قىرعىزستانعا وسىمەن ەكىنشى رەت جولىمىز تۇسكەن. بىرىنشىسىندە شىڭعىس ايتماتوۆ قايتىس بولعاندا قىرعىز باۋىرلاردىڭ قايعىسىن بولىسۋگە بارىپ ەدىك. سوندا توسكەيدە مالى, توسەكتە باسى قوسىلعان كورشى جۇرتتىڭ, تۇركىنىڭ ءبىر بۇتاعىنىڭ ءتاستۇيىن بەكەمدىگىن, ۇلى قايعى ۇستىندەگى ۇيىمشىلدىعىن بايقاعانداي بولىپ ەدىك. قازا اۋىر بولسا دا, “ورنىندا بار وڭالاردىڭ” جونىمەن, شىرقاۋ بيىكتە اققۇلا تۇلپارىمەن اعىنداعان ايكول ماناستىڭ قاسىنا قاپتالدان شوڭ شىڭعىس ارۋاعى قوسىلىپ, قىرعىز ماقتانىشىنىڭ ماڭگىلىك رۋحتارى قاتارلاسا زاۋلاعانىن كوزىمىزبەن كورگەندەي, جان-جۇرەگىمىزبەن سەزىنگەندەي بولىپ, سونى كوڭىلىمىزگە توق ساناپ ورالعانبىز.
ماناس دەمەكشى, “ماناس” جىرىمەن بالا جاسىمىزدان تانىس ەدىك, قايتا-قايتا وقۋعا قۇمار ەدىك. قازاقتىڭ ەر كوكشەسى باتىر ماناستىڭ دوسى بولاتىن سوندا. ەرتەگىمىزدەگى ەر توستىكتىڭ جەر استىنان شىققانىنا جەتى كۇن بولعان شالقۇيرىعى كوكەتايدىڭ اسىندا الامان بايگەگە شاپپاۋشى ما ەدى. اقبالتانىڭ شۋاعى, المامبەت پەن سىرعاقتار كوز الدىما كەلەدى. قاسيەت دارىعان قوساي الىپ, دانا قاريا باقاي...
قوردايدان بىشكەككە دەيىنگى قىسقا قايىرىم جول ۇستىندە وسى اسىل ارۋاقتاردى ميىمنىڭ ارحيۆىندە ءبىر-ءبىر اۋناتىپ ءوتتىم. بۇل جولعى كەلىسىمىز دە قىرعىز ەلىندە بۇعان دەيىن بولعان, ۇدەمەلەي قايتالاعان, ءورشۋ قاۋپى باسىلماعان قايعىلى وقيعالاردىڭ سالدارىمەن بايلانىستى. بىراق سوعان قاراماستان ادامزاتتىڭ ايتماتوۆىنان ايرىلعان قايعى ۇستىندەگى بىرلىك پەن توپتاسقاندىق بايقالا قويمايتىن سياقتى. ەل تاعدىرى سىنعا تۇسكەن الماعايىپ كۇندەردە حالىقتى ءبىر ماقسات, ءبىر مۇرات جولىنا ۇيىتىپ بىرىكتىرەتىن باتىر ماناستىڭ بىلەگى مەن جۇرەگى, دانا باقايدىڭ تىلەگى جەتىڭكىرەمەي تۇرعانداي. الدە, سوڭعى بەس جىلدا ەكى بىردەي توڭكەرىس جاساپ, “اتىڭ شىقپاسا جەر ورتە” دەگەندەي-اق, ءدۇيىم دۇنيەنى دۇرلىكتىرە شۋلاتىپ, رەۆوليۋتسياشىلدانىپ العان ۇرپاقتارىنا ۇلى ارۋاقتار رەنجىپ, ءازىرگە سىرت اينالىڭقىراپ, سۇستانا قاپالانىپ ءجۇر مە ەكەن؟
بۇل كۇندەردە بىشكەك بەيبىت. كۇندىز دە, كەشكە دە ەمىن-ەركىن جۇرە بەرۋگە بولادى. تاڭ ەرتەمەن جۇمىسقا اسىققان جۇرت. كىشكەنتاي بالالارىن جەتەلەپ, بالاباقشالارعا اپارا جاتقان جاس كەلىنشەكتەر. ايالدامالاردا كوشە اۆتوبۋستارىنا وتىرىپ جاتقان ەل. گازەت ساتقان دۇڭگىرشەكتەر. ساۋدا-ساتتىق. ءار تۇستا اقشا ايىرباستايتىن ورىندار دا از ەمەس سياقتى. ورتالىق كوشەلەردىڭ كەي تۇستارىندا اياق الىپ جۇرۋگە بولمايتىنداي. قايناعان قىزۋ ءتىرشىلىك. بەينە ەشتەڭە بولماعانداي, تەكەتىرەس پەن قاقتىعىس ورىن الماعانداي, قان توگىلمەگەندەي. ب ۇلىنشىلىك ءىزى بىلىنبەيتىندەي. تەك ءساۋىر ايىنداعى جاپپاي تارتىپسىزدىككە, زورلىق-زومبىلىققا ۇلاسقان تولقۋلاردان كەيىن پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسى جوندەلىپ جاتقان كورىنەدى. ال, ەلدىڭ وتپەلى كەزەڭدەگى پرەزيدەنتى ءوزى تاراتىپ جىبەرگەن بۇرىنعى پارلامەنت عيماراتىندا وتىر ەكەن.
حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىقپاعان قۇرمانبەك باكيەۆتى تاقتان تايدىرعان سونداعى 6-7 ءساۋىر وقيعالارىنا ءارتۇرلى باعا بەرىلۋدە. بىرەۋ ۇناتادى, بىرەۋ ۇناتپايدى, بىرەۋ قىجىرتادى. وسىنىڭ استارىنان ءارتۇرلى ساياسات شىعارادى. قىرعىزستانعا نەشە ءتۇرلى پالە ءتوندىرىپ, ساۋەگەيسۋشىلەر دە از ەمەس. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل, قالاي بولعاندا دا, قىرعىز حالقىنىڭ ءوز تاعدىرى. بولعان وقيعانى ول ەندى ءوز تاعدىرىنان, تىرشىلىك-تىنىسىنان, ج ۇلىن-جۇيكەسىنەن ج ۇلىپ تاستاي المايدى. قايتكەندە دە بولار ءىس بولدى. ەندى ەل بولاشاعىنىڭ قامىن ويلاپ, قازاق اتامىز ايتقانداي, بولعانعا بولاتتاي بولۋ عانا قالدى. مۇنى قىرعىز اعايىندار دا تۇسىنەدى. ال, بولعانعا بولاتتاي بولۋ بۇگىن تاڭدا قيىننىڭ قيىنى بولىپ تۇرعانى جانە انىق. تەك سول قيىندىققا شىدايتىنىنا, بۇكىل الەم كوز تىگىپ وتىرعاندا سىننان سۇرىنبەي وتەرىنە اتاسى شوڭ ماناس, بۇعى كيەلى, نەگىزى قايسار حالىق قوي دەپ سەنگىمىز كەلەدى.
