شالا ۇيقى

عالىمدار ونى ۇيىقتاماعاننان دا زياندى دەپ وتىر عالىمدار تاعى ءبىر «قۇقايدىڭ» بەتىن شىعاردى. ولاردىڭ ايتۋلارىنشا, 6 ساعاتتىق ۇيقىنىڭ ادامنىڭ ورگانيزمىنە كەلتىرەتىن زالالى ۇيقىسىزدىقتان دا كوپ كورىنەدى. امەريكانىڭ پەنسيل­ۆانيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماماندارى ءوز زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسىندە وسىنداي قورىتىندىعا كەلىپ وتىر. وقۋ ورنىنىڭ وقىمىستىلارى بۇل ورايدا جاستارى 21-دەن 38-گە دەيىنگى 48 ادامنىڭ قاتىسۋلارىمەن ەكسپەريمەنت جۇرگىزىپ كورگەن. ولار بۇل كىسىلەردى ءتورت توپقا ءبولىپ الىپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن جاساعان. بۇلاردىڭ ءبىرىنشى توبى تاۋلىگىنە – 4 ساعات, كەلەسى توبى – 6 ساعات, ءۇشىنشى توبى 8 ساعات ۇيىقتاتىلعان. ال سوڭعى توپتىڭ ادامدارى ءوز ەرىكتەرىمەن ۇيقىدان مۇلدەم باس تارتقان. تاجىريبە جاسالۋ بارىسىندا وعان قاتىسۋشىلار ۇدايى وزدە­رىنىڭ قيمىل-قوزعالىستارى مەن اقىل-پاراساتتارىنا قاتىستى تەستىلۋدەن ءوتىپ تۇرعان. وسىدان الىنعان ءناتي­جەلەردى مۇقيات زەرتتەپ, سالىستىرىپ كورگەن عالىمدار ەڭ جوعارى كور­سەتكىشتىڭ ۇدايى سەگىز ساعات ۇيىقتاعان توپقا تيەسىلى ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن. ودان ءتورت ساعات ۇيىقتاعانداردىڭ توبى شامالى قالىپ قويعان. ال ەكسپەريمەنتتىڭ ونىنشى كۇنگى ناتيجەسىندە تاۋلىگىنە التى ساعات ۇيىقتاعاندار ءوز ەرىكتەرىمەن مۇلدەم ۇيىقتاماعانداردان دا تومەنگى كورسەتكىشتەردى كورسەتكەن. بىراق التى ساعات ۇيىقتاۋشىلار وسى كۇندەردىڭ بارلىعىندا دا وزدەرىنىڭ شارشاعاندارى جانە ۇيقىلارى كەلىپ تۇرعاندارى جونىندە شاعىم ايتىپ كورمەگەن. زەرتتەۋ ناتيجەسىن جان-جاقتى تەكسەرىپ كەلگەن عالىمدار اقىر سو­ڭىندا 6 ساعات ۇيىقتاۋ­شى­لىقتىڭ ادامنىڭ اقىل-ويى مەن قيمىل-قوزعالىسىنا كەرى اسەر ەتەدى, دەگەن ۇيعارىمعا توقتاعان. مۇرات ايتقوجا.