29 قىركۇيەك, 2010

ءباسپاسوز-2011 قاراعاندى. تەمىرتاۋ. قارقارالى

567 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن
رەسپۋبليكالىق ىرگەلى باسىلىمدار باس رەداكتورلارىنىڭ وقىرماندارمەن كەزدەسۋلەرى وسىلاي جالعاستى جىلدىڭ وسى مەزگىلى ادەتتە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءۇشىن قۇس ۇيقىلى شاق. وقىرمان قاتارىنا وقىرمان تارتىلار, الداعى تارالىم مەجەسى قىلاڭ بەرەر كەز. سونىڭ ءسات­تىلىگىنە ارقاۋ سالعانداي قاراعان­دى­دا باستالىپ, تەمىرتاۋدا جالعاسىپ, ودان قارقارالىدا ۇلاسقان ەلىمىزدەگى ەڭ تانىمال قازاق باسىلىمدارى باس رەداكتورلارىنىڭ كۇندەرى ءوڭىر رۋحاني ومىرىندەگى وزگەشە ءبىر سەرپىلىس بولدى. بۇعان دەيىن ايماق تاريحىندا ۇلتتىق ءباسپاسوز تۇرلەرى جەتەكشى­لەرى­نىڭ بۇكىل قۇرامدا باس قوسۋى بولىپ كورمەگەن ەدى. بۇل كەزدەسۋگە كە­لۋشىلەردى وبلىس اكىمى سەرىك احمە­توۆ قابىلداپ, الەۋمەتتىك-ەكونومي­كالىق دامۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان ىستەرمەن تانىستىرۋىنان كەيىن ءسوز كەزەگى مەيماندارعا بەرىلدى. اڭگىمە جەلىسىن الدىمەن ساباق­تاعان “ەگەمەن قازاقستان” گازەتىنىڭ باس رەداكتورى جانبولات اۋپباەۆ: “شىندىعىن ايتقاندا ءباسپاسوز سالاسىنداعى 38 جىلدان بەرگى قىز­مە­تىمدە ارىپتەستەرىمنىڭ ءتورت كوزى تۇگەل ەل ءىشى ورتاسىندا وسىلاي قاۋى­شۋىن ءبىرىنشى رەت كورىپ وتى­رۋىم. وزگە وڭىرلەرگە دە ۇلگى بولار­لىق ءۇردىس باستاۋى دەر ەدىم مۇنى. اسىرەسە, گازەت-جۋرنالدارعا جازىلۋ­دىڭ قازىرگى ناۋقانى قىزعان كەزىندە وقىرماندارمەن تىكەلەي جۇزدەسۋدىڭ ءمانى دە, ءجونى دە بولەك ەكەندىگى داۋ­سىز. قاراعاندىنىڭ ءوندىرىستىڭ عانا ەمەس, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ, ونەر مەن مادەنيەتتىڭ قاراشاڭىراعى رە­تىندەگى سان قىرلى تىنىسىن سە­زىنۋ اسەرى ىستىق بولسا, مىناۋ ءجۇز­دەسۋ سونى تانىتۋعا پارىز ۇستەيدى, – دەپ بۇل شارانىڭ شاراپاتى بارلىق باسىلىمدارعا بىردەي تيەتىندىگىنە سەنىم ءبىلدىردى. اعا قالامداستارىنىڭ ءسوزىن جالعاستىرۋشىلار وزدەرى باسقارىپ وتىرعان باسىلىمداردىڭ بۇگىنگى حال-احۋالى, شىعارماشىلىق باع­دار­لاما-جوبالار تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى. بۇدان سوڭ باس رەداكتورلار ە.ا.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى وقىتۋ­شى­لارى جانە ستۋدەنتتەرىمەن كەز­دە­سۋگە قاتىستى. شىعارماشى­لىق­تارى ارقىلى سىرتتاي تانىس, بىراق جۇزبە-ءجۇز كورمەگەن قالامگەرلەرگە سۇراقتار جان-جاقتان جاڭبىرداي جاۋدى. اڭگىمەنىڭ قىزۋ تالقىسى بىلىكتى مامان بولىپ شىعۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك, قوعام جاستاردان نە كۇتە­دى دەگەن توڭىرەكتە ءوربىدى. وسى ورايدا جانبولات اۋپباەۆتىڭ بولاشاق جۋرناليستەرگە ماماندىق مەڭگەرتۋگە وسىندا وتىرعان باس رەداكتورلاردىڭ ءبارى بولماسا دا ءبىر­ازى الداعى ۋاقىتتا ۋنيۆەرسي­تەت­كە ارنايى ءدارىس وقۋعا شاقىرىلىپ تۇرسا دەگەن پىكىرى قوستالدى. ول بۇل ۇسىنىسىن تۇسىندىرە تۇسكەندەي مۇ­نىڭ ءوزى ءارى