قارىشتى قارقىن قارىمى

ساراپتاما بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا قازاقستان ەكونوميكاسى ءوسۋدىڭ قارىمدى قارقىنىنا قول جەتكىزدى. ەندى ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمى 2008 جىلدىڭ باسىنداعى دەڭگەيىنە جەتۋى ءۇشىن, سىرتقى اسەرلەر قازىرگىدەي قولايلى بولىپ تۇرا بەرسە, وسىعان دەيىن ۇكىمەت بولجاپ كەلگەننەن دە از ۋاقىت كەرەك ەكەن. ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ جەدەل مالىمەت­تەرىنە قاراعاندا, ءبىرىنشى جارتىجىل­دىقتاعى ىشكى جال­پى ءونىمنىڭ كولەمى وسى كۇنگى باعامەن 8733,0 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. بۇل بىلتىرعى جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا, ناقتى ولشەمدە 8 پايىزدىق ءوسۋدىڭ بار ەكەنىن كورسەتەدى. ونىڭ بۇلايشا قارىشتاپ وسۋىنە ەكى ءتۇرلى فاكتور وڭ اسەر ەتسە كەرەك. ولاردىڭ ءبىرىنشىسى سالىستىرۋ ءۇشىن الىنعان 2009 جىلعى بازا نەگىزىنىڭ تومەن ەكەندىگى (وتكەن جىلعى قاڭتار-ماۋسىم ارالى­عىندا ءىجو قۇلاۋى 2,3 %-عا دەيىن بارىپ ەدى) بولسا, ەكىنشىسى ەكسپورتقا شىعارىلعان تاۋار­لارعا دەگەن سۇرانىستىڭ ارتىپ, باعانىڭ كوتەرىلىپ كەتۋىنەن ىزدەستىرىلەدى. ساراپشىلار قازىر ءبىز ءبىرىنشى جارتى­جىل­دىق­تا سىرتقا شىعارعان تاۋارلاردىڭ باسىم بو­لى­گىنىڭ الەمدىك باعاسى, بۇدان بۇرىنعى جىلمەن سالىستىرعاندا, ايتار­لىق­تاي ءوسىپ كەتتى دەپ وتىر. ول ءتىپتى ۇكىمەت بولجاعاننان دا جوعارى شىققان. سونىڭ ىشىندە Brent سۇرىپتى مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت كوتەرىلگەنى بىردەن باي­قالۋدا. ايتالىق, ونىڭ باررەلى 2009 جىل­دىڭ وسى مەزگىلىندە 52,06 دوللار تۇرعان بولسا, قازىر 77,67 دوللاردان قايىرىلادى. كورىپ تۇرعان­دارىڭ­ىزداي, بۇل بيىلعى جىلدىڭ بيۋدجەتىنىڭ نەگىزى قالانىپ جاتقان كەزدەگى باعادان ءبىر جارىم ەسەدەن استام جوعارى. جاھان رىنوگىندا ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق تاۋارلارى اراسىندا ءمانى جاعىنان ەكىنشى بۇيىم بولىپ تابىلاتىن ءتۇستى مەتاللدىڭ باعاسى دا شارىقتاپ وسكەن. اتاپ ايتقاندا, وتكەن جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنا قاراعاندا, مىس – 76, مىرىش – 63, قورعاسىن – 57, الليۋميني مەن قالايى 43 پايىزعا قىمباتتاعان. اينالىپ كەلگەندە, باعانىڭ جاقسارۋى مەن تەڭگەرۋ بازاسىنىڭ تومەن بولىپ كەلۋى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ ناتيجەسىنە وڭ سەرپىن بەردى. وسىنىڭ سالدارىنان وتكەن جىلدىڭ سالىستىرۋ نىسانى بولىپ تۇرعان ۋاقىتقا قاراعاندا, بيىلعى سونداي مەرزىم ارالىعىندا ءوندىرىس كولەمىنىڭ تابيعي ءوسىمى 11 پايىزدى كورسەتتى. بىلتىر وسى كەزەڭدە ول 2,7 پايىزعا كەرى كەتكەن ەدى. جالپى, بىزدە بيىل قۇرىلىس پەن نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيا سالۋدان باسقا ناقتىلى سەكتورلاردىڭ بارىندە, سونداي-اق قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا ايتارلىقتاي جوعارى قارقىن بارى كورىنىپ تۇر. مۇندا تەك قۇرىلىس كولەمى مەن ينۆەستيتسيا سالۋ تيىسىنشە 3,9 جانە 4,8 پايىزعا ارتقا كەتكەن. ال اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىندا كەرىسىنشە جالپى ءونىمنىڭ اۋقىمى 3,1 پايىزعا كوبەيە تۇسكەن. