمەس», – دەپ قوسىپ قويىپتى ءوزىنىڭ سوزىنە دەرەك كوزى. ال پالميرانى «يسلام مەم­لەكەتىنىڭ» باسكەسەرلەرى وتكەن جىلعى جازدىڭ باسىندا باسىپ العان بولاتىن. ءبىر وكىنىشتىسى, لاڭكەستەر شاھاردىڭ تاريحي قۇندىلىقتارىن قيراتقان جانە ۇرلاپ-توناپ, تالان-تاراجعا سالعان كورىنەدى. قالانى بوساتۋ وپەراتسياسى بىرنەشە كۇنگە سوزىلۋدا. شار-2شەشىمدى شارالار قابىلداۋعا دايىن قىتاي ۇكىمەتى ەگەر ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ءوسۋ قارقىنى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدەن تومەن ءتۇ­سىپ كەتەر بولسا, شەشىمدى شارالار قول­دانباق. بۇل تۋرالى قحر مەملەكەتتىك كە­ڭە­سىنىڭ پرەمەرى لي كەتسيان مالىمدەدى. پرەمەردىڭ اتاپ وتۋىنشە, ءوسۋ قارقىنىنىڭ بەلگىلى ءبىر شەكتەن تومەندەۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار قابىلداناتىن بولادى. «قىتاي ەكونوميكاسى ءوسۋ قارقىنىنىڭ ماقساتتى كورسەتكىشى ۇستىمىزدەگى جىلى 6,5-7 پايىزدى قۇراپ وتىر. ءبىزدىڭ قۇرىلىمدىق رەفورمالار جۇرگىزىپ وتىرعانىمىزدى قاپەرگە الا كەلگەندە, بولار-بولماس اۋىتقۋلار ورىن الاتىنى زاڭدى. بىراق ءبىز مۇنداي اۋىتقۋلاردىڭ ەكونوميكالىق وسىمگە كەدەرگى جاساۋىنا جول بەرىپ قويا المايمىز», – دەپ اتاپ كورسەتكەن لي كەتسيان. وسى ارادا قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ داع­دارىستى جاعدايلاردى باستان كەشىرىپ وتىرعانىن ايتا كەتكەن ءجون. قىسقا قايىرىپ ايتقاندا:
  • 1921 جىلى جوعالىپ كەتكەن Conestoga اسكەري كورابلى كاليفورنيا جاعالاۋلارىنا جاقىن جەردەن تابىلدى. ول وسىدان 95 جىل بۇرىن اقش-تىڭ سان-فرانتسيسكو پورتىنان شىعىپ, گاۆاي ارالدارىن بەتكە العان ەكەن. بورتىندا 56 ادام بولىپتى.
  • امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ ەڭ ۇلكەن مەگاپوليسى – نيۋ-يورك قالاسىندا 30 كيلوگرامم كوكاين الىپ وتپەكشى بولعان ستيۋار­دەسسا قاماۋعا الىندى. ال وسى ارالىقتا امەريكالىق پوليتسەيلەر اقش پەن مەكسيكانىڭ شەكاراسىندا ۇزىندىعى 380 مەترلىك جەر­استى توننەلىن تاپتى. ەسىرتكى تاسىمالداۋعا ارنالعان بۇل جاسىرىن «جول» اقپان ايىنىڭ سوڭىنان پايدالانىلا باستاسا كەرەك. وپەراتسيا بارىسىندا قۇنى 6 ميلليون دوللار تۇراتىن 612 كيلوگرامم ماريحۋانا تاركىلەنگەن. كۇدىكتىلەر تۇتقىندالىپتى.
  • قىتاي ۇكىمەتى فرانتسۋزدىڭ پسج جانە شۆەتسيا قۇراماسىنىڭ شابۋىلشىسى زلاتان يبراگيموۆيچكە مانسابىن اسپاناستى ەلىندە جالعاستىرۋعا ۇسىنىس جاسايتىن سەكىلدى. La Reppublica باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا, قىتاي ۇكىمەتى 34 جاستاعى فۋت­بولشىعا جىلىنا 75 ميلليون ەۋرونىڭ كەلىسىمشارتىن ۇسىنباق ەكەن.
  • ۋكراينالىق بوكسشى, اسا اۋىر سالماقتاعى بۇرىنعى الەم چەمپيونى ۆلاديمير كليچكو ۇستىمىزدەگى جىلى برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتەتىن وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ نيەتى بار ەكەنىن مالىمدەدى. ول وسىدان 20 جىل بۇرىن اقش-تىڭ اتلانتا قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان وليمپيادادا التىننان القا تاققان بولاتىن.