2005 جىلدىڭ ناۋرىزىندا اقاەۆتىڭ بيلىگى ەل سەنىمىنەن الابوتەن ايرىلىپ اناداي بولعاننان كەيىن سەنگەن سەركەم دەپ ءۇمىت ارتقان باكيەۆتىڭ مىناداي ابىرويسىزدىققا ۇشىراۋى ءۇش ۇيىقتاساق تۇسكە كىرمەگەن جاعداي بولاتىن. ورىستار ايتپاقشى, ول وزىنەن بۇرىنعى ءىزاشارىنىڭ ماڭدايىنا سارت ەتىپ وڭدىرماي سوققان سول باياعى تىرناۋىشتى تاعى دا باسىپ كەتتى. سول ءبىر اقيقات پەن ادىلدىكتەن اينىماس قىرسىق “تىرناۋىشتى” باسپاي, اينالىپ وتۋگە, بيلىك باسىندا ادال ءجۇرىپ, اق تۇرۋعا بولار ەدى-اۋ دەيدى ىشپىكىرىمىز, ساياسات جىقپىلدارىنا بويلاي بەرمەيتىن جازعان اڭقاۋ باسىمىز. بىراق استامشىلىق پەن اشكوزدىك ونداي پەرىشتە تازالىققا جىبەرمەپتى. كوپشىلىكتىڭ ار-نامىسى مەن دەموكراتيا قۇندىلىقتارى اياققا تاعى باسىلىپتى, كوپشىلىك مۇددەسى قيانات جاسالىپ تاپتالىپتى, حالىقتىڭ زار-مۇڭىمەن, جوق-جىتىگىمەن ساناسقان ەشكىم بولماپتى. قازىر باكيەۆ اينالاسىنداعىلار مەن وتباسىلىق بيلىگىنىڭ, بالاسى ماكسيم مەن ىنىلەرى جانىش جانە ءادىل باكيەۆتەردىڭ ىستەگەن سۇمدىقتارىنىڭ كەڭ ايتىلىپ جاتقان جاي-جاپسارلارىن ەستىگەندە ادامنىڭ توبە شاشى تىك تۇرعانداي. ەسىرگەندەرى سونشا, ءتىپتى ەسىرتكى بىلىعىنا دا كىرىپ كەتەتىندەي سونشا نە كورىندى ەكەن, نە جەتپەدى ەكەن شىركىندەرگە دەيمىز-اۋ. ەل بيلىگى, حالىق تاعدىرى كىمدەردىڭ قولىندا بولعان دەپ بارماق تىستەيتىن جەر دە وسى. ۇلتتىق بايلىقتى ات توبەلىندەي ازشىلىق پايدالانىپ, حالىقتىڭ تۇرمىسى ابدەن تومەندەپ, ەكونوميكا ورگە باسپاي, جان باسىنا شاققانداعى تابىس جاقىن كورشىلەردەن 10 ەسە كەم بولعان قايىرشىلىق جاعدايدا ەلەكتر ەنەرگياسى مەن باسقا دا كوممۋنالدىق قىزمەتتەر ءتاريفىن قىمباتتاتىپ, تاۋقىمەت سالماعىنىڭ ودان ءارى اۋىرلاتىپ جىبەرىلۋى ءتوزىم-سابىردىڭ سوڭعى تامشىسىن سارىقتى دەپ جازادى ساراپشىلار.
بۇدان ءارى توزبەگەن, استامسىعان بيلىككە اشۋ-ىزاسى سەلدەي اقتارىلعان حالىق نارازىلىعى ءسويتىپ ءبىر-اق كۇندە بۇرق ەتە ءتۇسىپ, ەلدەگى وڭاقاي-سولاقاي بارلىق كۇشتەر رەجيمگە قارسى كوتەرىلدى. وسىنىڭ ءبارى 2010 جىلدىڭ 6-7 ساۋىرىندەگى قان توگىلگەن قايعىلى وقيعالارعا اكەلىپ سوقتىردى. مۇندايدا الاياقتار, ءارتۇرلى ارانداتۋشىلار, ازعىن ەلەمەنتتەر دە پايدالانباي قالعان جوق, سول كۇندەردە ءتۇرلى تارتىپسىزدىكتەرگە, زورلىق-زومبىلىق پەن توناۋشىلىققا جول اشىلدى. مەكەمەلەر مەن دۇكەندەر, ۇيلەر تونالىپ, ورتەلىپ, قيراتىلىپ جاتتى. مەملەكەتتىڭ بيلىك ينستيتۋتتارى كۇيرەدى. پرەزيدەنت قۋىلدى, پارلامەنت تاراتىلدى. دۇربەلەڭ شاقتا قۇرىلعان ۋاقىتشا حالىقتىق ۇكىمەت قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق اۋماعىندا, اسىرەسە وڭىرلەردە باقىلاۋ ورناتا المادى, تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە شاماسى كەلمەي جاتتى. كيكىلجىڭ-قاقتىعىستار قايتالانىپ, ازامات سوعىسىنىڭ تۇتانۋ قاۋپى ءتوندى. قىرعىز ەلى ساياسي داعدارىس ارانىندا قالدى, قيىن جاعدايعا دۋشار بولدى.
كورشىسىنىڭ ۇيىنەن ءورت شىعىپ, وت-جالىن ءورشي قاۋلاپ بارا جاتسا, كىم تىنىش قاراپ وتىرا الماق؟ قىرعىز ەلىمەن عاسىرلار بويى قويان-قولتىق ارالاسىپ كەلە جاتقان قازاقستان تاعدىرلاس تا باۋىرلاس حالىقتىڭ باسىنا تۇسكەن تاۋقىمەتتىڭ ودان ءارى اسقىنباۋى ورايىنداعى ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن جەدەل ءارى جەتە سەزىندى. وسى الماعايىپ جاۋاپتى كۇندەردە قازاقستان ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى ءارى سونىمەن قاتار قىرعىزستانداعى اسا ءىرى (اقش-تى, قىتاي مەن رەسەيدى ارتتا قالدىرعان) ينۆەستور رەتىندە كورشى مەملەكەتتىڭ قايتادان قاز تۇرۋىنا كومەكتەسۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ ءھام حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ مۇمكىندىكتەرىن ورايلاستىرۋدىڭ ۇتىمدى تاسىلدەرىن تالماي ىزدەپ, تابۋعا تالپىندى.
