وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا كۇش سالىنادى

ارحيمەد مۇحامبەتوۆتىڭ قوستاناي وبلىسى تىزگىنىن ۇستاعانىنا ءالى جارتى جىل بولعان جوق. وبلىس ەكونوميكاسى مەن الەۋمەتتىك ءومىرىن جەتە زەرتتەپ, سەنىمدى قادامدار جاساپ ۇلگەرگەن اكىم وبلىس جۇرتشىلىعى وكىلدەرى الدىندا وتكەن جىلى وڭىردەگى بىتكەن ىستەر مەن الداعى جوسپارلار, ماقساتتار تۋرالى ايتىپ بەردى. قازىر دە وبلىستىڭ ونەر­كاسىپ سالاسىنا الەمدىك نارىقتاعى شيكىزات با­عاسىنىڭ تومەن قۇلدىراۋى, رەسەي مەن قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ باياۋلاۋى اسەر ەتۋدە. سونىڭ سالدارى­نان وبلىس ونەركاسىبىنىڭ كولەمى 18 پا­يىزعا, ءونىم وڭدەۋ سالاسىندا وندىرىستىك كور­سەتكىش 10 پايىزداي تومەندەدى. مۇ­نىڭ بارلىعى شيكىزاتتى عانا ەمەس, ماشينا قۇراستىرۋ, تاماق ونەركاسىبى سالالارىندا ءونىمدى ساتۋدىڭ قيىندىعىنان ورىن الدى. تەك ءىرى وندىرىستەن وبلىستا مەتاللۋرگيا ونەركاسىبىنىڭ ءوندىرىس قۋاتى ارتتى. اتالعان سالانىڭ دامۋ قارقىنى 10 پايىزعا ارتىپ, ەسەپتى مەرزىمدە 41 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمى شىعارىلدى. بۇل «ەۆرازكاسپيانستال» كاسىپورنىنىڭ بەلسەندى جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بول­دى. مۇندا 276 مىڭ توننا كولەمىندە قۇرىلىس پروكاتى شىعارىلدى, بۇل 2014 جىل­عى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا 3 ەسە ارتىق. داعدارىس ەكەن دەپ ەكونوميكانى شەگىندىرۋگە بولمايدى. ايماق باسشىسى بۇل ءۇشىن تەك وبلىس قانا ەمەس, رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىنا ىقپالى بار سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ ءبىر­لەستىگى, «قازاقستان ءاليۋمينيى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ فيليال­دا­رى, «قوستاناي مينەرالدارى», «ۆار­ۆارينسكوە», «ەۆرازكاسپيانستال», «جاس قانات-2006», «اگروماشحولدينگ» «اق-تاس سك» سەكىلدى ءىرى ءوندىرىس كاسىپ­ورىندارى جونىندە ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, پروبلەمالى ماسەلەلەردى شەشۋ جۇمىستارى قول­عا الىناتىندىعىنان حاباردار ەتتى. سو­نىمەن قاتار, ەكونوميكاداعى داعدارىس اكەلگەن دىمكاستىكتى جازۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ ەكەنىن ايتتى اكىم. وتكەن جىلى وبلىستاعى نەگىزگى كاپيتالعا 167 ميلليارد تەڭگە تارتىلدى. بىراق بۇل 2014 جىلعا قاراعاندا 16 پايىزعا كەم بولاتىن. سونىمەن قاتار, وتكەن جى­­لى بيۋد­جەت قاراجاتىنان قارالعان جو­بالاردىڭ 40 پايىزى قىسقاردى. بىراق ءوڭىردى وندىرىستىك-يننوۆاتسيالىق دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋ جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا وتكەن جىلى 4 كاسىپورىن قاتارعا قو­سى­لىپ, ولاردان 126 ادام جۇمىس تاپتى. 