شار-3پحەنياندى وزدەرى ارانداتاتىن سەكىلدى سوڭعى اپتالاردا اقش پەن وڭتۇستىك كورەيا كورەي تۇبەگى اۋماعىندا اسا ءىرى اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلارىن وتكىزىپ جاتىر. وسى ارالىقتا كورەيا حالىقتىق-دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسى تۇراقتى نەگىزدە شاعىن جانە ورتا قاشىقتىقتاعى زىمىراندارىن سىناۋ ۇستىندە. ماسەلەن, كحدر قاتتى وتىن پايدالانىلاتىن زىمىران قوزعالتقىشىن جەرۇستى سىناعىنان ءساتتى وتكىزىپتى. مۇنى تاسس حابارلادى. سىناققا سولتۇستىك كورەيا كوسەمى كيم چەن ىننىڭ ءوزى باسشىلىق جاساعان. اگەنتتىكتىڭ اتاپ وتۋىنشە, كحدر باسشىسى بۇل سىناقتىڭ تاريحي جانە ستراتەگيالىق ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ كورسەتىپتى. ويتكەنى, قوزعالتقىش وتاندىق تەحنولوگيا نەگىزىندە ومىرگە كەلگەن. كيم چەن ىن قورعانىس ونەركاسىبىنە تارتىلعان تەحنولوگتار مەن عالىمداردى تابىستارى ءۇشىن ماقتاپ, ماداقتاي كەلە, ولارمەن بىرگە ەسكەرتكىش سۋرەتكە ءتۇسىپتى. ارگەنتيناعا ساپار كوڭىلدى باستالدى اقش پرەزيدەنتى باراك وباما مەن ونىڭ زايىبى ميشەل ارگەنتيناعا ساپارلارى بارىسىندا تانگو ءبيىن بيلەۋگە ءماجبۇر بولعان. ولاردىڭ ارىپتەستەرى رەتىندە كاسىبي بيشىلەر ونەر كورسەتكەن. ارگەنتينا پرەزيدەنتى ماۋريسيو ماكري ۇيىمداستىرعان قابىلداۋدا جوعارى مارتەبەلى مەيمانداردى وسىلايشا كوڭىلدەندىرۋگە شەشىم قابىلدانسا كەرەك. ءسوز رەتىندە اقش پرەزيدەنتىنىڭ ءوزىنىڭ ساپارلارى كەزىندە العاش رەت بيلەپ وتىرماعانىن اتاپ كورسەتكەن ءجون. ماسەلەن, 2015 جىلدىڭ 3 قىركۇيەگىندە ول الياسكاعا ساپارلاپ بارعان ەدى. سول كەزدە وعان جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءبيىن بيلەۋگە تۋرا كەلگەن-ءتىن. ال سول جىلدىڭ شىلدە ايىندا بابالارىنىڭ وتانى – كەنياعا ساپارى كەزىندە دە جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءبيىن بيلەگەن بولاتىن. ب.وباما ارگەنتيناعا ءوزىنىڭ لاتىن امەريكاسىنا تۋرنەسى  شەڭبەرىندە 23 ناۋرىزدا كەلسە, بۇعان دەيىن ول ءوزى «تاريحي ءمۇم­كىندىك» دەپ اتاعان ساپارمەن كۋبادا بولعان ەدى. شار-4زارداپ شەككەندەر سانى 300-دەن استى شىعىس حالىقتارى ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن تويلاپ جاتقان 22 ناۋرىز كۇنى بەلگيانىڭ استاناسى – بريۋسسەل قالاسىنداعى «ماالبەك» مەتروسىنىڭ ستانساسى مەن زاۆەنتەم اۋەجايىندا جارىلىستار جاسالعانى بەلگىلى. سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا, تەررورلىق اكتىلەر سالدارىنان قازا تاپقاندار سانى 31 ادامعا جەتىپ وتىر ەكەن, شامامەن 300-دەيى جارالانىپتى. 150 ادام اۋرۋحانا توسەگىنە تاڭىلىپتى. 61 ادام ينتەنسيۆتى تەراپيا بولىمىندە جاتقان كورىنەدى. ولاردىڭ ىشىندە حالدەرى مۇشكىلدەرى دە بار سەكىلدى. بۇل اقپاراتتى بەلگيانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ, تاسس تاراتتى. ال بۇگىندە  جارىلىس جاساعان ەكى جانكەشتىنىڭ كىم ەكەنى انىقتالعان. ءۇشىنشىسى جارىلىستان امان قالىپ, ءىز جاسىرىپ ۇلگەرىپتى. بۇگىن  ءۇش كۇنگە جاريالانعان قارالى كۇن اياقتالادى. ەلدەگى تەررورلىق قاتەر دەڭگەيى ەڭ جوعارى – 4-ءشى دەڭگەيدە تۇر. ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.
سوڭعى جاڭالىقتار