جوسىقسىز وقيعالارعا دەگەن قازاقستاننىڭ, بۇكىل قازاق حالقىنىڭ جان كۇيزەلىسىن تولعاعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ العاشقى كۇنى-اق ەتەنە جاقىن باۋىرلاس قىرعىز حالقىن قيىندىق-تاۋقىمەتتە جالعىز قالدىرمايتىنىن, كومەك قولىن سوزاتىنىن جالپاق جۇرتقا رياسىز كوڭىلدەن بىردەن ءۇزىلدى-كەسىلدى جاريا ەتتى. كورشى مەملەكەتتە قايتالاپ ورىن العان تۇراقسىزدىق پەن جاي ازاماتتاردىڭ قانى توگىلۋىنە زور وكىنىشىن بىلدىرە كەلە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مۇنداعى زورلىق-زومبىلىق كورىنىستەرى مەن ب ۇلىنگەننەن بۇلدىرگى العان اشكوز توناۋشىلىقتى ايىپتاپ, ناعىز باۋىر-تۋىس قانا ايتا الار, ۇلكەن جۇرەكتى, شىنايى جاناشىرلىق سوزدەرىن ايتتى. بانكتەر جابىلىپ, بيزنەس پەن كاپيتال بىشكەكتەن, بۇكىل قىرعىزستاننان تىم-تىراقاي كەتىپ جاتتى. شىنىندا دا, تۇراقتىلىق بولماسا, ەشتەڭە بولمايدى عوي. بەي-بەرەكەتسىزدىكتەن تۇراقسىزدىق پەن جۇمىسسىزدىق تۋادى. بۇل بارىپ كيكىلجىڭ, جانجالعا ۇلاسادى. دەمەك, ەلدەگى احۋالدى تەز ارادا تۇراقتاندىرۋ كەرەك ەدى.
وسى ورايدا قىرعىزستانداعى ساياسي داعدارىستىڭ شيەلەنىسكەن شاعىندا قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پرەزيدەنتتەر باراك وبامامەن جانە دميتري مەدۆەدەۆپەن بىرگە پرەزيدەنت ق.باكيەۆتىڭ ەلدەن بەيبىت جولمەن كەتۋىن ۇيىمداستىرىپ, وسى ارقىلى ازامات سوعىسىن بولدىرماۋعا بارىنشا شەشىمتالدىقپەن سەپتىگىن تيگىزگەنىن اتاپ ايتۋىمىز كەرەك. سونىمەن بىرگە, قازاقستان ەقىۇ توراعاسى رەتىندە بۇۇ-مەن جانە ەۋرووداقپەن, سونداي-اق قۇراما شتاتتار, رەسەي, قىتاي جانە تۇركيامەن جەدەل تۇردە كونسۋلتاتسيالار ۇيىمداستىرىپ, ۋشىققان ماسەلەگە دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ نازارىن اۋداردى, وسى رەتتەگى كۇش-جىگەردى ۇيلەستىرۋ تىزگىنىن ءوز قولىنا الدى. ناق وسى كۇندەردە ەقىۇ-نىڭ قازاقستاندىق توراعالىعى ەش كىدىرمەستەن دە مۇدىرمەستەن ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءارى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قازاق-قىرعىز پارلامەنتتىك توبىنىڭ جەتەكشىسى, ەلشى جانىبەك كارىبجانوۆتى ءوزىنىڭ بىشكەكتەگى ارنايى وكىلى ەتىپ تاعايىندادى. مۇنىڭ وتە دۇرىس شەشىم بولعاندىعىن, وسىناۋ ارنايى وكىلدىڭ قىرعىزستانداعى بۇۇ جانە ەۋرووداق ەلشى-وكىلدەرىمەن بىرلەسە كوپتەگەن يگىلىكتى دە ىزگىلىكتى ىستەر تىندىرىپ, ىلكىمدى ساياسي ديالوگتى جولعا قويۋدا جانە ەلدەگى شيەلەنىستى باسەڭدەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارعانىن ۋاقىت تاماشا ايعاقتاپ كورسەتىپ بەردى. جالعىز بۇل عانا ەمەس, ودان كەيىن تاعايىندالعان ەلباسىنىڭ قىرعىز رەسپۋبليكاسىمەن ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى جونىندەگى ارنايى وكىلى بولات وتەمۇراتوۆ, ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ ارنايى وكىلى ءادىل احمەتوۆتەر دە قىرعىزستانعا تۇراقتى ساياسي قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق كومەك قىزمەتىن نازاردا ۇستاۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى.
ءبىر ايتارلىعى, قازاقستان وسىنداي بىرلەسكەن كۇش-جىگەرمەن ساۋىردە بۇرق ەتكەن ساياسي داعدارىس جالىنىن ورشىتپەي تەجەۋگە بولاتىندىعىنا اۋەل باستان سەندى. الايدا, مامىر ايىندا وڭتۇستىكتەگى جالالاباد وبلىسىندا, ماۋسىمنىڭ ورتاسىنا قاراي وش قالاسىندا بولعان تارتىپسىزدىكتەر مەن قاقتىعىستار, كوپتەگەن ادام قۇرباندىعىنا جول بەرگەن قايعىلى وقيعالار, وسىدان بارىپ قىرعىز-وزبەك اراسىنداعى ۇلتارالىق كيكىلجىڭنىڭ ءورشۋ قاۋپى كەي رەتتەردە حالىقارالىق ىقپال تۇتقاسىنىڭ دارمەنسىز بوپ قالاتىن تۇستارىن قاتال ەسكەرتكەندەي بولدى. سول سەبەپتەن دە قازاقستاننىڭ ۋاقىتشا ۇكىمەت پەن حالىقارالىق قوعامداستىققا ەڭ الدىمەن قىرعىزستاننىڭ الەۋمەتتىك مۇقتاجدار مەن ەكونوميكالىق دامۋدىڭ تومەن دەڭگەيىنە بايلانىستى وزەكتى پروبلەمالارىن شەشۋ باعدارىن ازىرلەۋدى ۇسىنۋىن ەشكىم تەرىس دەي الماس ەدى.
