جاڭبىرسىز جاز, كارتوپ, باعا...
كوكتەن تامشى تامىزباعان جاڭبىرسىز جاز قوستاناي وڭىرىندەگى كارتوپ شىعىمىنا دا اسەرىن تيگىزبەي قويمادى. اسقا كوپ پايدالانۋىنا بايلانىستى حالىقتىڭ ءوزى “ەكىنشى نان” دەپ اتاپ كەتكەن بۇل ازىقتىڭ شىعىمى دا, ءونىمى دە وڭىردە بىركەلكى ەمەس. “يۆولگا-حولدينگ” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ اگرونومى الەكساندر ەلكين كارتوپتىڭ گەكتارىنا اينالىمى 300 تسەنتنەردەن كەلىپ جاتقانىن ايتىپ جەلپىنىپ قويدى. ول قۋاڭشىلىق جىلى مۇنداي تابىسقا تاڭدانۋدىڭ قاجەتى جوقتىعىن ايتتى. سەبەبى, شارۋاشىلىق وزىق تەحنولوگيانى پايدالانعالى دا ءبىرشاما جىل بولدى. ونىڭ ۇستىنە كارتوپ ەككەن القاپ توبىل وزەنىنىڭ تابانىندا جاتىر, تامىر ىلعالدان تاپشى بولعان جوق. گەرمانيادان الدىرعان وزىق تەحنيكا ونىمدىلىك كەپىلى بولىپ وتىر. بۇگىندە قوستانايلىقتاردىڭ بارلىعى دا القاپقا شىققان دەرسىڭ, كارتوپ جيناۋ ناۋقانى يۆولگالىق شارۋاشىلىقتاردا قىزىپ تۇر.
نەگىزى كارتوپ وبلىستىڭ باسقا وڭىرىنە قاراعاندا قوستاناي اۋدانىندا كوپ ەگىلەدى. مۇنداعى “اققۇدىق”, “سادچيكوۆ” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى مەن “تەررا” شارۋاشىلىق قوجالىقتارى ءار گەكتاردان 150 تسەنتنەردەن كارتوپ جينادى. سۋارمالى جەردەگى القاپتاردا وسىنداي مول تابىسقا قول جەتكىزىلدى. وبلىستا ءىرى شارۋاشىلىقتار, شارۋا قوجالىقتارى, جەكە سەكتورداعى, ياعني تۇرعىنداردىڭ باقشالارى مەن ساياجايلارىنىڭ بارلىعىن قوسىپ ەسەپتەگەندە 9850 گەكتار جەرگە كارتوپ ەگىلگەن. الايدا تەحنيكاسى, سۋى بار ءىرى شارۋاشىلىق قانا القاپتى جازداي سۋدان تاپشى ەتكەن جوق. ال شاعىن قوجالىقتار مەن تۇرعىندار سۋدى تەك كوكتەن تىلەدى. قىركۇيەك مولشىلىعىن جاساپ جاتقان دا سۋارمالى جەردىڭ كارتوبى. الايدا جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەردىڭ كارتوپ القابى بارلىق كولەمنىڭ ون پايىزىنا دا جەتپەيدى, ياعني 648 گەكتار عانا. ونىڭ ەسەسىنە جەكە سەكتورداعى كارتوپ القابىنىڭ كولەمى 7800 گەكتاردان اسادى. قالعان القاپ شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ەنشىسىندە.
جازداي ارقاسىن كۇنگە كۇيدىرىپ, باقشادان شىقپاي, كارتوپتىڭ ءشوبىن ج ۇلىپ, قوڭىزىن تازالاعانمەن تۇرعىندار بيىل ءونىمدى وتكەن جىلعىدان بىرنەشە ەسە از جينادى.
– وتكەن جىلى التى قاپ العان جەردەن بيىل ءۇش قاپقا جەتەر-جەتپەس كارتوپ قازىپ الدىم. بىلتىر ءۇش قاپ الساق تا كارتوبىمىز ءىرى بولعان ەدى, بيىلعى جيناعانىمىز بۇرشاق سەكىلدى, – دەيدى سارىكول اۋدانىنداعى لەسنوي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى بولتىرىك مەدەباەۆ. – كۇتىمى كەم بولعان جوق, بىراق ىلعال تاپشى جىلى بۇل داقىل دۇرىس ونبەيدى.
ءبىر بولتىرىك ەمەس, باقشا ۇستاعانداردىڭ كوپشىلىگىنىڭ ايتارى وسى. ال ساياجايلار سۋارىلعاندىقتان قالالىقتاردىڭ جيناعان ءونىمى جامان ەمەس. كۇتىمى كەلىسكەن ساياجايدىڭ بەرەكەسى بار.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مامانى ناتاليا فەدوروۆانىڭ ايتۋىنشا, وبلىستا ورتا ەسەپپەن 140-150 مىڭ توننا كارتوپ جينالۋعا ءتيىس. ال وبلىس تۇرعىندارىنىڭ جىل بويعى ازىقتىق كارتوپقا سۇرانىمى 65-66 مىڭ توننا بولادى. قازىر تۇرعىنداردى كارتوپ تۇسىمىمەن قاتار ونىڭ باعاسى دا ويلاندىرادى. ازىرگە قوستاناي بازارلارىندا ونىڭ كيلوسى 70-75 تەڭگە. ءتىپتى كارتوپ ەگەتىن شارۋاشىلىقتار كوتەرمە بازارلاردا ءونىمنىڭ كيلوسىن 50-60 تەڭگەدەن ساتىپ جاتىر. قانشا قۋاڭشىلىق بولعانىمەن دە جەتكىلىكتى كارتوپ جينالعاندىقتان ونىڭ باعاسى قىس ايلارىندا شارىقتاماۋعا ءتيىس دەگەن ءۇمىت تە جوق ەمەس. بىراق نارىقتىڭ ءوز زاڭى بار, باعا دا سوعان باعىنادى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا, قوستاناي.