ۋاقىت تالابىمەن ۇندەسكەن

ن.پوگودين اتىنداعى وب­لىستىق ورىس دراما تەاترىنا جي­نالعان جۇرتشىلىق ايماق باسشىسى ەرىك سۇلتانوۆتىڭ ءداستۇرلى ەسەبىن تىڭداپ, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, رۋحاني دامۋ باعدارلامالارىنا جان-جاقتى قانىعىپ, پروبلەمالار مەن كەلەلى ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ ناقتى جولدارىمەن تانىستى. بايانداماشى وتكەن جىلدىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا ەكونوميكادا وڭ ءۇردىستىڭ ساقتالىپ, ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ ءوسىمى قامتاماسىز ەتىلگەنىن اتاپ ءوتتى. جالپى وڭىرلىك ءونىمنىڭ ناقتى ءوسىمى 856 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعان. بيۋدجەت تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىمەن شىعىستار وڭ­تاي­­لان­دىرىلىپ, الەۋمەتتىك سالا نى­سان­دارىنىڭ, تۇرعىن ۇيلەردىڭ جانە ين­جەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفرا­قۇرىلىمداردىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋعا جۇمسالعان. نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيا تارتۋ كورسەتكىشى 28,4 پايىزعا ءوسىپ, 154 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەن. وبلىستا اگروونەركاسىپتىك كەشەن نەگىزگى سالا بولىپ سانالادى. رەس­­پۋب­ليكاداعى وندىرىلەتىن ساپالى استىقتىڭ ۇشتەن ءبىرى وڭىرگە تيەسىلى. اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىنىڭ كولەمى 7,5 پايىزعا ءوسىپ, 311,1 ميلليارد تەڭگە, ەڭبەك ءونىم­دىلىگى 14 پايىزعا ارتىپ, 1,1 ميلليون تەڭگە قۇراعان. بۇل سالادا ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىندارىنىڭ 40 پايىزى ەڭبەك ەتەدى. جىل وتكەن سايىن ماشينا-تراكتور پاركى جاڭالانىپ كەلەدى. بىلتىر 14 ميلليارد تەڭگەگە جوعارى ءونىمدى 1127 جاڭا تەحنيكا بىرلىگى ساتىپ الىنعان. ەرىك حامزا ۇلى ەلباسى استىق ءون­دىرىسىن ءارتاراپتاندىرۋ جونىندە ناقتى مىندەتتەر قويعانىن ايتا كەلىپ, بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان شارالارعا توقتالدى. مايلى داقىلداردى – 469,7 مىڭ, جەمازىقتىق داقىلداردى 653,6 گەك­تارعا ۇلعايتۋ بەلگىلەنگەن. ەسەپتى جيىن­دا اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارى تۇقىمدارىن اۋىستىرۋ, جاڭارتۋ, اۋدانداستىرۋ جايىنا ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىرىلدى. ەرتە جانە ورتاشا ءپىسۋ توبىنداعى تۇ­قىم سۇرىپتارىن كەڭىنەن پايدالانۋ ءجو­نىندەگى عالىمدار مەن مامانداردىڭ ۇسىنىستارىن قولداۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. ويتكەنى, جىل سايىن 1,5 ميلليون توننا استىق, 150 مىڭ توننا ۇن, 200 مىڭ توننادان استام مايلى داقىلداردىڭ جاقىن جانە الىس شەتەلدەرگە ەكسپورت­تالاتىنىن ەسكەرسەك, ماسەلەنىڭ ماڭىز­دىلىعى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ە.سۇلتانوۆتىڭ جان-جاقتى بايانداعان ءبىر ماسەلەسى مال شارۋاشىلىعى بولدى. «ءىرى قارا مالى ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ» جوباسى شەڭبەرىندە بىلتىر 3,1 مىڭ باسقا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭ­دارى, 1,8 مىڭ باسقا لايىقتالعان اسىل تۇقىمدى مال رەپرودۋكتورلارى اشىلىپ, سىرتقا شىعارىلعان ەت كولەمى 969,2 توننانى قۇراعان. «سىباعا», «قۇلان», «التىن اسىق» باعدارلامالارى بويىنشا 10864 مال جەتكىزىلگەن. الدا ەت ءوندىرۋدى 93 مىڭ, ءسۇتتى 510 مىڭ توننا, جۇمىرتقانى 601 ميلليون داناعا دەيىن ءوسىرۋ, مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا 13871 باس مال ساتىپ الۋ ءمىن­­­­­­دەت­­تەرى تۇر. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ سالاسىندا دا اي­تارلىقتاي وزگەرىستەر بار. وسى سالا بويىنشا 1 ميلليارد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا قۇيىلىپ, 5 جوبا پايدالانۋعا بەرىلگەن. كەلەشەكتە 138 ميلليارد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا سالۋ ارقىلى 60 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. جالپى وڭىرلىك ءونىمدى قالىپ­تاس­تىراتىن نەگىزگى سالالاردىڭ ءبىرى – ونەر­كاسىپ. ونىڭ ءوسۋ قارقىنى ەلىمىزدە 6-شى ورىن الۋمەن سيپاتتالادى. ماشينا جاساۋ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 18, 4 پايىزعا وسكەن. جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەر ۇلتتىق كومپانيالارمەن 81 ميلليارد تەڭگەگە ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمشارتتار جا­­ساسقان. بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, يندۋس­تريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ ەكىنشى بەس­جىلدىعى شەڭبەرىندە 100 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن 60-تان استام, ونىڭ ىشىندە بيىل 4,4 ميلليارد تەڭگەنىڭ 12 جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ بەلگىلەنگەن. بۇل قادامدار 500-دەن استام جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. توقتاپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋ ءۇشىن «قايتا قالپىنا كەلتىرۋ» جول كارتاسى تۇزىلگەن. تىزىمگە 13 كاسىپورىن ەن­­گىزىلگەن. وب­لىستا 34 مىڭنان استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىسى جۇمىس ىستەپ, 110 مىڭنان استام ادامدى تۇراقتى جۇ­مىسپەن قامتىپ وتىر. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا 2,5 ميلليارد تەڭگە يگەرىلگەن. 251 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىنىڭ ءوتىنىمى ما­قۇلدانعان. 145 نەسيەنىڭ سىياقى ءمول­شەرىن سۋبسيديالاۋعا 6,8 ميلليارد, 65 نەسيەنى كەپىلدەندىرۋگە 847 ميلليون تەڭگە باعىتتالعان. ەرىك حامزا ۇلى جىل اياعىنا دەيىن اتالمىش باعدارلاما شەڭبەرىندە 1 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى سانىن 36 مىڭ بىرلىككە, ءونىم ءوندىرۋ كولەمىن 370 ميلليارد تەڭ­گەگە, جۇمىس ىستەيتىندەر سانىن 115 مىڭ ادامعا, ءسويتىپ, كاسىپكەرلىك ۇلەسىن 27 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ تالابىن قويدى. تۇرعىندار الدىندا اۆتوموبيل جولدارى جانە كولىك ماسەلەلەرى دە ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىرىلدى. ولاي بولاتىن ءجونى بار. ۇزىندىعى 7530 شاقىرىمعا سوزىلاتىن رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق, جەرگىلىكتى ماڭىزى بار تاسجولداردىڭ جار­تىسىنا جۋىعى قايتادان قالپىنا كەلتىرۋدى قاجەت ەتەدى. سول سەبەپتى بولار, اكىمگە قويىلعان اۋىزشا, جازباشا ساۋالداردىڭ كوبى وسى جايتقا قاتىستى ءوربىپ, اعىمدىق, كۇردەلى جوندەۋلەرگە قاراجات ءبولۋ سۇراستىرىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون. جولداردى جوندەۋ جانە ونى ۇستاۋ جۇمىستارىنا 5,2 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپ, 150 مىڭنان ارتىق تۇرعىنى بار 210-نان استام ەلدى مەكەندى بايلانىس­تىراتىن كۇرەجولدار جاقسارتىلعان. بيىل 360 شاقىرىم جولدى جوندەۋگە 5,6 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان. ونىڭ ىشىندە 143 شاقىرىمدىق استانا – پەتروپاۆل اۆتوموبيل جولىن قاي­­تا جاڭارتۋ جوباسى اياقتالادى. ەلدى مەكەندەردى ساپالى اۋىز سۋمەن قام­تاماسىز ەتۋگە 4,4 ميلليارد تەڭگە باعىت­تالعان. وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى اياسىندا 33 جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. 27 مىڭنان استام سولتۇستىكقازاقستاندىق جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان. قولدانىلعان شارالار جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن 4,8 پايىزعا, تابىسى ەڭ تومەن تۇرعىنداردىڭ ۇلەسىن 3,7 پايىزعا دەيىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرگەن. ەسەپتى كەزدەسۋ اياقتالعاننان كەيىن جازباشا جانە اۋىزشا سۇراقتارعا اكىم تاراپىنان قاناعاتتانارلىق جاۋاپتار بەرىلدى. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان». سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.