داعدارىستىڭ باسىنان-اق ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ باسشىلىعى وڭىردە تۇراتىن حالىقتىڭ جان-جاقتى قاۋىپسىزدىگىن ارىدان ويلاپ, ناقتى پراكتيكالىق ءىس-قيمىلدار, پايدالى قادامدار جاساۋعا ۇمتىلدى. سول الاڭداۋشىلىقتىڭ ءبىر كورىنىسىندەي, ەلدەگى كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىن وتكىزە الماي قاپىدا قالماسىن دەپ كورشىگە كىدىرمەستەن قۇنى شامامەن 2 ملن. دوللارعا جۋىق 3700 توننا ديزەل وتىنى مەن قانشاما تۇقىم جونەلتتى. وراق ناۋقانى كەزىندە جانە سونداي قولداۋ جاساپ, سونىمەن قاتار ەلدىڭ ودان دا اۋقىمدى ىسكەرلىك جانە ەكونوميكالىق سەكتورىن قالپىنا كەلتىرۋگە كومەك قولىن سوزۋمەن كەلەدى. ويتكەنى, مۇنداعى ساياسي جانە ەتنوسارالىق كەلىسپەۋشىلىكتەردىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ تومەن دەڭگەيى, ءال-اۋقاتتىڭ ناشارلىعى, ەلدى جايلاعان كەدەيلىك ەكەنى انىق. ءسويتىپ, قازاقستان باۋىرلاس ەلدىڭ ەكونوميكاسىن ساقتاۋ ماقساتىندا ءوز كۇش-جىگەرىن گۋمانيتارلىق جانە ەكونوميكالىق كومەك كورسەتۋگە شوعىرلاندىردى. البەتتە, مۇنداي قولداۋعا يە بولىپ, ءىس-قيمىلىن ورىستەتە نىعايتقان ىسكەر توپتاردىڭ الەۋمەتتىك ءھام ساياسي تۇراقتاندىرۋ ۇدەرىسىندە نەگىزگى قوزعاۋشى كۇش بولىپ سانالاتىنى دا راس. ولاي بولسا, بۇل يگى ءىستىڭ ۇيلەستىرۋشىلىك تىزگىنىن قازاقستان تاراپىنان جوعارىدا اتالعان ب.وتەمۇراتوۆ ۇستادى. العاشقى ايلاردا-اق قىرعىزستانعا كورسەتىلگەن گۋمانيتارلىق ءارتاراپتى كومەكتىڭ جالپى كولەمى 7 ملن. دوللاردان اسىپ جىعىلدى.
وسىناۋ نەگىزگى باعىت ودان ءارى اسا دايەكتىلىكپەن جالعاسىن تاپتى. ەلباسى ماۋسىمنىڭ باسىندا استاناداعى كەزدەسۋ كەزىندە قىرعىزستاننىڭ وتپەلى كەزەڭدەگى پرەزيدەنتى روزا وتۋنباەۆاعا ەلدى ەكونوميكالىق قايتا وركەندەتۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋدىڭ كوپ ميلليوندىق اۋقىمدى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرا باستاۋدى ۇسىندى. سوندا قىرعىزستان ەكونوميكاسىنىڭ ەڭ كوكەيكەستى مۇقتاجدارىنا جانە ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە قاتىستى ماقساتتى ءارى ناقتى باعدارلاما ازىرلەۋ ءۇشىن ءتاجىريبەلى ساراپشىلاردان تۇراتىن جوعارى دەڭگەيدەگى جۇمىس توبىن قۇرۋ كەلىسىلگەن-ءدى. قازاقستان تاراپىنان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ومىرزاق شوكەەۆ باستاعان جۇمىس توبىنىڭ قۇرامى دا ءمالىم ەتىلگەن-ءدى. قايتكەندە دە “يگىلىكتىڭ ەرتە-كەشى جوق” دەگەن اتالى ءسوز داتكە قۋات.
بۇدان ءارى قازاقستان 2010 جىلدىڭ 27 ماۋسىمىنا بەلگىلەنگەن بۇكىلقىرعىزستاندىق رەفەرەندۋمنىڭ تابىستى ءوتۋىن قاناعات سەزىممەن قۇپتادى. بۇل قۇقىقتىق ورىسكە قايتىپ ورالۋ, قازىرگى بيلىك تارماقتارىن زاڭداستىرۋ ءھام ەلدىڭ بەيبىت دامۋى باعىتىنداعى ماڭىزدى قادام بولعاندىعىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. رەفەرەندۋم قورىتىندىلارى ەلدىڭ بارلىق ساياسي كۇشتەرىن ورتاق ماقسات جولىنا جۇمىلۋعا, كۇش بىرىكتىرۋگە شاقىردى.
البەتتە, قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاپ, جالپىۇلتتىق تاتۋلىقتى ىلگەرى باستىرۋ ءۇشىن قىرعىزستاننىڭ قازىرگى بيلىگىنە حالىقارالىق قوعامداستىق قولداۋىنىڭ ومىرلىك ماڭىزى زور. ءوز تاراپىنان ەقىۇ-نىڭ وسىناۋ ىزگىلىكتى ميسسيانى ورىنداۋعا قۇلشىنىس بىلدىرگەنىنە تاڭدانۋعا بولماس. سوندىقتان دا قازاقستان ەقىۇ توراعاسى رەتىندە ۇيىمنىڭ وسى ورايداعى الەۋەتىن مۇمكىندىگىنشە بارىنشا تولىق پايدالانۋعا كۇش سالىپ كەلە جاتقانى دا راس. ونىڭ ورنىندا باسقا توراعا بولسا, ءدال مۇنداي ىقىلاس تانىتار ما ەدى دەپ تە ويلايمىن. وسى رەتتە ەقىۇ-نىڭ بىشكەكتەگى ورتالىعى ءبىرشاما نىعايتىلىپ, ول قىرعىزستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە ارەكەت ەتۋگە كوشكەنىن, وش پەن جالالابادتا كونسۋلتاتيۆتىك پوليتسيا توبىن ورنالاستىرۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزگەنىن تىلگە تيەك ەتەمىز. وسىنداي ىزگى نيەتتى ەلدەگى كەيبىر توپتار كەيدە تەرىس تۇسىنەتىنى وكىنىشتى. قالاي بولعاندا دا, ۇلى جولداعى ۇباق-شۇباق ۇلان كەرۋەن ءوز كوشىن توقتاتپايتىنى انىق. بۇل كۇندەردە ەقىۇ-عا مۇشە 56 مەملەكەتتىڭ ساياسي ەرىك-جىگەرى قىرعىزستاننىڭ ءزارۋ پروبلەمالارىنا بەت بۇرسا, ول ءىس باسىنداعى قازاقستان توراعالىعىنىڭ ارقاسى دەپ ءبىلۋىمىز كەرەك. بۇل جايدى حالىقارالىق قوعامداستىق, الەمنىڭ جەتەكشى مەملەكەتتەرى مەن كورنەكتى ساياساتكەرلەر وڭ باعالاپ تا وتىر.