2016 جىلى 11 ينۆەستيتسيالىق جوبا ءجۇ­­زەگە اسىرىلادى دەپ وتىر. ارحيمەد بەكەجان ۇلى كەلگەلى شەتەل ينۆەستورلارىن وڭىرگە تىكەلەي تارتۋ ءىسىن قولعا الدى. رەسەي مەن قىتاي ينۆەستورلارى اتقاراتىن 9 جوبا دايىندالۋ ۇستىندە. شەتەل ينۆەستيتسياسىن تارتۋ ارقىلى ءوڭىر­دە كەراميكالىق پليتالار زاۋىتى, جىلىجاي كەشەندەرى, پوليگرافيالىق ءوندىرىس, جاڭا ماشينا ماركالارىن قۇراس­تىرۋ سەكىلدى جۇمىستار جۇزەگە اساتىن بولادى. اۋىل شارۋاشىلىعىنا دا ينۆەستيتسيا, ونىڭ ىشىندە شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتىلادى. اكىم شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامىتىلاتىنىنا دا سەندىردى. وبلىسارالىق ەت كلاستەرىن قۇرۋ ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ايتۋلى قادام, جىلى جاڭالىق بولىپ وتىر. اقتوبە, قوستاناي, باتىس قازاقستان وبلىستارى جانە Inalca Eurasia Holdings GesmbH اراسىنداعى مامىلە ەت ەكسپورتى الەۋەتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك تۋعىزاتىن بولادى. ەت كلاستەرىنىڭ اياسىندا وسى ءۇش وبلىستا بورداقىلاۋ الاڭدارى, اسىل تۇقىمدى مال شا­رۋاشىلىقتارى, شارۋا قوجالىقتارى قۇرىلادى. ەكونوميكالىق الەۋەتى مىقتى وبلىس­تا الەۋمەتتىك ماسەلەلەر دە جەتىپ ارتىلادى. بۇكىل ەلدى مەكەننىڭ 10,5 پايىزى عانا كوگىلدىر وتىندى پايدالانادى. بيىل 8 ەلدى مەكەنگە گاز بارادى. ال اۋىزسۋ مەن جول, باسپانا دا قوستاناي وڭىرىندەگى ءوت­كىر ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان باسپانا الۋ كەزەگىندە 23,1 مىڭ ادام كەزەكتە تۇر, ونىڭ 11 مىڭى قوستاناي قالاسىنان العىسى كەلەدى. اكىم ەسەپ بەرىپ بولعان سوڭ, وعان العاشقى قويىلعان سۇراق تا ناق وسى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى تۋرالى بولدى. قوستاناي قالاسىنىڭ تۇرعىنى ەكاتەرينا مەدەل بيىل قوستانايدا الەۋمەتتىك قانشا ءۇي سالىناتىنىن, ءوت­كەن جىلعى سەكىلدى يپوتەكالىق كومپانيالار جەلىسى ارقىلى قوستانايلىقتارعا بەرىلەر جەڭىلدىكتەر تۋرالى بىلگىسى كەلدى. ارحيمەد بەكەجان ۇلى وزگە وڭىرلەرگە قاراعاندا قوستانايدا الەۋمەتتىك باسپانالار سالۋدىڭ ازدىعىن بىردەن ايتتى. وتكەن جىلى بارلىعى 249 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلسە, سونىڭ 16 مىڭ شارشى مەتردەن استامى عانا بيۋدجەت قارجىسىنا سالىندى. ول قازىر 2017 جىلى سالىناتىن ۇيلەرگە قۇجاتتار دايىنداۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جات­­­­قاندىعىن جەتكىزدى. سوڭعى كەزدە قوس­تانايدا اۋلاداعى بوس جەرگە كوپ قا­باتتى ۇيلەر سالا بەرۋ ادەتكە اينالعان. ءتىپتى, ۇيلەردىڭ جيىلىگىنەن ادامداردىڭ تىنىسى تارىلعانداي, بالالارعا وينايتىن جەر قالمايدى. وبلىس اكىمى وسىلاي مىنگەسە سالىنعالى جاتقان ۇيلەردىڭ قۇرى­لى­سىن باستاۋعا تىيىم سالعانىن ايتتى. قۇ­رىل­تايشىلار سالاتىن جاڭا ۇيلەر كەڭ, جاڭا جەرلەردەن تۇسەتىن بولادى. وبلىس اكىمى بايانداماسىندا باسىم­دىقتى ەكونوميكانى دامىتۋعا ارنا­سا, وعان كەلىپ تۇسكەن ساۋالدار نەگىزىنەن الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەردى قوزعادى. جول­داردىڭ جاعدايى, مەكتەپتەردىڭ جوندەلۋى, ستاديوندار مەن سپورت مەكتەپتەرىنىڭ جاعدايى, كەيبىر قۇقىقتىق ماسەلەلەر قامتىلدى. اكىم اعا بۋىن وكىلدەرى قويعان ساۋالعا سايكەس ىبىراي ءالتىنساريننىڭ 175 جىلدىعىنا وراي كەمەڭگەر اعار­تۋشىنىڭ كەسەنەسى قايتا جوندەلەتىنىن جەتكىزدى. وبلىس اكىمى جۇرتشىلىق الدىندا بەرگەن ەسەبىنىڭ سوڭىندا «كوركەيە بەر, قوستاناي!» اك­­­تسياسىنىڭ تۇساۋىن كەسكەنىن دە حابارلادى. اكتسيا شەڭبەرىندە تۋعان جەردەن جىراقتا جۇرگەن تۇلەكتەردى تۋعان جەردى كوركەيتۋگە تارتۋ ءىسى جۇزەگە اساتىن بولادى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». قوستاناي وبلىسى.