سەرپىننەن – سەرپىلىسكە

اياۋلىم ابىلداەۆا قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ينستيتۋتىنداعى پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق فاكۋلتەتىنىڭ ەكىنشى كۋرسىندا وقيدى. وتكەن وقۋ جىلى تاراز قالاسىندا «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا ماقساتتى گرانتتى ۇتىپ الدى. قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنەن ۇزاپ شىقپاعان اياۋلىمعا مەملەكەتتىك «سەرپىن-2050» باعدارلاماسىنىڭ قويعان شارتتارىنىڭ بارلىعى ۇنادى. «ارمانسىز ادام – قاناتسىز قۇسپەن تەڭ», دەگەن ءتامسىلدى اتا-اناسىنان, ۇستازدارىنان ءجيى ەستيتىن. ءوزى ۇستاز بولۋدى, ونىڭ ىشىندە كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەرمەن جۇمىس ىستەۋدى ارماندايتىن. قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا ءوزى قالاعان دەفەكتولوگ ماماندىعىن دايىندايدى ەكەن. ول وسى ءبىلىم ورداسىن قالادى. قازاق حالقىنا شوقان ءۋاليحانوۆ, ىبىراي التىنسارين, احمەت بايتۇرسىنوۆ, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, بەيىمبەت مايلين جانە وسىلاي تىزە بەرۋگە بولاتىن ىرىلەردى بەرگەن قوستاناي وڭىرىنە اياق باساتىنىنا قۋاندى. بۇل اياۋلىمنىڭ ارمانىنا قانات بىتىرگەندەي بولدى. مۇنداي تالپىنىس, مۇنداي ارمان, قۋانىش تەك اياۋلىم عانا ەمەس, بۇگىندە قوستاناي وبلىسىنداعى ءتورت جوعارى وقۋ ورنىندا جانە 9 كوللەدجدە وقيتىن وڭتۇستىك وڭىردە تۋىپ-وسكەن جاستاردىڭ بارلىعىنىڭ دا بويىن بيلەگەن ەدى. – بيىل «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا 9 كوللەدجدە وڭتۇستىك وبلىستاردان كەلگەن 220 ستۋدەنت وقىپ ءجۇر. وسى توعىز كوللەدجدىڭ ىشىندە ەكەۋى – تەحنيكالىق-ەكو­نوميكالىق جانە الەۋ­مەت­تىك-تەحنيكالىق كوللەدج­دەر جەكەمەنشىك وقۋ ورنى بولىپ ەسەپتەلەدى. الايدا, اڭگىمە ونىڭ مەنشىك تۇرىندە ەمەس, بارلىعىندا بىردەي ستۋدەنتتەرگە جاعداي جاسالعان. جاتاقحانالار جوندەۋدەن ءوت­كى­زىلگەن, بالالاردىڭ الەۋ­مەتتىك جاعدايى, كەلگەن ور­تاعا بەيىمدەلۋى دە جاقسى. ءويت­كەنى, وڭتۇستىك ايماقتان كەلگەندەردىڭ اراسىندا تالانتتى, ونەرلى جاستار كوپ, – دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باس­قار­ماسى باسشىسىنىڭ تەح­نيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جونىندەگى ورىنباسارى كاميل يبراگيموۆ. «سەرپىن-2050» باعدار­لاماسى بويىنشا قوستاناي وڭىرىندەگى ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەت بيىل 425 ستۋدەنت, رۋدنىي يندۋستريالىق ينس­­تيتۋتى 148, ارقالىق پەداگوگيكا ينستيتۋتى 175 ستۋدەنت