البەتتە, وسىنداي جاعدايداعى ەڭ ەلەۋلى ەڭبەك ءبىزدىڭ ەلباسىمىزعا ەنشىلى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سوناۋ دۇربەلەڭ-ءدۇبىرلى ساۋىردەن باستاپ كۇنى بۇگىنگە دەيىن قىرعىزستانداعى احۋالدىڭ دامۋىن ءبىر دە رەت نازارىنان شىعارعان ەمەس. ونداعى جاعدايدى جەدەل تۇراقتاندىرۋدىڭ بارلىق جولدارى مەن شارالارىن ۇنەمى قاراستىرىپ وتىرۋدى, باۋىرلاس حالىقتىڭ باسىنا تۇسكەن قايعى-قاسىرەت پەن اۋىرتپاشىلىققا جانى اۋىردى. ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋشى مەملەكەتتىڭ باسشىسى رەتىندە گۋمانيتارلىق جانە باسقا كومەكتى جۇمىلدىرۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن ىستەدى. ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى تاراپىنان قىرعىز ەلىنە قازاقستانمەن بىرگە رەسەي مەن وزبەكستاننىڭ دا كومەكتەسۋىنە ىقپال ەتتى. ءبىر كۇندە 100 مىڭعا جۋىق قىرعىز بوسقىندارىن قابىلداپ, جاعدايىن جاساعان وزبەكستان مەن پرەزيدەنت يسلام كاريموۆتىڭ سابىر-ءتوزىم مەن پاراساتىن ىلتيپاتقا ءىلىپ, العىس ايتۋدى دا ۇمىتپادى. مامىلەگەرلىك دەپ وسىنى ايتىڭىز.
ەلباسىنىڭ تىنىمسىز قامشىلاۋىمەن ءىس باسىنداعى ەقىۇ توراعاسى رەتىندە دە, ەكىجاقتى دەڭگەيدە دە استانا مەن بىشكەك اراسىنداعى ەلشىلەردىڭ, ارنايى وكىلدەردىڭ, ۇكىمەت دەلەگاتسيالارىنىڭ بارىس-كەلىس ساپارلارى استە سايابىرلاعان ەمەس. وسى ساپارلار كەزىندە ءاربىر تۋىنداعان ماسەلە ناقتى شەشىمىن تاۋىپ وتىردى. مىسالى, ەلباسى تاپسىرماسىمەن قىرعىزستانعا بارعان ءو.شوكەەۆ باستاعان جوعارى دەڭگەيدەگى جۇمىس توبى قىرعىز تارابىمەن بىرلەسە وتىرىپ وش پەن جالالاباد قالالارىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە جالپى ەلدەگى قايعىلى وقيعالاردىڭ زارداپتارىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان جويۋ جونىندەگى شۇعىل كومەك شارالارىن انىقتاپ ايقىندادى. ءسويتىپ, قيراعان ۇيلەرگە قاجەت قۇرىلىس ماتەريالدارى, جىلۋ-ەنەرگەتيكالىق ورتالىقتارىنا ارنالعان وتىن تۇرىندەگى شۇعىل كومەك قازاقستان تاراپىنان 10 ميلليون دوللار كولەمىندە جەتكىزىلىپ, ىلە-شالا يگەرىلىپ تە جاتىر. باۋىرعا باۋىردىڭ جاناشىر ناقتى قامقورلىعى وسىنداي بولسا كەرەك.
حالىقارالىق ىقپالداستىق تۇرعىسىنداعى بارلىق جۇمىستاردى وڭتايلى ۇيىمداستىرىپ ۇيلەستىرۋدەگى ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى, ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى — سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆتىڭ قىرعىز داعدارىسىنىڭ باسىنان بەرگى بايسالدى دا پاراساتتى بەلسەندىلىگىن ايتپاي تۇرا المايمىز. قانات بەكمىرزا ۇلى 20 ساۋىردە-اق بىشكەككە بارعان ساپارىنىڭ اياسىندا ۋاقىتشا ۇكىمەتپەن, ساياسات سەركەلەرىمەن جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن كەزدەسىپ, اۋ-جايدى انىقتاي زەردەلەپ ءبىلدى. ەلدەگى جاعداي ءالى دە كۇردەلى بولىپ تۇرعان بۇل شاقتا ۋاقىتشا ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ وزدەرىندە دە بىراۋىزدىلىق جوقتىعى جاسىرىن ەمەس ەدى. وپپوزيتسياسى بار, باسقاسى بار: “قىرعىزدىڭ ماسەلەسىن قىرعىزدار وزدەرى شەشەدى, ەقىۇ دا, ەشكىم دە ارالاسپاسىن” دەگەن سياقتى قىڭىر, قيسىق ۇندەر دە ەستىلمەي قالعان جوق-تى. وسىنداي اعايىندارمەن ءتىل تابىسۋ اۋەلدەن-اق بايىپتىلىقتى, بىلىكتىلىكتى, سىندارلى كوزقاراستى قاجەت ەتتى. ءالى دە سولاي ەكەنىن جانىبەك كارىبجانوۆپەن بىرگە بىشكەككە بارعانىمىزدا ءوزىمىز دە كورىپ كەلدىك.
ق.ساۋداباەۆ ەرتەڭىنە-اق اتاپ كورسەتكەنىندەي, 27 ماۋسىمداعى رەفەرەندۋم قورىتىندىلارى ەلدىڭ ساياسي تۇراقتىلىققا, كونستيتۋتسيالىق ءتارتىپ پەن ءىس باسىنداعى بيلىك ورگاندارىنىڭ زاڭدىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋگە قاراي جاساعان باتىل قادامىن بەينەلەدى. وتپەلى كەزەڭدەگى ەل پرەزيدەنتى بولىپ بەكىگەن روزا وتۋنباەۆا ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى ءتوراعاسى رەتىندە دە, ەكى جاقتى نەگىزدە دە وزدەرىن ءدايەكتىلىكپەن قولداعان قازاقستانعا, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا العىسىن ءبىلدىرۋى دە تەگىن ەمەس-ءتىن. ەندىگى جەردە بيلىكتىڭ نەعۇرلىم ءزارۋ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالاردى شەشۋگە شۇعىل كىرىسۋىنە بولاتىن ەدى. بۇل ءۇشىن حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ قولداۋىمەن قىرعىزستاننىڭ ۋاقىتشا ۇكىمەتى تەز ارادا ءتيىستى ءىس-قيمىل باعدارلاماسىن ازىرلەۋى كەرەك ەدى. وسىنى ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى دا, اقش باسشىلىعى دا ماقۇل كوردى.
