تۇماۋ قاۋپىنىڭ الدىن الۋ

قازاقستاندا جرۆي جانە تۇماۋمەن سىرقاتتانۋدىڭ كوتەرىلۋى الدىڭعى ەپيدەميالىق ماۋسىمداردى تالداۋ بويىن­شا قاڭتاردىڭ اياعىنا جانە اقپاننىڭ باسىنا كەلەدى, كەيىننەن مامىر ايىندا ءبىرلى-جارىم جاعدايلارعا دەيىن ازايادى, دەپ اتاپ ءوتتى, ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ تۇتىنۋشىلار قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, ەلىمىزدىڭ باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەرى جانداربەك بەكشين. – ەلىمىز بويىنشا تۇماۋ ۆيرۋسى­نىڭ اينالىمىنا مونيتورينگ جاساۋ جانە ۆيرۋستىڭ جاڭا شتاممدارىن انىقتاۋ تۇرىندە تۇماۋدى جانە تۇماۋ ءتارىزدى اۋرۋلاردى (جرۆي) ەپيدە­ميولوگيالىق قاداعالاۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسى قامتاماسىز ەتىلگەن. جەدەل ەپيدەمياعا قارسى شارالاردى قابىلداۋ ماقساتىندا جىل سايىن 1 جەلتوقساننان باستاپ حالىقتىڭ رەسپيراتورلىق ۆيرۋستىق ينفەكتسيا­لارمەن جانە تۇماۋمەن سىرقاتتانۋ جاعدايىنا جانە قازاقستانداعى, سونىمەن بىرگە, شەتەلدەگى تۇماۋ ۆيرۋسىنىڭ اينالىمىنا كۇن سايىن مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. اعىمداعى ەپيدماۋسىمدا جرۆي جانە تۇماۋ بويىنشا ەپيدەميولوگيالىق جاعداي تۇراقتى دەپ سيپاتتالادى. باقىلاۋ دەڭگەيلەرىنەن ارتۋ انىقتالعان جوق. الدىڭعى اپتامەن سالىستىرعاندا سىرقاتتانۋدىڭ 9 %-عا وسكەنى باي­­قالدى. وتكەن جىلدىڭ وسىنداي كە­­زەڭىمەن سالىستىرعاندا سىرقاتتانۋدىڭ 13%-عا تومەندەگەنى بايقالادى. اۋىرعان ادامداردىڭ نەگىزگى ۇلەسى 14 جاسقا دەيىنگى با­لا­لارعا كەلەدى جانە ول جالپى سىرقاتتانۋدىڭ 70%-ىن قۇرايدى. تۇماۋدان بولعان ءبىر ءولىم جاعدايى تىركەلدى. رەسپۋبليكانىڭ اۋماعىنا ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ اكەلىنۋى مەن ولاردىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك شەكارا ارقىلى وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە كەلەتىن ادامدارعا قاشىقتىق تەرمومەترياسىن قولدانا وتىرىپ مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. 2015 جىلدىڭ باسىنان باستاپ قازىرگە دەيىن شەكارا ارقىلى وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە 2 ملن. 560 مىڭنان استام ادام تەكسەرىلدى, ينفەكتسيالىق جانە ينفەكتسيالىق ەمەس اۋرۋعا كۇدىكتى, دەنە قىزۋى كوتەرىلگەن 30 ناۋقاس انىقتالدى. ماۋسىمنىڭ باسىندا بولجانعانداي, رەسپۋبليكا اۋما­عىندا ا(H1N1), A(H3N2) جانە ۆ تۇماۋ ۆيرۋستارى ۇستەمدىك ەتۋدە. الدىڭعى جىلدارداعى سياق­تى, ەل اۋماعىندا پاراگريپپ, رەس­پي­راتورلىق-سينتسيتيالدى ينفەكتسيا, رينوۆيرۋستىق جانە ادەنوۆيرۋستىق ينفەكتسيا سياقتى تۇماۋعا جاتپاي­تىن ينفەكتسيالار دا اينالىمدا ءجۇر. تۇماۋدىڭ الدىن الۋدىڭ بارىنشا ءتيىمدى ءادىسى ۆاكتسيناتسيا بو­­لىپ تابىلادى. بارلىعى رەس­پۋب­­­­ليكا بويىنشا تۇماۋعا قارسى 1 ملن. 700 مىڭنان استام ادام ەگىلدى (حا­­­لىقتىڭ جالپى سانىنىڭ 10,0%-ى), ونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتىنان 1 089 139 ادام ەگىل­دى (سوزىلمالى وكپە, جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىمەن اۋىراتىن, يممۋن جەتىسپەۋشىلىگى, ءالسىز جانە ءجيى اۋىراتىن بالالار, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى جانە جۇكتى ايەلدەر), جۇمىس بەرۋشىلەر ەسەبىنەن 500 مىڭ ادام, اقىلى كلينيكالاردا 135 مىڭ ادام ەگىلدى, – دەپ جانداربەك مۇح­تار ۇلى ءمان-جايعا كەڭىنەن توقتالىپ ءوتتى. سونداي-اق, ۆاكتسيناتسيادان باسقا تۇماۋدان قورعانۋدىڭ تاعى ءبىر ءتاسىلى بار – ول ەرەكشە ەمەس پروفيلاكتيكا. ەرەكشە ەمەس پروفيلاكتيكا اعزانىڭ ءوزىنىڭ قورعانىش كۇشتەرىن نىعايتۋعا باعىتتالعان جانە ونى ۆاكتسينا­تسيالاۋ­مەن ءبىر ۋاقىتتا ءجۇر­گىزۋگە بولادى. ەرەكشە ەمەس پروفيلاكتيكا رەتىندە يممۋندىق تۇزەتۋشى پرەپاراتتار (انافەرون, ينتەرفەرون, ۆيفەرون, ينتەرفەرون يندۋكتورى), ۆيرۋسقا قارسى جاقپامايلار (وكسالين, انتيۆير جانە باسقالارى), پوليۆيتاميندەر قولدانىلادى. الدىن الۋ ادىستەرىنىڭ ءبىرى ناۋقاس ادامدارمەن قارىم-قاتىناستى شەكتەۋ بولىپ تابىلادى, ادامدار كوپ جينالاتىن جەرلەرگە بارماۋ, ماۋسىمعا سايكەس كيىنۋ قاجەت. حالىق كوپ جينالاتىن جەرلەردە, سونداي-اق, ناۋقاسقا كۇتىم جاساعان كەزىندە ناۋقاس ادام دا, دەنى ساۋ ادام دا بەتپەردە كيۋى كەرەك. بولمەنىڭ ءجيى جەلدەتىلگەنى جانە ىلعالدى تازالىق جۇرگىزىلگەنى دۇرىس. ناۋقاسقا جەكە ىدىس ءبولىنىپ, تۇراقتى تۇردە وڭدەلىپ تۇرسا قۇبا-قۇپ. تۇماۋ پروفيلاكتيكاسىنىڭ ما­ڭىزدى ادىستەرىنىڭ ءبىرى, اسىرەسە, اۋىر­عان كەزىندە نەمەسە ناۋقاسقا كۇ­تىم جاساعاندا قولدى سابىنمەن نە­مەسە دەزينفەكتسيالىق سۋلىقتاردى پاي­دالانىپ ءجيى جۋ بولىپ تابىلادى. يممۋنيتەتتى كوتەرەتىن پرو­في­لاك­تيكانىڭ قول­جەتىمدى ادىستەرىن دە پايدالانۋ تۋرالى ۇمىت­پاۋ كەرەك (پياز, سارىمساق سياق­تى تابيعي فيتون­تسيدتەر, شوپتەر, قاراقات, يت­مۇرىن قايناتپالارىن كوپ ءىشۋ, قۇ­رامىندا س ءۆيتامينى بار اشىت­قان قىرىققابات, تسيترۋس سياقتى ونىمدەردى قولدانۋ, سونداي-اق, بەلوكقا باي تاعامداردى قولدانۋ). تاماقتى سالقىن سۋمەن شايۋدان باستاپ كونتراستىلى سەبەزگى مەن حاۋىزدى پايدالانا وتىرىپ اعزانى شىنىقتىرۋ قاجەت. تۇماۋ ءوزىنىڭ اسقىنۋلارىمەن قاۋىپتى, سوندىقتان, ەڭ دۇرىسى, رەسپيراتورلىق اۋرۋلار­دىڭ ءبىرىنشى بەلگىلەرى پايدا بولعان كەزدە ءوزىن ءوزى ەمدەۋمەن اينالىسپاي, تەز ارادا دارىگەرگە بارۋ كەرەك. راۋان قايدار, «ەگەمەن قازاقستان». استانا.