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا بولشەك ساۋدا تاۋار اينالىمى كولەمى – 13,1, كولىكپەن تاسىمالداۋ قارقىنى – 6,8, بايلانىس قىزمەتى 5,3 پايىزعا ارتتى. وتكەن جىلدىڭ سالىستىرۋ كەزەڭىندە شىن مانىندە تاۋار ءوندىرۋ مەن قىزمەت كور­سە­تۋ­دىڭ بارلىق دەرلىك سالالارىندا قۇلدىراۋ ورىن العان. تۇتاستاي قاراعاندا, وتكەن جىلعى العاشقى 6 ايىمەن سالىستىرعاندا, بيىلعى تاۋار ءوندىرۋ كولەمى – 7,3, قىزمەت كورسەتۋ 4,8 پايىزعا ارتىق شىققان. ءوندىرىستىڭ قۇرىلىمى دا بىلتىرعىعا قارا­عان­دا ايتارلىقتاي ەلەۋلى وزگەرىستەرگە ۇشىرا­عان. ناقتى ايتساق, اۋىل شارۋاشى­لى­عىنىڭ ۇلەسى 3,2-دەن 2,6 پايىزعا, قۇ­رىلىستىڭ ۇلەسى 8,3-تەن 5,9 پايىزعا ازايسا, ال ونەركاسىپ كەرى­سىنشە 29,4-تەن 32,0 پايىزعا ۇلعايعان. تۇتا­سى­مەن العاندا, ءىجو-دەگى تاۋار ءوندىرۋ ۇلەسى بىلتىرعى سالىستىرمالى ۋاقىتتاعى 40,9-دان 40,5 پايىزعا, ال قىزمەت كورسەتۋ 59,3-تەن 56,8 پايىزعا كەمىپ كەتكەن. ەكونوميكا قۇرى­لى­مىن­داعى وسىناۋ وزگەرىستەر بۇل سەكتورلاردىڭ ءارتۇرلى قارقىنمەن دامۋىنا دا, تاۋار مەن قىزمەت تۇرلەرى باعالارىنىڭ قۇبىلۋىنا دا بايلانىستى پايدا بولعان. البەتتە, ەكسپورتقا شىعارىلعان تاۋار­لار باعاسىنىڭ كوتەرىلۋىمەن بىرگە, تاۋار­لار ءوندىرۋ مەن قىزمەت تۇرلەرىنىڭ تابيعي كولەمى ءوسۋى ىشكى جالپى ءونىم قۇنىنىڭ قارقىنىنا اسەر ەتپەي قويمايدى. سون­دىق­تان دا بۇل كورسەتكىش, جو­عارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, 8733,0 ملرد. تەڭگەگە جەتىپ, 2009 جىلدىڭ وسى مەزگىلىنە قاراعاندا, 35,5 پايىزدىق ىلگەرىلەۋشىلىك جاسالدى. مۇن­دا ءىجو دوللارعا شاققاندا, ۇشتەن ءبىر بولىكتەي بولىپ ءوسىپ, 59,3 ملرد. دوللار بولعانىن دا ايتا كە­تۋىمىز كەرەك. سالىس­تىرۋ ءۇشىن كەلتىرەيىك, وسى كورسەتكىش بويىنشا رەكوردتىق دەڭگەي تىر­كەل­گەن 2008 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا قا­زاقستان ىشكى جالپى ءونىمىن 57,7 ملرد. دوللارعا, نەمەسە 6,95 ترلن. تەڭگە سوماسىنا جەتكىزدى. وسىلايشا ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا ءىجو ديناميكاسىنا ونەركاسىپ ءوسىمىنىڭ جوعارى قارقىنى, ەكسپورت تاۋارلارى قۇنى كولەمىنىڭ كەڭ اۋقىمدا ءوسۋى, سونىمەن قاتار تاۋار اينا­لى­مى سالدوسىنىڭ بۇلاردان دا گورى ايتار­لىق­تاي جاقسارۋى نەگىزگى ىقپال جاسادى. قازاق­ستان­نىڭ بيىلعى جىلعى قاڭتار-ماۋسىم ارالى­عىن­داعى سىرتقى ساۋدا اينالىمى 42,5 