ەلدىڭ تولەرانتتىلىق پەن سەنىم اۋانىن قالپىنا كەلتىرۋ قاجەتتىگى دە كۇن تارتىبىنەن ەش تۇسپەدى. بۇل ورايدا ەقىۇ-نىڭ از ۇلتتار جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى ك.ۆوللەبەكتىڭ, جانجالداردىڭ الدىن الۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گ.زالبەردىڭ قىرعىزستان مەن وزبەكستاندا سان مارتە بولىپ جۇرگەن يگى تالپىنىستارىن اتاپ ايتۋعا بولادى.
قىرعىز ۇكىمەتى سايابىر تىنىشتىقتى ساتىمەن پايدالانىپ, 27 شىلدەدە دۇنيەجۇزىلىك بانكپەن جانە باسقا حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىمەن بىرلەسە وتىرىپ قىرعىزستان ەكونوميكاسىن ساۋىقتىرۋ جونىندەگى دونورلىق كونفەرەنتسيا وتكىزدى. جيىن قورىتىندىسىندا وعان قاتىسۋشى ەلدەر مەن حالىقارالىق ۇيىمدار قىرعىزستانعا 1,1 ملرد. اقش دوللارى شاماسىندا قارجى بولۋگە كەلىستى. ال ەندى وسى كونفەرەنتسياعا قاتىسقان ءبىزدىڭ ەلىمىز باۋىرلاس حالىققا ازىق-ت ۇلىك, قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن ەگىن وراعى كەزىندەگى جاعار-جانار مايمەن سەپتەسۋىن ۇزبەي جالعاستىرا وتىرىپ, بۇعان دەيىن بەرىلگەن گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ جالپى جيىنىن 11,6 ملن. دوللاردان اسىرىپ ۇلگەردى. باسقالار ويلانىپ تولعانعانشا, ىرعالىپ-جىرعالعانشا, قازاقستان بەرەر كومەگىن دابىرالاتپاي بەرىپ تاستادى. سوعان قوسا قىرعىز ەلىنە قولۇشىن سوزار جاڭاعىداي تاعى ءبىر دونورلىق كونفەرەنتسيانى ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى رەتىندە قازان ايىندا الماتىدا وتكىزۋدى ۇيعارىپ وتىر. البەتتە, بۇل جيىننىڭ مارتەبەسى دە, ناتيجەسى دە بىشكەكتەگىدەن گورى قوماقتىراق بولارى كۇمانسىز.
ءيا, قيىندىقتا قالعان ەلگە كومەك بولىپ جاتىر, ينشاللا, بولا دا بەرسىن. بىراق وسى ارادا ءبىز ءوز ەلباسىمىز ايتقان ءبىر ءسوزدى تەرەڭىرەك زەردەلەپ پايىمداعىمىز كەلەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: “باسقا مەملەكەتتەردىڭ ءبىر دە ءبىر گۋمانيتارلىق كومەگى ەلدى ەشقاشان كوتەرمەيدى. ءبىرىنشى ماسەلە سول, مەملەكەت ەكونوميكانى كوتەرەتىن, ادامداردى جۇمىسپەن قامتيتىن, ءوز حالقىن اسىرايتىن الەۋەتتى ءوزى ىشىنەن تابۋى كەرەك. سوندا عانا ول تۇراقتىلىققا قول جەتكىزبەك. سول ءۇشىن دە مەن قىرعىزستاننىڭ قايتا وركەندەۋ جانە ەكونوميكانى ورلەتۋ ورايىنداعى ستراتەگيالىق ساياساتى بولۋىنا وتە-موتە تىلەكتەسپىن”, — دەپ بارىنشا قاداپ اتاپ كورسەتتى. قىرعىز بيلىگى مەن قايراتكەرلەرى, ساياساتكەرلەرى مەن ساناتكەرلەرى وسى نۇسقالى سوزگە قۇلاق اسسا, قانە.
شىنىندا دا, قىرعىزستان كەدەي ەل, ول تاسىن ورگە دومالاتقان وركەندى مەملەكەت بولا المايدى دەگەن پىكىر بار. ءبىزدىڭ ەلباسى ولاي ەسەپتەمەيدى. سەبەبى, قىرعىز جەرىنىڭ قويناۋى التىن, تەمىر, كۇمىس, مىس سياقتى قازبا بايلىقتارى مەن باسقا دا رەسۋرستارعا باي. ارناسىنداعى قورىنىڭ ءوزى 51,2 ملرد. تەكشە شاقىرىم, مۇزدىقتارى 650 ملن.تەكشە شاقىرىم دەپ ەسەپتەلىپ وتىرعان تاۋ وزەندەرىنىڭ الەۋەتى اسا زور. قازىردىڭ وزىندە 15 سۋ-ەلەكتر ستانساسى جۇمىس ىستەيدى. ايتكەنمەن, امال قانشا, جاڭاعى بارلانعان كەن ورىندارىنىڭ بايلىعىن قازىپ الىپ, يگىلىگىن كورۋ ىسكە اسپاي جاتىر. يگەرىلۋى تىم ناشار. مامانداردىڭ ەسەپتەۋلەرىنە قاراعاندا, قازىرگى ۋاقىتتا قىرعىزستاننىڭ گيدروەنەرگەتيكالىق الەۋەتى بار بولعانى 8-9 پايىزعا عانا پايدالانىلۋدا. ءسويتىپ, قىرعىز ەكسپورتىنىڭ, بيۋدجەت قورىن مولىقتىرىپ تولىقتىرۋدىڭ ەڭ ءبىر ۇلكەن سالاسى “قولدا بار التىننىڭ قادىرى جوقتىڭ” كۇيىن كەشۋدە. مۇمكىندىگى وراسان زور ءارى وتە بىرەگەي سانالاتىن تۋريزم, ساناتورلىق-كۋرورتتىق ساۋىقتىرۋ سالاسى دا ناق وسىنداي حالدە. ءوزدى-ءوزى اتىسىپ- شابىسىپ, كۇنارا جانجالداسىپ جاتقان, ەڭ باستىسى, امان بارىپ, ساۋ قايتارىنا كەپىلدىك بەرە الماي وتىرعان ەلدە دەمالۋعا كىم قۇشتار دەيسىز. تۇرىكتىڭ امبە تۇركىنىڭ اسىل پەرزەنتتەرىنىڭ ءبىرى تۇرعىت ءوزال ايتقانداي, ناعىز تۇكىرىگى تۇيمە التىن, قاقىرىعى قۇيما التىن دەيتىندەي, ء“تۇتىنسىز فابريكالار” وڭتايىن تاپسا, وسىلار ەمەس پە! ءتىپتى ءبىزدىڭ دوبال ەسەبىمىزشە العاننىڭ وزىندە, جاڭاعى پايدالانىلماي جاتقان مۇمكىندىكتەردى ون ەسەلەگەندە تۇسەتىن پايدا ميللياردتىڭ (ارينە, دوللار!) ۇستىنە شىعىپ كەتەدى ەكەن. وسىنىڭ ءبارى نيەت بولسا, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ايتقانداي, جان-جاقتى ويلاستىرىلعان, حالىقتىڭ قامىن, ەلدىڭ بولاشاعىن كوزدەگەن ستراتەگيالىق ساياسات بولسا, تۇزەتۋگە, تۇگەندەۋگە بولاتىن-اق تۇيتكىلدەر دەپ ويلايمىز. اعايىن ەلگە “ەكى جەردە ەكى ءتورت” دەپ دانىشپانسىپ اقىل ايتۋدان اۋلاقپىز. دەگەنمەن, “ەستىگەن قۇلاقتا, كورگەن كوزدە جازىق جوق”, جاناشىرلىق رياسىز پايىمداۋلاردان ەشكىم زيان شەگە قويماس.