قابىلدادى. ال قوس­تاناي مەم­لەكەتتىك پەداگو­گي­كالىق ينستيتۋتىندا بىلتىر مەن بيىل 279 ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا. – سەرپىندىكتەردى وبلىستا العاش كۇتىپ العان قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينس­تيتۋتى بولاتىن. ولاردى ءبىر­­دەن جاتاقحانامەن قام­تاماسىز ەتتىك. اتا-انا باۋىرىنان ۇزاپ شىقپاعان جاستاردىڭ وڭىرگە تەزىرەك بەيىمدەلىپ كەتۋى, ءبىلىم ورداسىنا ۇيرەنۋى ءۇشىن ولاردى قوعامدىق جۇمىستارعا تارتتىق. نەگىزى ينستيتۋتتا سەر­پىندىكتەر تۋرالى وزەكتى ماسەلە تۋىنداعان ەمەس. ءويت­كەنى, وسى باعدارلامامەن كەلگەن جاس­تاردىڭ بارلىعىنا جۋىعى بەلسەندى, جاقسى وقيدى, ونەرلى, – دەيدى قوستاناي مەم­لەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى قۋات بايمىرزاەۆ. راسىندا, «سەرپىنمەن» كەلگەن ستۋدەنتتەر ستۋدەنتتىك ورتانى سەرپىلتكەنى باي­قا­لادى. سەرپىندىكتەر ءۇشىن ءبىلىم وردالارىندا يگى­­­لىكتى جۇمىستار قولعا الىن­دى. مىسالى, قوس­تا­­­ناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەر­سيتەتىندەگى ءتىل ۇيرەنۋ ور­تا­­لىعىندا بۇرىن قازاق ءجا­­نە اعىلشىن ءتىلى كۋرستارى بول­­سا, قازىر وعان ورىس ءتىلى قو­سىلىپتى. – وڭتۇستىك وڭىردەگى قا­زاق مەكتەبىنەن كەلگەن بالالار ءۇشىن ورىس ءتىلى كۋرس­ىن اشتىق, وعان 96 ستۋدەنت جازىلدى. ءتىلدى تەگىن ۇيرەنەدى. ۋنيۆەرسيتەتتە «ءماڭ­گى­لىك ەل جاستارى» كلۋبى قۇ­رىل­دى, – دەدى قوستاناي ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى ال­ماس ابسادىقوۆ. رۋدنىي يندۋستريالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە سەرپىندىك ستۋدەنتتەر بيىلدان باستاپ جەتى ءتۇرلى ماماندىق بويىنشا ءبىلىم الا باستادى. جاتاقحاناسى جىلى. ينس­تيتۋتتا ءبىلىم قۋ­عان جاستار ءۇشىن زاماناۋي جاعدايدىڭ بارلىعى جاسالعان. بۇل سەر­پىندىك ستۋدەنتتەر ءبىلىم ورداسىنا تەز ارادا بەيىم­دەلۋىنە مۇمكىندىك جاسادى. ولار سپورت سەكتسيالارىنا, شى­عارماشىلىق توپتارعا, ياعني ۆوكالدى, بي, ينتەللەكتۋالدى, پو­ەتيكالىق, تىلدىك, كۆن ءجا­نە تاعى باسقا جۇمىستارعا تارتىلعان. مۇنىڭ بارلىعى دا ستۋدەنتتەردى تەك بەيىمدەۋ عانا ەمەس, ولاردى بولاشاق باسەكەگە قابىلەتتى مامان رە­تىندە جان-جاقتى دا­مى­تۋ­عا دا ىقپال ەتەدى. ال ماق­­سات­­تى گرانتپەن وقىپ جات­قان بولاشاق ما­مان­دار­دى جۇمىسقا ورنا­لاس­تىرۋ «سەر­پىن-2050» باع­­دارلا­ما­سىنىڭ تۇپكىلىكتى ءناتي­جەسى بولماق. بۇل ورايدا, رۋدنىي يندۋس­تريالىق ينس­تيتۋتى ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىپ وتىر. – سەرپىندىك ستۋدەنتتەردى وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتكىزۋ جانە بولاشاقتا جۇمىسقا قالدىرۋ ماقساتىندا ءوڭىر­دەگى كاسىپورىندارمەن بايلانىس جاساپ وتىرامىز. «سو­­كولوۆ-سارىباي كەن ءون­دىرۋ بىرلەستىگى», «قوس­تا­ناي مينەرالدارى» اك­تسيو­نەر­­لىك قوعامدارى, «قا­زاق­ستان ءالليۋمينيى» اك­تسيو­نەرلىك قوعامىنىڭ كراس­­­نووكتيابر بوكسيت كەن باس­قارماسى, «وركەن» جاۋ­اپ­كەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەستىگىنىڭ ليساكوۆ فيليالى سەكىلدى ءىرى كاسىپورىندارى مەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس ور­تالىقتارىنا حات جولدادىق. بۇل جۇمىستى اياعىنا جەت­كىزگەنشە جالعاستىرا بەرەمىز. ستۋدەنتتەرمەن دە كەزدەسۋ جا­ساپ, اڭگىمەلەستىك, ولار­دىڭ بارلىعى دا تاڭداعان ما­ماندىعى بويىنشا قوس­تاناي وڭىرىندە ەڭبەك ەتۋگە قۇلشىنىس تانىتىپ وتىر. ولار ءالى ءتورت جىلداي وقيدى, ۋاقىت بار, بار­لى­عى دا جۇمىسقا ورنالاسادى دەگەن سەنىم ۇلكەن, – دەي­دى رۋدنىي يندۋستريالىق ينس­تيتۋتىنىڭ رەكتورى ءابدى­راحمان نايزابەكوۆ. – ارقالىق پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا بۇرىننان دا وڭتۇستىك وبلىستاردان كەلىپ ءبىلىم الاتىن جاستار از ەمەس ەدى. ەندى «سەرپىن-2050» با­ع­دار­لاماسى بويىنشا ولار­عا مول مۇمكىندىك تۋ­دى. ستۋدەنتتەر جىلى, جايلى جاتاقحانادا تۇرادى. تورعاي ءوڭىرىنىڭ بولا­شاق ۇس­تازدارىنا بارىنشا زاماناۋي تالاپتارمەن ءبىلىم, زيا­لى تاربيە بەرەمىز, – دەيدى ى.التىنسارين اتىنداعى ار­قا­لىق مەملەكەتتىك پەداگوگي­كا ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى سەيتبەك قۋانىشباەۆ. «سەرپىن-2050» باعدار­لا­ماسى بويىنشا وقىپ جاتقان ستۋدەنتتەردىڭ ءوز اراسىندا دا كوڭىلگە قونىمدى جۇ­مىس­تار جۇرگىزىلەدى. ءار وقۋ ورنىندا ولاردىڭ ءوز اراسىنان ساردارلار سايلانعان. ولار سەرپىندىك ستۋدەنتتەرگە ۇيىتقى بولىپ, پروبلەمالىق ماسەلەلەردى كوتەرىپ, ونىڭ شەشىمىن تابۋعا اتسالىسا­دى. استانا قالاسىندا «سەر­پىن-2050» جوباسىن ءجۇ­زەگە اسى­رۋ ماسەلەلەرى بو­يىن­شا وتىرىسقا قاتىسقان رۋد­نىي يندۋستريالىق ينس­تي­تۋتى ەنەرگەتيكا جانە اق­پاراتتىق جۇيەلەر فا­كۋل­تەتىنىڭ ستۋ­دەنتى وڭداسىن اليەۆ قوستاناي وبلىسىنىڭ ايماقتىق كوش­باسشى-سار­دارى بولىپ سايلاندى. سار­دارلار كەزدەسىپ, جۇمىس جوس­پارىن جاساپ وتىرادى. – رۋدنىيداعى كەزدەسۋدەن كەيىن ءبىز قۇرىلىس كول­لەدجىندە وقيتىن 25 ستۋدەنت «اقجول» اتتى ۇيىم قۇردىق. وندا ءوزى­مىزدى دامىتۋ ءۇشىن قانداي يگى ىسكە تالپىنۋ كە­رەكتىگىن تالداپ, انىقتاپ وتىرامىز. بۇل وتە كەرەك ءىس. 25 ستۋدەنتتىڭ بار­لىعى دا ۇل. كوللەدجدىڭ قو­عامدىق جۇ­مىستارىنا بەلسەنە قا­تىسامىز, اسىرەسە, سپورتتان ءوزىمىزدى جارقىراتا كورسەتسەك دەگەن ماقسات بار. العاش كەلگەندە 1 ستۋدەنت قانا ۇزدىك وقيتىن ەدى, قازىر ولاردىڭ قاتارى التاۋ, ءوزىمىزدى شيراتا تۇسۋدەمىز, – دەيدى وسى كول­لەدج­دەگى سەرپىندىكتەر ساردارى بەكزات بارجاقاەۆ. «سەرپىن-2050» باعدار­لا­ماسى بويىنشا كەلگەن ستۋدەنتتەر وقيتىن وقۋ ورىن­دارىنىڭ بارلىعىندا دەرلىك ولاردىڭ قازاق تىلىندە ءبىلىم الۋىنا جاعداي بار. جاقىندا قوستاناي ءوڭى­رىنە ىسساپارمەن كەلگەندە ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى تاحير بالىقباەۆ قوستاناي مەم­لەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينس­تيتۋتى شاڭىراعىندا «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى اياسىندا «ماڭگىلىك ەل جاس­تارى – يندۋسترياعا!» جوباسىن ىسكە اسىرىپ جاتقان جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەر باسشىلارىمەن جانە ستۋدەنتتەرمەن كەزدەستى. جۇرگىزىلىپ جاتقان جاقسى ءىس­تەرگە قانىقتى. – «سەرپىن-2050» باعدار­لاماسىنىڭ تۇپكى ماقساتىن ءتۇ­سىنەسىزدەر دەپ ويلايمىن. ەڭ­بەك رەزەرۆتەرى تى­عىز اي­ماقتىڭ بالالارى تەگىن ءبىلىم الىپ, كادرى از اۋدان­دارعا ورنالاستىرىلادى. ءومىر­دىڭ قاي سالاسى بولسىن سول­تۇستىك وب­لىستارعا مامان كەرەك. مى­سالى, مەملەكەتتىك تاپ­سىرىستا پەداگوگيكا مامان­دىقتارى بويىنشا 5,5 مىڭ ورىن بولىنەدى. سونىڭ 1050 ورنى تەك «سەرپىن-2050» باع­دارلاماسىنىڭ ەنشىسىندە. ويتكەنى, سولتۇستىك وڭىرگە پەداگوگيكا ماماندارى كەرەك-اق. بۇل – قىرۋار قارجى. تەگىن ءبىلىم, شاكىرتاقى, كول­­لەدجدەگى ستۋدەنتتەر ءۇشىن كيىمگە دەيىن الىنادى, بارلىق ستۋدەنتتەرگە جى­­­لىنا ۇيىنە ەكى رەت بارىپ كەلۋ ءۇشىن جولاقىسى دا تولەنەدى. وسىنىڭ بار­لى­عى بولاشاقتا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وبلىستارىنداعى ما­ماندار تاپشىلىعىن شە­شۋ ماقساتىنان تۋعان. وعان بۇگىنگى ستۋدەنتتەر دە جاۋاپ­كەرشىلىكپەن قاراۋى ءتيىس, – دەدى تاحير بالىقباەۆ. ستۋدەنتتەردىڭ بارلىعى دا وسى باعدارلامامەن تەگىن ءبىلىم الاتىنىنا ريزا ەكەن­دىگىن جەتكىزدى. ولاردىڭ بو­يىندا ەلگە, وتانعا دەگەن پاتريوتتىق قۇلشىنىس تا مىعىم. وڭتۇستىك جاس­تارى قوستاناي وڭىرىنە كوك­تەمنىڭ التىن كۇرەك جە­لىندەي جىلى لەپ اكەلگەن ءتارىزدى. ەرتەڭ بىلىكتى مامان بولىپ قالىپتاساتىن, وسىندا قالىپ, ءوسىپ-ءور­كەندەيتىن ولاردىڭ بولا­شاعىنان جايقالعان ماۋەلى باقتىڭ قاراسى كورىن­گەندەي بولادى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». قوستاناي.