ملرد. دول­لاردى قۇرادى. بۇل وتكەن جىلدىڭ وسى مەزگىلىنە قاراعاندا 40,1 پايىزعا ارتىق. وسى تۇستا ەكسپورتتىڭ ءوسۋى 72,2 پايىزعا جەتىپ, 29,6 ملرد. اقش دوللارىنا تەڭەسسە, كەرىسىنشە يمپورتتىڭ اۋقىمى 1,8 پايىزعا كەمىپ, 13 ملرد. دوللارمەن تۇيىقتالدى. سىرتقى ساۋدا اينالىمى ديناميكاسى­نا وڭ اسەر ەتكەن نەگىزگى فاكتورلار قاتا­رىندا ەكسپورتقا شىعارىلعان تاۋارلار باعاسىنىڭ ارتۋى, ەكسپورتتىڭ تابيعي ءوسىمى, سونداي-اق سالىستىرۋ بازاسىنىڭ تومەندىگى بار. ماسەلەن, بىلتىرعى جىلعى وسى كەزەڭدە ونىڭ الدىنداعى سالىستىر­مالى مەرزىمگە قاراعاندا, ەكسپورت اۋقىمى ەكى ەسەدەن استام ازايىپ, ساۋدا بالانسى ءپرو­فيتسيتى, ياعني پايداسى كۇرت قىسقارىپ كەت­كەن ەدى. وسىنىڭ اياسىندا بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىن­شى جارتىسىنداعى ساۋدانىڭ وڭ سالدوسى ءتورت ەسەدەن استام ءوسىپ, 16,6 ملرد. اقش دول­لارىن قۇرادى. ستاتيستەردىڭ باعالاۋىنشا, وسى ۋاقىتتا ءبىر ايداعى اتاۋلى ورتاشا جالاقى 72 692 تەڭگە بولىپ, بىلتىرعى ءتيىستى كەزەڭمەن سالىس­تىر­عان­دا, 12,4 پايىزعا ارتقان. ال ناقتىلى مول­شەر­لەمەدە ول 5,0 پايىزدى قۇرايدى. شىلدە ايىندا بۇل دەڭگەي تاعى ارتقان. تۇرعىندار تاپقان اقشالاي تابىس كولەمى 38 359 تەڭگە بولىپ, اتاۋلى جانە ناقتىلى ولشەمدەردە تيىسىنشە 15,7 جانە 8 پايىزدار مولشەرىنە كوتەرىلگەن. وسىلارعا قاراپ وتىرىپ, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ال­عاشقى جارتىسىندا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بارىسى الدىن-الا بول­جانعان شامادان الدەقايدا جوعارى بولعانىن پايىمداۋى­مىزعا بولادى. ءسويتىپ, بازالىق سالالار­داعى الەمدىك رىنوك باعالارىنىڭ ءوسۋ جاعدايى, تۇتاستاي العاندا, ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ ءوسىمىنىڭ دە جوعارى قارقىنىن بايقاتتى. بۇل تۇتاس كورىنىسكە تەك ءالى كۇنگە دەيىن جاعدايى كۇردەلى كۇيىندە قالىپ تۇرعان بانك سەكتورى عانا قوسىلا المايتىن شىعار. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىن­دا قازاقستانمەن بىرگە وزبەكستان دا ىشكى جالپى ءونىمنىڭ وسۋىنەن 8 پايىزدىق كور­سەت­كىشكە جەتتى. بۇل كۇللى تمد ەلدەرى ارا­سىنداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش بولىپ تابىلادى. ايتالىق, وسى ۋا­قىتتا تا­جىكستان 7 پايىزدان ءسال جوعارى دەڭ­گەيدەن تابىلسا, ارمەنيا مەن بەلارۋس 6 پايىز­دىڭ اۋقىمىنان استى. ءوسىمنىڭ وڭ دينا­مي­كاسىنا دوستاستىقتىڭ باسقا ەلدەرى دە قول جەتكىزدى. تمد ستاتيستيكا كومي­تەتىنىڭ مالى­مەتتەرى بويىنشا, جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى­سىندا ءىجو-ءنىڭ تمد ەل­دەرىندەگى ورتاشا ءوسۋى 4 پايىزدىڭ شاما­سىندا دەپ باعالانسا, ونەر­كاسىپ ءونىمىنىڭ ءوسىمى 10 پايىزعا جاقىنداعان. بۇدان ەكى اپتا بۇرىن جاريالانعان اقپارات­قا قاراعاندا, ەلىمىزدىڭ ەكونومي­كالىق احۋالى شىلدە ايىندا ءوزىنىڭ تۇراقتى قالپىن ساقتاپ قالعان. اي ىشىندە ونەركاسىپ ونىمدەرىن ءون­دىرۋدىڭ تابيعي كولەمىنىڭ يندەكسى 2009 جىلدىڭ سول كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 11,3 پايىز جو­عا­رى بولىپ شىققان. وسىنىڭ نەگىزىندە ونەر­كاسىپ ونىمدەرىن ءوندىرۋدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىل­دىقتاعى ءوسۋ دەڭگەيىنە وزگەرىس ەنبەگەن. مۇندا ءونىمنىڭ قازىرگى باعاداعى كولەمى اي كولەمىندە 960 ملرد. تەڭگەگە ءوسىپ, جەتى ايداعى كورسەتكىش 6 474,7 ملرد. تەڭگەگە بارىپ توقتاعان. وتكەن جەتى ايدا تاۋ-كەن ونەركاسىبىنىڭ تابي­عي ءوسۋ يندەكسى 5,8 پايىزعا شامالاندى. ءوندى­رىستىڭ ءوسۋى شيكى مۇناي مەن گاز كوندەنساتىن (5,6 %), تابيعي گازدى (5,0 %), كومىر مەن تەمىر كەن­دەرىن ءوندىرۋدى ۇلعايتۋ نەگىزىندە مۇمكىن بولدى. مۇندا وتىن-ەنەرگەتيكالىق پايدالى قازبالاردى الۋدى ۇلعايتۋ ءتۇستى مەتالل كەنى كولەمىنىڭ ءتۇسىپ كەتۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. ەسەپتى كەزەڭدە ءونىم وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ ءوسۋ قارقى­نى 19,4 پايىزدى قۇرادى. ازىق-ت ۇلىك, وڭدەلگەن مۇناي ونىمدەرى, توقىما بۇيىمدار, قۇرىلىس ماتەريالدارى, مەتاللۋرگيا جانە حيميا ونەر­كا­سىبىنىڭ ونىمدەرى ءبىرشاما ارتتى. قاڭتار-شىلدە ايلارىندا اۋىل شارۋا­شى­لى­عىنداعى ىشكى جالپى ءونىم كولەمى اعىمداعى باعامەن 460,0 ملرد. تەڭگەگە تەڭەسىپ, ءوسۋ قارقى­نى جارتىجىلدىق قورىتىندىسىنداعى 3,1 پايىز­دان 1,3 پايىزعا كەيىن شەگەرىلىپ كەتتى. سونىمەن بىرگە, بولشەك ساۋدا اينالىمى كو­لەمى­نىڭ ءوسۋ قارقىنى اي ىشىندە 13,1-دەن 13,3 پايىزعا كوتەرىلدى. جۇك تاسىمالداۋ اۋقىمى 10,4 پايىزعا ءوسىپ, ول 201,3 ملرد. توننا-شاقىرىمعا تەڭەستى. بۇدان باسقا, ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلعان قۇلدىراۋدان كەيىن, شىلدە ايىندا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىس­تارى­نىڭ كولەمى از دا بولسا وسكەن سىڭاي تانىتتى. ونىڭ قاڭتار-شىلدە ارالى­عىن­داعى كولەمى 892,1 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, بىلتىرعى جىلدىڭ وسى كەزەڭىنەن 0,1 پايىزعا ارتىقتىعىن بايقاتتى. شىلدەدە قارجى سالۋ سالاسىندا دا ىلگەرىلەۋ ءۇردىسى بولدى. جەتى ايدا نەگىزگى كاپيتالعا سا­لىن­عان ينۆەستيتسيا كولەمى 2 257,6 ملرد. تەڭگەگە تىرەلدى. بۇل ايدا نەگىزگى كاپيتالعا سا­لىن­عان ينۆەستيتسيا وسىنىڭ الدىنداعى ايداعى 4,8 پايىزدان 2,9 پايىزعا دەيىن ازايدى. كا­سىپورىننىڭ ءوز قارجىسى جەتىسپەي جاتقان كەزدە, كرەديت رەسۋرسىنىڭ تاپشىلىعى مەن ونىڭ قىمباتتاۋى جاعدايىندا قۇلدىراۋ قار­قى­نىنىڭ باياۋلاۋى مەكەمە مەن تۇرعىنداردىڭ قارجىلاي ۇلەستەرىنىڭ, سونداي-اق بيۋدجەتتىڭ ۇلعايتىلۋى, بۇعان كەرىسىنشە, ونىمەن ءبىر مەز­گىلدە شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار مەن زاەم قارجى­لارىنىڭ قىسقارۋى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى. شىلدە ايىنىڭ مالىمەتتەرى, اۋا رايى جاع­داي­ىنا قاتىستى قولايسىزدىقتى كوبىرەك كەشكەن اۋىل شارۋاشىلىعىنان باسقا, بازالىق سالالاردىڭ بارلىعىندا دا ءىس جۇزىندە جاعدايدىڭ جاقسارا باستاعانىن كورسەتەدى. ناتيجەسىندە قاڭتار-شىلدە شەگىندەگى قىسقا مەرزىمدىك ەكونوميكالىق ينديكاتور جىل ىشىندەگى ەڭ جوعارى نۇكتەگە جەتىپ, ول 109,2 پايىزدى قۇرادى. ماماندار سونىمەن قاتار اعىمداعى جىل­دىڭ ەكىنشى جارتىسىندا وتاندىق ەكونوميكا­نىڭ بىرتىندەپ تومەن تۇسە باستاۋى ىقتيمال ەكەنىن دە ايتادى. مۇن­داي قاۋىپكە بىرنەشە فاكتور قوزعاۋ سالىپ وتىر. مىسالى, ەندىگى جەردە سالىستىرىپ قاراۋ ءۇشىن الىناتىن بازانىڭ وسەتىنى, سونىڭ ىشىندە ەكسپورتقا شىعارىلاتىن تاۋارلار باعالارىنىڭ بىرتىندەپ تەڭەسۋى سونداي سەبەپتەرگە جاتادى. سول سياقتى وسىنىڭ الدىنداعى رە­كورد­تىق كورسەتكىشتى جىلدارعا قارا­عاندا, ءداندى داقىلدار كولەمى قىسقارىپ كەتۋىنە بايلانىستى اۋىل شارۋاشىلىعىندا بايقالا­تىن ايتارلىقتاي باياۋلاۋ ۇدەرىسى دە بەلگىلى ءبىر ءرول وينايدى. سوعان قاراماستان, قاڭتار-شىل­دە ارالىعىن­داعى ناقتىلى كورسەتكىشتەردى, ­سون­داي-اق كۇ­تىلىپ وتىرعان قولايلى باعالىق كونيۋنكتۋرانى ەسكەرگەندە ەكونوميكانىڭ تۇتاستاي جىل ىشىندە 5-7 پايىز دەڭگەيىندە ءوسۋى ساق­تالاتىنىنا ءۇمىت ارتۋعا بولادى. بۇل ۇكىمەتتىڭ الدىن-الا بولجا­عانىنان ەسەلەي كوپ. جاقىندا ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ۆيتسە-ءمينيسترى قۋاندىق بيشىم­باەۆ قازاق­ستاننىڭ 2010 جىلعى ىشكى جالپى ءونىمى ءوسۋىنىڭ 5 پايىز بولاتىنىن قاداپ تۇرىپ ايتتى. بۇل دەڭگەيدىڭ ءوزى ۇكىمەتتىڭ جىل قورىتىندىسىنا جاز باسىندا جاساعان بول­جامى­نان 1 پايىزعا, ال قاڭتاردا بولجاعانىنان 3 پايىزعا ارتىق. بىراق, ساراپشىلار ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى ءوسۋى­نىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى بولىپ وتىرعان الەم­دىك كونيۋنكتۋرا جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا وزگەرىپ كەتۋى مۇمكىن دەگەن دە بولجام بىلدىرەدى. سونىڭ سالدارىنان قازىرگى ءوسۋ دەڭگەيى ءبىرشاما تومەن ءتۇسىپ, 5 پايىزدىڭ ماڭايىندا توقتاۋى ىقتيمال. دەگەنمەن, مۇنىڭ ءبارى ازىرگە بولجام عانا. ول مۇنايدىڭ Brent سۇرى­بى باررەلىنىڭ باعاسى 65 دوللاردان بولىپ تۇرعان جاعدايدان شىعارىلىپ الىنىپ وتىر. ال جاعداي بۇدان دا گورى قولايلى بولا قالسا, رەس­پۋبليكانىڭ 2010 جىلعا بەلگىلەنگەن بيۋد­جەتىنىڭ كۇزگى قارالىمىندا كورىنىس بەرۋى مۇمكىن. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتاعى جاقسى ناتيجە­لەرگە قاراعاندا, سولاي بولىپ قالۋى دا عاجاپ ەمەس. جىلدىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى توقسان­دارىندا ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ ءوسۋى تيىسىنشە 11,6 جانە 12 پايىز مولشەرلەرىندە بولدى. وسى­نىڭ ءوزى ەكونوميكا ءوسىمىنىڭ جوعارى قار­قىندا ەكەنىنە ەش كۇمان تۋدىرمايدى. بۇلار, اسىرەسە, 2009 جىلدىڭ ءىV توقسانىنداعى 9,6 پايىزدىڭ قاسىندا الدەقايدا قاۋقارلى بولىپ كورىنەر ەدى. بۇدان بولەك, جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىنان ءداستۇرلى تۇردە قارجى سەكتورىنىڭ جاندانا ءتۇسۋى مەن ناقتى سەكتوردى نەسيەلەۋدىڭ ءبىرشاما جاقسارۋى كۇتىلۋدە. وسى جەردە ۇكى­مەت­تىڭ وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا 2010 جىلعى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءوسىمىن 2,5 پايىزعا بولجاپ الىپ, قاڭتاردىڭ باسىندا بۇل مولشەردى 2 پايىزعا دەيىن تۇسىرە قاراستىرعانىن دا ەسكە العان ابزال. ول مۇناي باررەلىن سول كەزدە 2010 جىلعا – 58 دوللار, 2011 جىلعا 60 دوللار مول­شەرىندە بولجامدى باعالاۋ نەگىزىندە جاسالعان ەدى. ۇكىمەتتىڭ بۇل ساق­تىعىن سوندا رەيتينگ اگەنتتىكتەرى, بانكتەر جانە حالىقارالىق ۆا­ليۋتا قورى قولداعان بولاتىن. بيىلعى مامىر ايىندا جارىق كورگەن حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ “اي­ماقتىق ەكونوميكا دامۋىنىڭ پەرس­پەك­تيۆالارى” اتتى رەسمي بايانداماسىندا كاۆكاز بەن ورتالىق ازيا ەلدەرىندە قار­جى داعدارىسىنىڭ زارداپتارى سوڭىنان ەڭسە كوتەرۋدىڭ العاشقى بەلگىلەرى بايقال­عانى, ال قازاقستان مەن ءازىربايجاننان 2-3 پايىز ءوسۋ كۇتىلەتىنى ايتىلعان. وسى ارالىقتا تەك ساناۋلى عانا ساراپ­شىلار بۇلاردان گورى وپتيميستىك كوزقاراستا بولدى. مىسالى, Standart & Poor‘s وكىلى ەكاتەرينا ترو­فيموۆا اعىمداعى جىلدىڭ اقپان ايىندا جاقسى سىرتقى احۋال ورناعان جاعدايدا قازاقستاننىڭ 2010 جىلعى ەكونوميكالىق ءوسۋى 5 پايىزعا دەيىن كوتەرىلەتىنىن ءبىلدىردى. ال حالىقارالىق ينۆەست-توپتىڭ جەتەكشى مامانى يۆان چاكاروۆ 2009 جىلدىڭ كۇزىندە-اق داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدە قازاقستاندى تمد ەلدەرىندەگى باسقا كورشىلەرىنە قاراعاندا جاقسى بولاشاق كۇتىپ تۇرعانىن ايتىپ ەدى. ونىڭ پىكىرىنشە, ءبىزدىڭ ەل دوستاستىقتىڭ باسقا داۋلەتتەرىنەن گورى داعدارىستان كۇشتىرەك قالىپتا شىعۋعا ءتيىس. سەبەبى, قازاقستان داعدارىس كەزىندە ىشكى جالپى ءونىمنىڭ قالقىپ تومەن تۇسۋىنە قول جەتكىزىپ, كوپ بولىگى شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە, اۋىل شارۋاشىلىعىنا جانە ينفراقۇرىلىمعا باعىتتالعان داعدارىسقا قارسى جاقسى باعدارلاما جاساي بىلگەن. بۇعان قوسا Nomura 2010 جىلى مۇناي باررەلىنىڭ باعاسى – 72, ال 2011 جىلى 75 دوللارعا دەيىن كوتەرىلەتىنىن بولجاپ وتىر. وسى دەرەكتەردىڭ ءوزى بىزگە جاقىن بولاشاققا, كەلەر جىلعا وپتيميستىك كوزبەن قاراۋ كەرەك ەكەنىن بىلدىرەدى. سەرىك ءپىرنازار, استانا.