قالاي دەسەك تە, رەفەرەندۋم وتكەننەن كەيىنگى ايلاردا قىرعىزستانداعى ساياسي احۋال سىرت قاراعاندا ءبىرشاما وڭالىپ كەلە جاتقانداي اسەر قالدىرادى. بۇرق-سارق قايناعان, تاۋ وزەنىندەي اعىنداعان بەيمازا, كەلەسى ساتتە نە بولارى نەعايبىل تىرشىلىك, ورەكپىگەن ءومىر قالىپتى ساباسىنا تۇسۋگە بەت بۇرعانداي. تاۋبە دەيمىز. بۇعان دا شۇكىرشىلىك. ەل نازارى الداعى 10 قازانعا بەلگىلەنگەن جوگوركۋ كەنەشتىڭ سايلاۋى الدىنداعى ناۋقانعا, وسى ساياسات الامانىنداعى پارتيالاردىڭ كۇرەسىنە اۋعان. پارلامەنتتەگى ورىن بۇرىنعىداي 90 ەمەس, 120. الامان بايگەگە زاڭدى تۇردە تىركەلىپ, مۇشەلەرى جازىلعان تىزىمدەگى العاشقى “بەستىكتەگى” كوشباسشىلارىن كورسەتىپ قوسىلعان پارتيالاردىڭ سانى 29. ولار گازەتتەردە تۇعىرنامالارىن جاريالاپ, ماقساتتارى مەن وي-پىكىرلەرىن ءبولىسىپ, بىشكەك كوشەلەرىن, باسقا دا قالالار مەن اۋىل-ايماقتاردى, كۇرە جولداردىڭ بويلارىن ءوز جارنامالارى مەن بيلبورد-پلاكاتتارىنا تولتىرىپ تاستاعان. بۇل جايىندا ءبىز “ەگەمەننىڭ” وتكەن 17 قىركۇيەكتەگى سانىندا “بىشكەكتەگى كەزدەسۋلەر” دەگەن ماقالامىزدا تاراتىڭقىراپ جازعاندىقتان, وعان كوپ توقتامايىق.
پىكىرتالاسقا, كەرەك بولسا, داۋ-دامايعا دا تامىزىق جەتىپ ارتىلۋدا. وسى پارتيالار تۋرالى دا, سايلاۋ كەزىندەگى بيلىكتىڭ ىقتيمال ارەكەتى جونىندە دە ءارتۇرلى, كوبىنە-كوپ كەرەعار اڭگىمەلەر ايتىلىپ تا جاتىر, جازىلىپ تا جاتىر. كىمنىڭ اۋزىنا كىم قاقپاق؟ ايتسىن. ايتىلعانداردىڭ ىشىندە اقيقاتى دا بار شىعار. بيلىك انا پارتياعا ءىش تارتادى, مىنا پارتياعا كومەكتەسۋى مۇمكىن. انا پارتيانىڭ كوسەمىمەن ىمى ءبىر, مىنا پارتيانى كەشە عانا قۇرۋشىمەن جىمى ءبىر. ەرتەڭ داۋىستى سوعان الىپ بەرىپ جۇرمەي مە؟ تاعى ءبىر پارتيالار بۇرىنعى پرەزيدەنتتەر اقاەۆتىڭ, باكيەۆتىڭ استىرتىن ىقپالىندا, ءتۇبى سولاردىڭ سويىلىن سوعىپ جۇرەدى-اۋ. وسىنداي-وسىنداي پايىم-بولجامدار, نەشە ءتۇرلى قيسىندار قاپتاپ ءجۇر. سايلاۋالدى كۇرەسى قىزا-قىزا كيكىلجىڭ, قاقتىعىسقا ۇلاسۋ قاۋپىن دە العا تارتۋشىلار جوق ەمەس. ال سايلاۋدان سوڭ جەڭىلىپ قالعان پارتيالار ەسە قايىرۋ ءۇشىن جاڭا رەۆوليۋتسيا جاساۋعا ۇمتىلۋى دا بەك مۇمكىن دەگەن بولجامداردى ايتۋشىلار دا وزىندىك دالەل-نەگىزگە سۇيەنبەگەن دەپ ءبىز كەسىپ ايتا المايمىز.
