ساقتىق شارالارىن نازاردا ۇستاۋ قاجەت

دارىگەر كەڭەسى اقتق جۇقپاسى بار ايەلدەردى جۇكتىلىگىنە بايلانىستى باقىلاۋ بىرنەشە كەزەڭنەن تۇرادى. ماسەلەن, جۇكتىلىكتىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا ءدا­رىگەرگە ايەل ايىنا 1 رەت, جۇكتى­لىكتىڭ 20-شى اپتاسىنان كەيىن ايىنا 2 رەت, 32-ءشى اپتادان كەيىن ايىنا 3-4 رەت كورىنىپ تۇرۋى كەرەك. قاجەت بولعان جاعدايدا دارىگەرلەر ودان دا ءجيى كەلىپ تۇرۋىنا كەڭەس بەرەدى. جۇك­تىلىك قالىپتى جاعدايدا ءوتىپ جات­سا, بو­سانۋعا كەڭەس بەرەدى. اقتق جۇقپاسى انادان بالاعا قاشان, قاي كەزدە جۇعۋى مۇمكىن دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەيتىن بولساق, اقتق-نىڭ انادان بالاعا جۇعۋ قاۋپى, ەگەر ونىڭ الدىن الۋ بويىنشا ەشقانداي شارالار جاسالماسا, 20-45 پايىز زاقىمدانۋىنا كۇدىك تۋادى. اقتق جۇقپاسى انادان بالاعا جۇكتىلىك كەزەڭىندە, بوسانۋ كەزىندە يا بولماسا ەمشەك ەمىزۋ كەزىندە جۇعۋى مۇمكىن. جۇكتىلىك كەزەڭىندە ۆيرۋس ايەلدىڭ قان اينالىمى ارقىلى بالا جولداسى ارقىلى ۇرىققا ەنۋى مۇمكىن. بالا جولداسى – بۇل انا مەن بالانى جال­عاس­تىرىپ تۇراتىن مۇشە. قا­لىپتى جاعدايدا بالا جولداسى ءنا­رەستەنى انا­سىنىڭ قانىنداعى ءارتۇرلى جۇقپالار­دىڭ قوزدىرعىشىنان ساق­تاي­دى, ونىڭ ىشىندە اقتق-جۇقپا­سى­نان دا. ايتسە دە ەگەر بالا جولداسى قابىنسا نەمەسە زا­قىمدانسا ء(ىشىنىڭ جا­راقات الۋى ءجا­نە جۇقپالى اۋرۋلار جاع­دايىندا), ون­ىڭ قورعاۋشى قا­سيەتى كۇرت تومەن­دەي­دى جانە ۆيرۋس جۇ­عۋى مۇمكىن بولادى. ال بوسانۋ كەزىندە ۆيرۋستى جۇق­تىرۋ ەكى جولمەن وتەدى: بالا بوسانۋ جولدارىنان ءوتۋ بارىسىندا (جاتىر مويىنى, قىناپ) نارەستەنىڭ تەرىسى قۇرامىندا اقتق جۇقپاسى بار قان­مەن جانە قىناپتىق بولىندىلەرمەن جاناسادى. بالانىڭ تەرىسىندە جارا نەمەسە باسقا دا زاقىمدانۋلار بولسا, سولار ارقىلى ۆيرۋستىڭ بالا ورگا­نيز­مىنە ءتۇسۋى مۇمكىن. بوسانۋ جول­دا­رى ارقىلى وتكەندە نارەستە انا­سى­نىڭ قانىن جانە قىناپتىق ءبولىن­دىلەردى جۇتىپ قويۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا ۆيرۋس بالانىڭ ورگانيزمىنە اۋزىنىڭ شاراشتى قاباتى, وڭەشى جانە اسقازانى ارقىلى وتەدى. نارەستەنى ەمشەكپەن تاماقتان­دىرعاندا جۇقتىرۋ مىنا جولدارمەن بولۋى مۇمكىن: تىكەلەي ءسۇت ارقىلى, سەبەبى, وندا