قالدىق قاعازدار كادەگە جاراپ تۇر

بۇرىن سەنبىلىك كەزدەرىندە ماكۋلاتۋرا جيناپ, تاپسىراتىن ەدىك. جازىلىپ بىتكەن وقۋشى داپتەرلەرى مەن سۋرەت داپتەر­لەرى, مۇعالىمدەر بولمەسىنەن شىق­قان قۇشاق-قۇشاق قاعازداردى ابىر-سابىر كوپ­شىلىك كولىككە تيەيتىن, ال كولىك ولاردى الدەقايدا الىپ كەتۋشى ەدى. بەرىلىپ, بەل­سەنە جۇمىس جاساپ جۇرسەك تە, ول قاعاز­داردى قايدا اپارادى, نە ىستەيدى – ءمانىسىن تۇسىنە بەرمەيتىنبىز. «قاعازدى قايتا­دان وڭدەپ, ءارتۇرلى نارسەلەر جاسايدى» دەپ ءتۇسىن­دىرەتىن ينتەرناتتاعى بىزدەن جوعا­رى سىنىپتاردا وقيتىن وقۋشىلار جاسى­نىڭ ۇلكەندىگىنە سالىپ بىلگىشسىنە سويلەپ. كەيىن بىلدىك, راس ەكەن. بىراق, ماكۋلاتۋرا جيناۋ ساپ تىيىلدى – قوپىراعان قاعازدار اۋىل-ءۇي اراسىنا شاشىلىپ, جەلمەن بىرگە جۇيتكي جۇگىرىپ, شاڭمەن بىرگە كوككە قالىقتاي كوتەرىلىپ بارىپ, جەرگە قۇلديلاي قۇلاعان سوڭ, ءار ءشوپتىڭ باسىنا ىلىنگەن قوقىسقا اينالدى. «قازىر نەگە ماكۋلاتۋرا جينامايدى ەكەن؟ سان-ساپات قاعازدى قايتا وڭدەپ, ودان حالىقتىڭ تۇتىنۋىنا قاجەتتى نارسە جاسايتىن ورىندار نەگە جوق؟» دەگەن وي كەلەتىن. جۋىردا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ مۇنايلى اۋدانى اۋماعىندا اشىلعان جاڭا «اقتاۋ قاعاز زاۋىتى» جشس وسى ويدىڭ جاۋابىن ۇسىندى. دارەتحانا قاعازىن دايىندايتىن تسەح سۇرانىسقا يە ءونىمدى وندىرەتىن وڭىردەگى عانا ەمەس, باتىس ايماقتاعى بىردەن-ءبىر جاڭا كاسىپورىننىڭ ءبىرى. – 2007 جىلدان باستاپ دارىگەرلىك قالدىقتاردى جويۋمەن اينالىستىق. بىزگە وڭىردەگى كاسىپورىن, مەكەمەلەر ءجيى حابارلاسىپ, ماكۋلاتۋراسىن تاپسىرۋعا نيەت بىلدىرەتىن. وسى كەزدەردە ماعان پايدالانىلعان قاعازداردى قايتا وڭدەۋ تۋرالى وي كەلدى. كەشىكپەي ءوز قارجىما جابدىقتار ساتىپ الىپ, ورناتتىم. ءوڭىر­دەگى مەملەكەتتىك ورگاندار, ءىرى مۇناي كومپانيالارى مەن ەسكىرگەن مۇراعات قاعازدارىن وڭدەۋ ارقىلى دارەتحانا قاعازدارىن شىعارا باستادىق, – دەيدى «اقتاۋ قاعاز زاۋىتى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى سۇڭعات ەدىلباەۆ. زاۋىت جۇمىسى بىرتە-بىرتە ەڭسەسىن تىكتەپ, جۇمىس كولەمى مەن ءونىم كولەمىن ۇلعايتىپ كەلەدى. باسشىلىق ەندى تەحني­كالىق قاجەتتىلىكتەرگە پايدالانىلاتىن قاعاز سۇلگىلەر دايىنداۋدى جوسپارلاپ وتىر. جاڭا سۇلگى مۇنايشىلار, جۇرگى­زۋشىلەر مەن وندىرىستە جۇمىس جاسايتىن­دار ءۇشىن قولايلى جانە ول قازىرگى قولدا­نىستاعى جۇققان مايدى, قولدى سۇرتەتىن شۇبەرەكتى الماستىراتىن بولادى. سون­داي-اق, قاعاز سالفەتكالار مەن ءۇي تىرلىگى­نە ارنالعان قولورامالداردى شىعارىپ, ءارتۇرلى كوڭىل كوتەرۋ ورىندارىنا ۇسىن­باق. ساپا جاعىنان جوعارى, قۇنى جاعى­نان ارزان بولاتىن ءونىمدى وتانداستارىمىز تۇتىنادى دەگەن سەنىم بار. قازىرگى تاڭدا تاۋلىگىنە 8 ساعات جۇمىس جا­سايتىن تسەحتا جاقىن كۇندەرى جۇمىس ورىن­دارى­نىڭ سانىن كوبەيتىپ, تاۋلىك بويى جۇمىس جاساۋ جولدارى جوسپارلانىپ وتىر. قارجىلىق جاعدايعا بايلانىستى سالقىن تسەح ىشىنە جىلۋدى الماستىراتىن گاز جۇيەسىن ورناتۋعا مۇمكىندىك تۋدى. جۇمىس ورنىنىڭ سالقىن بولۋى جۇمىسشىلاردىڭ تولىققاندى جۇمىس جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرمەي, سول ارقىلى ءونىم وندىرۋگە اسەر ەتەتىنى بەلگىلى. وسى كەلەڭسىزدىكتى اۋىزدىقتاۋ ءۇشىن اقتاۋ قاعاز زاۋىتى باسشىلىعى «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنا حابارلاسىپ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا باعىتتالعان «دامۋ-ءوندىرىس» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا قاتىستى. ناتيجەسىندە قازاقستاننىڭ حالىق بانكى ارقىلى جەڭىل پايىزبەن 40 ملن. تەڭگە كولەمىندە نەسيە الۋعا قول جەتكىزسە, بانك جالپى سومادان 17,5 ملن. تەڭگە العاشقى ترانشتى ءبولدى. وعان ارنايى جابدىقتار الىپ, ورنالاستىرعان كاسىپكەر ەكىنشى ترانشپەن بولىنەتىن قارجىعا ماكۋلاتۋرا جانە دايىن ونىمدەر ءۇشىن قويما سالۋدى كوزدەپ وتىر. جوقتان بار جاساپ, كەتىككە كىرپىش بولۋ ەل دامۋىنا ۇلەس قوسام دەگەن جان­نىڭ مۇراتى. ماكۋلاتۋرادان ءونىم جاساپ وتىرعان كاسىپكەر ازاماتتىڭ ءونىمى ەل قاجەتىنە جارايتىنى انىق. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان». ماڭعىستاۋ وبلىسى.