قىرعىزستانداعى جاعدايدىڭ الدە دە بولسا, سايلاۋعا ساناۋلى كۇندەر قالعان ناق وسى شاقتا دا كۇردەلى ەكەندىگىنە كۇمان كەلتىرۋشىلەر نەكەن-ساياق. وش وقيعالارىنىڭ سەبەپ-سالدارىن ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا ارنايى وكىلى كيممو كيليۋنەن باستاعان حالىقارالىق كوميسسيا مەن ۇلتتىق كوميسسيانىڭ بىرلەسە زەرتتەۋ جايى ءالى دە الاڭ تۋدىرىپ, ءارتۇرلى قاۋەسەتتەرگە جول اشقانداي. رەسەي پرەزيدەنتى دميتري مەدۆەدەۆ بولسا, قىرعىزستانداعى پارلامەنتتىك دەموكراتيانىڭ قاز باسىپ كەتەرىنە سەنبەيتىندەي سىڭاي تانىتادى. ەندى بىرەۋلەر ەلدە ءدىني ەكسترەميزمنىڭ تارالۋىنان ساقتاندىرادى. ۇلتشىلدار پارلامەنت سايلاۋىن بولدىرماۋعا ارەكەت جاسايدى دەپ ساۋەگەيلىك ايتۋشىلار دا تابىلىپ قالۋدا. ەلگە حالىقارالىق ءدىني فاناتيكتەر مەن باندا جاساقتارىنان اۋعانستان مەن تاجىكستان شەكاراسى ارقىلى باسبۇزار لاڭكەستەر ءوتىپ كەتىپ, تەررورلىق ب ۇلىك ۇيىمداستىرادى دەگەن بولجامداردان جان تۇرشىككەندەي. ەسىرتكى ەسىرىگىنىڭ دە تۇراقتىلىققا قاتىستى تۇيتكىلدەرى تولىپ جاتقان سياقتى. نەگىزگى ۇلت قىرعىز بەن وزبەك دياسپوراسى اراسىنداعى قارىم-قاتىناس تا اڭگىمە وزەگىنە اينالۋدا. بىراق كەيبىر جىكشىل توپتار بولماسا, ەكى جاقتان دا قاراپايىم حالىقتىڭ ۇلتشىلدىعى بايقالمايدى دەگەن پاراساتقا ۇندەگەن اڭگىمەلەرگە ءبىز دە كوبىرەك دەن قويدىق.
ال, بۇگىنگى ناقتى ءومىر شىندىعىنا كەلەر بولساق, قىرعىزستاندا قيىن شاقتا ەل باستار پاراساتتى كۇشتەر جوق دەۋگە كىم-كىمنىڭ دە ءداتى بارماس. سان تاراپتان قۇبىجىقتاي انداعايلاعان قورقىنىش-قاتەرلەردىڭ الدىن الىپ, ايتپەسە, بارىنشا باسەڭسىتىپ, ءادىل دە ادال, ەڭ باستىسى بەيبىت تە تىنىش سايلاۋ وتكىزۋگە قازىرگى بيلىكتىڭ بايىبى مەن بىلىگى, دارمەنى مەن پارمەنى جەتكىلىكتى دەسەك, قاتەلەسە قويماسپىز. ەل باسشىلىعى دا, ساياسي پارتيالار دا پارلامەنت سايلاۋى سياقتى ساياسي ۇدەرىستى تىم ساياسيلاندىرمايتىن, سان ءتۇرلى مۇددەلەر تەكەتىرەسىنە, كەلەڭسىز وقيعالاردىڭ سىلتاۋ-سەبەبىنە اينالدىرمايتىن ساياسي ەرىك-جىگەردى ءوز بويلارىنان تابا بىلسە, قۇبا-قۇپ. “قىرعىزستان قازاننان كەيىن قانداي بولادى؟” دەگەن جۇمباق سۇراقتىڭ شەشىمدى جاۋابى التاۋدىڭ الالىعىمەن ەمەس, تورتەۋدىڭ تۇگەلدىگىمەن عانا تابىلارىن پارتيالار باسىنداعى ءمۇيىزى قاراعايداي سەركە ازاماتتار ءبىلىپ تە وتىر-اۋ. ولاي بولماسا, “ار-نامىس” پارتياسىنىڭ كوشباسشىسى فەليكس كۋلوۆ بۇكىل ەلدى ۇلتتىق بىرلىككە شاقىرىپ, “وتانىمىزدى قيىن جاعدايدان بىرگە قۇتقارايىق!” دەپ ۇران تاستاماس ەدى-اۋ.
ەقىۇ-نىڭ قازاقستاندىق توراعالىعى سايلاۋ قارساڭىندا قىرعىز ەلىنىڭ تاعدىرى مەن بولاشاعى جولىنداعى جاۋاپكەرشىلىك بيىگىنەن كورىندى دەي الامىز. وسىناۋ مارتەبەلى ۇيىمنىڭ ءتيىستى ينستيتۋتتارى بىشكەكتەگى جانە وڭىرلەردەگى جۇمىستارىن جاڭا ساتىعا كوتەرىپ, جانداندىرا تۇسۋدە. ۇيىمدىق-تەحنيكالىق كومەك, دەموكراتيالاندىرۋ تاعىلىمدارى دەيمىسىز, ءتوزىم مەن سابىرعا ۇندەۋ. حالىق تاعدىرى, ەل بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋ. ءتارتىپ پەن ادالدىق, اشىقتىق پەن ادىلدىك. ءبارى كەرەك. بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ارنايى وكىلى ميروسلاۆ ەنچا, ەۋرووداقتىڭ ارنايى وكىلى پەر مورەل, ەقىۇ-نىڭ بىشكەكتەگى ورتالىعىنىڭ باسشىسى ەندريۋ تەسارەر, ەقىۇ جانجالداردىڭ الدىن الۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گەربەرت زالبەر, رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ ارنايى وكىلى ۆلاديمير رۋشايلو, قازاقستاننىڭ قىرعىزستانداعى ەلشىسى بەيبىت يساباەۆ, ءىس باسىنداعى توراعانىڭ ارنايى وكىلى, بىشكەك كەزدەسۋلەرىنىڭ باس ۇيلەستىرۋشىسى جانىبەك كارىبجانوۆ... وسى ادامداردىڭ ءبارىنىڭ قىرعىز ماسەلەسى ءۇشىن بايىپتى دا ىزگى جاۋاپكەرشىلىكپەن تولعانعانىن كوردىم.
قوردايلاتىپ قايتار جول بويى وي قۇشاعىنا بەرىلدىم. ايكول ماناستىڭ ارىستان جۇرەگى, دانا باقايدىڭ ابىز اتالىق تىلەگى تاعدىرىن تاعى دا تاڭداعالى تۇرعان, قيىن دا قيلى اسۋلى كۇندەردە ءبىر ءۇمىت, ءبىر كۇدىكپەن تولعانىسقا تۇسكەن ۇرپاعىنا – مەنىڭ قىرعىز باۋىرلارىما مەدەت بەرە كور, جاۋاپتى سىننان سۇرىنبەي وتەر پاراسات پەن قۋات بەرە كور دەپ تىلەدىم.
قورعانبەك امانجول, الماتى-بىشكەك-الماتى.