اقتق-نىڭ ۇلكەن كون­تسەنتراتسياسى بولادى, ەكىنشىدەن قان ارقىلى – ەگەر اناسىنىڭ ەمشەگىنىڭ اينالاسىندا نەمەسە ءسۇت بەزىنىڭ قابىنۋى (ماستيت) بولسا. ەگەر اناسى بالانى ەمىزىپ جۇرگەن كەزدە اقتق-نى جۇقتىرسا, وندا بالاعا جۇقپانى جۇقتىرۋ قاۋپى 28 پايىزعا ارتادى. انا ءسۇتى ارقىلى جۇعۋ قاۋپى 12-20 پا­يىز­دى قۇرايدى, سوندىقتان, ەم­شەك­پەن ەمىزۋدەن باس تارتىلعانى ءجون. ويتكەنى, بالاعا اقىسىز ءسۇت قوسپا­لارىن بەرۋگە بولادى. تۋعاننان كەيىن اقتق(+) ايەل كۇتىمىنىڭ اقتق-عا تەرىس ناتيجەسى بار ايەلدىڭ كۇتىمىنەن ايتارلىقتاي ايىرماشىلىقتارى بولمايدى. ءسۇت­تىڭ شىعۋىن ەمشەكتى تارتىپ بايلاۋ نەمەسە ءدارى-دارمەك قولدانۋ ءادىسى ار­قىلى توقتاتۋعا (دارىگەردىڭ نۇس­قاۋىمەن) بولادى. نارەستەنى كۇتۋ-باعۋ بارىسىندا اقتق(+) انالاردىڭ جۇقتىرىلعان سۇيىقتىقتارمەن جاناسۋعا جول بەرمەي, ساقتانۋ شارا­لارىن ورىنداۋ قاجەت (قانمەن, سۇتىمەن, قىناپتىق بولىندىسىمەن). پەرزەنتحانادان شىققاننان كەي­ىن اقتق(+) ايەلگە مۇمكىندىگىنشە گينەكولوگقا جانە جقتب ورتالى­عى­نىڭ دارىگەرىنە كورىنۋ قاجەت, سەبەبى اقتق(+) ايەلدەر بوسانعاننان كەي­ىنگى جۇقپالىق اسقىنۋلارمەن زاقىم­دالعان. پەرزەنتحانادان شىققاننان كەيىن مامانداردان وتباسىن جوسپار­لاۋ ماسەلەسى بويىنشا جانە كون­­ترا­تسەپ­تسيانىڭ اناعۇرلىم قاۋىپسىز ءادىس­تە­رى تۋرالى اقىل-كەڭەس الۋىنىڭ ماڭىزى زور. اقتق(+) انالاردان تۋعان كىش­كەنتايلار كوپ كوڭىل ءبولۋدى قاجەت ەتەدى. ولاردىڭ دەنساۋلىعى كوپ جاع­دايدا اناسىنىڭ مەديتسينالىق قا­راۋعا قاتىناسىنا جانە پەدياتردىڭ تاعايىنداعان ەم-شاراسىن ورىن­داۋى­نا بايلانىستى بولادى. تۇرعىلىقتى مەكەن-جايى بوي­ىن­شا ەمحانا دارىگەرىنىڭ باقىلاۋ­ىندا بولۋ, مامانداردىڭ قاراۋىنان ءوتۋ, ستاندارتتى زەرتحانالىق تەك­سە­رىس­­تەر­دەن ءوتۋ, 1-6-12 ايلاردا اقتق-عا ار­نايى تەكسەرىستەن ءوتۋ, قۇرساق ىشىلىك جۇق­پالارعا تەكسەرۋدەن ءوتۋ, ۆاكتسينا­تسيا­­دان ءوتۋ (ەگۋ كۇنتىزبەسىنە سايكەس) قاجەت. انالار مەن بالالار APB پرە­پا­راتتارىمەن تەگىن قامتاماسىز ەتىلەدى, سونداي-اق, 1 جاسقا دەيىن بالاعا تەگىن قورەكتىك قوسپالار بەرىلەدى. ديانا راميلقىزى, استانا قالاسى “جقتب-نىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس ورتالىعى” مم-ءنىڭ  دارىگەر ەپيدەميولوگى.