پراكتيك, ءارى امبەباپ, ياعني گازەت شىعارۋدىڭ قىر-سىرىنا مەيلىنشە جەتىك جانداردىڭ تاجىريبەلىك اقىل-كەڭەستەرى ءىزبا­سار­لارىنا اناعۇرلىم پايدالى بولا­تى­نىن قىسقا دا نۇسقا ەتىپ ايتتى. قازاقستان جۋرناليستەر وداعى­نىڭ توراعاسى سەيىتقازى ماتاەۆ ءبۇ­گىندە سالالىق جوعارى وقۋ ورىن­دا­رى جانىندا دا جۋرناليستيكا فاكۋلتەتتەرى قاپتاپ كەتكەنىن, وقى­تۋشىلىققا كولدەنەڭ كوك اتتى­نى الىپ جاتقاندىقتان ولاردىڭ جارىتىمدى ءبىلىم بەرىپ جاتپاعان­دىق­تا­رىن تىلگە تيەك ەتىپ, مۇنداي ارەكەتتىڭ جونسىزدىگىنە نازار اۋدارتتى. جازۋ-سىزۋ ونەرىن ۇيرەتۋ ءبىر باسقا ەكەندىگىن, سوندىقتان وعان جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلۋى كەرەك­تىگىن العا تارتتى. وبلىس وقىرماندارىمەن سۇحبات تەمىرتاۋدا جالعاستى. قازاقستان ماگنيتكاسىنىڭ بايىرعى مەتال­لۋرگ­تەرى, سونىڭ ىشىندە قازاقستان­نىڭ ەڭبەك ەرى ارعىن ءجۇنىسوۆ ءاڭ­گىمەسىنە ىنتا قويىلدى. ولار وزدەرى ەرتەدەن ءسۇيىپ وقيتىن باسىلىمدار باسشىلارىنىڭ ورتالارىنا ارنايى كەلىپ, ەمەن-جارقىن سىر قوزعاعان­دارىنا رازى بولدى. ۇلتتىق باسىلىمداردىڭ ەڭ قالىڭ وقىرماندارى قالىپتاسقان قارقارالى اۋدانى تۇرعىندارىنىڭ بولسا بولماسىن بۇل كەزدەسۋدى تاعات­سىزدانا كۇتكەنى بايقالدى. مۇندا باس رەداكتورلار الدىمەن قۇنانباي مەشىتىندە قۇران وقىتىپ, ارقا توسىندەگى كونە شاھاردىڭ تاريحي ورىندارىمەن تانىستى. قالادا العاشقى عيماراتتاردى ءوز كۇشىمەن تۇرعىزۋشىلاردىڭ ءبىرى كوپەس بەكمەتوۆ سالدىرىپ, اباي توقتاعان, پوتانين ايالداعان ۇيلەر ­مەن ناعاشىسى قازاق, اتاقتى گە­نە­رال لاۆر كورنيلوۆ ومىرگە كەلىپ, بالالىق شاعىن وتكىزگەن پاتەر, وسى جازدا تابىلعان “التىن ادام” اشەكەيلەرىمەن تولىقتىرىل­عان ولكەتانۋ مۇراجايى بارىپ كورىلدى. ءا.بوكەيحانوۆ, م.دۋلاتوۆ, ا.باي­تۇرسىنوۆ, ج.اقپاەۆ, ك.توعى­سوۆ سىندى قايراتكەرلەر باستاۋى­مەن ايگىلى قارقارالى پەتيتسياسى قابىلدانعان الاڭعا, ءمادي ەسكەرت­كى­شىنە تاعزىم ەتىلدى. سودان سوڭ بارىپ اۋداندىق كىتاپحانا زالىندا وقىرماندارمەن جۇزدەسۋ بولىپ, وندا “قازاق گازەتتەرى” جشس باس­شىسى ج.كەنجالين, “ايقىن”, “انا ءتىلى”, “تۇركىستان”, “دالا مەن قالا” گازەتتەرىنىڭ باس رەداكتور­لا­رى ن.ءجۇسىپ, س.يبرايىموۆ, ش.ءپات­­تەەۆ, س.پارمانقۇلوۆ ءوز وي­لارىن ورتاعا سالدى. قورىتىندى­سىن­دا “استانا” جۋرنالىنىڭ باس رە­داك­تورى م.ءتاجىمۇراتتىڭ وسىن­داي شارا الداعى ۋاقىتتا “قار­قا­را­لى كەزدەسۋى” دەگەن اتپەن داستۇرگە اي­نال­سا, بۇل قازاق ءتىلدى باسىلىم­دار­دىڭ بىرلىگىنە التىن ارقاۋ بولار ەدى دەگەن پىكىرى قۇپتالدى. قازاق باسىلىمدارىن سۇيىكتى سەرىككە اينالدىرعان قاراعاندىلىق وقىرماندار قاتارى جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلەدى. “ەگەمەن قازاقستان­نىڭ” تارالىمى 12 مىڭنان اسۋى سو­نىڭ ءبىر ايعاعى. ۇلتتىڭ رۋحاني ءومىرىنىڭ تۋىن ۇستاپ, سونى كوتەرگەن وركەنيەتتىك جۇگى سالماقتى دا ارداقتى ءتول باسىلىمدار بەدەلى بيىكتەي بەرمەك. ايقىن نەسىپباي, قاراعاندى.
سوڭعى جاڭالىقتار