بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدار بىلىكتىلىكتى ارتتىرادى

پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ “دالا قىرانى-2010” جاتتىعۋلارى بارىسىمەن تانىستى وتكەن سەنبى كۇنى ۇكىمەت باسشىسى الماتى ماڭىنداعى “ىلە” وقۋ ور­تالىعىندا ءجۇرىپ جاتقان “دالا قىرانى-2010” حالىقارالىق ارنايى تاكتيكالىق جاتتىعۋ ويىنىن بارىپ كوردى. تامىزدىڭ 16-سىندا باستالعان بۇل شاراعا قازاقستاننىڭ “قازبات” جانە “قازبريگ” بىتىمگەرشىلىك كۇش­تەرى, سونداي-اق اقش پەن ۇلىبري­تانيانىڭ وسىنداي اسكەري جاساقتارى قاتىسۋدا. جاتتىعۋعا بارلىعى 1000-عا تارتا اسكەريلەر مەن 100-گە جۋىق تەحنيكا تارتىلعان. ءوزىنىڭ باستاۋىن 2003 جىلدان الاتىن بۇل بىرلەسكەن جيىن بيىل سەگىزىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر. قورعانىس ءمينيسترى ادىلبەك جاق­سىبەكوۆ ۇكىمەت باسشىسىنا “قازبات” يەلىگىندەگى ترەناجەر ورتالىعىن, قا­رۋ-جاراقتار مەن تەحنيكالار تۇرلەرىن تانىستىردى. ءوز كەزەگىندە پرەمەر-مينيستر “قازباتتىڭ” تەحنيكالار قۇرامىنداعى جول تاڭدامايتىن “حام­مەر” اۆتوكولىگىن, “حيۋي-2” تىك­ۇشاعىن, جەكە قۇرال-جابدىقتار مەن قارۋ-جاراقتاردى, مينا ىزدەۋشى, قورعانىس جانە بايلانىس قۇرالدارىن, پاراشيۋتتىك-دەسانتتىق جانە بروندى تەحنيكالاردىڭ مۇمكىندىگىن جوعارى باعالادى. پلاتستا ورنالاسقان وقۋ ور­تالىعىنىڭ الۋان ءتۇرلى قارۋ-جا­راق­تارى: گرانومەتتەر مەن گاۋبي­تسالار, بتر-لەر مەن راديوستانسالار, تياگاچ­تار مەن بۇرعىلاۋ قوندىرعى­لا­رى كورۋشىلەرگە جاقسى اسەر قالدىردى. وسىدان كەيىن كەزىندە يراكتا ءبى­تىمگەرلىك مىندەتتەردى ورىنداپ قايت­قان قازباتتىقتارمەن پىكىر الماسقان قوناقتار پوليگوننىڭ باقىلاۋ مۇناراسىنا كوتەرىلدى. مۇندا تۇرىپ ولار قولدان جاسالعان جارىلعىش زاتتاردى ىزدەپ تاۋىپ, زالالسىزدان­دىرۋ جونىندەگى جاتتىعۋ كورىنىستەرىن تاماشالادى. وسىندا “قازباتتىڭ” جەكە قۇرامى “قارۋلى لاڭكەستەردىڭ شابۋىلىنا تويتارىس بەرىپ”, شيەلەنىس ايماعىنداعى ەلدى مەكەندى قالاي قاراۋىلعا الۋ, بىتىمگەرلىك بازاسىن قالاي ساقتاۋ جانە قورعاۋ كەرەك ەكەنىن كورسەتتى. جاتتىعۋ بارىسىندا اسكەريلەر بۇل جيىننىڭ ءبىر عانا كورىنىسى ەكەنىن, ونىڭ بەلسەندى كەزەڭى – بار­لىق تەحنيكالار مەن اسكەريلەردىڭ قا­تىسۋىمەن وتەتىن كەڭ اۋقىمدى بولىگى الداعى ۋاقىتتاردا وتەتىنىن ءما­لىمدەدى. ايتقانداي, بۇدان بۇرىنعى جىلدارى ناتو-نىڭ ءارتۇرلى شتا­بىنان كەلىپ كورگەن باقىلاۋشىلار قازاقستاندىق ساربازدار مەن ساردار­لاردىڭ جوعارى دايىندىق دەڭگەي­لەرىنە نازار اۋدارۋشى ەدى. بۇل جولى دا سونداي ساراپشىلار – بريتان ءجا­نە امەريكالىق اسكەرلەردىڭ وكىلدەرى – ءبىزدىڭ اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ شەت­ەلدىك ارىپتەستەرىمەن بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدا جاقسى داعدى, اسكەري شەبەرلىك جانە ۇيلەسىمدىلىك تانىت­قانىن اتاپ ءوتتى. اقش جاياۋ اسكەرلەرىنىڭ وقۋ باعدارلامالارى جونىندەگى ءبولىمىنىڭ ديرەكتورى پولكوۆنيك دجوردج كوۋن­نىڭ ايتۋىنشا, جاتتىعۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى ءۇش مەملەكەتتىڭ ءاس­كەري بولىمشەلەرى اراسىنداعى جەدەل ۇيلەسىمدى قيمىل جاساسۋدى جاقسارتا ءتۇسۋ بولعان. مۇنداي جاتتىعۋلار قۇرام­دارىندا الۋان ۇلتتىڭ وكىلدەرى بار ءتۇرلى ەلدەردەن جينالعان بىتىمگەر كۇشتەردىڭ بىرلەسكەن كوماندالىق باس­شىلىققا باعىنا وتىرىپ, تابىس­تى جۇمىس جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. – “دالا قىرانى” – ءبىز جىل ساي­ىن اسىعا كۇتەتىن وتە ماڭىزدى شا­را, – دەدى ءوزىنىڭ سوزىندە دج. كوۋن مىرزا. – ول ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ءارىپ­تە­ستىگىنە, قورعانىس مينيسترلىكتەرى اراسىنداعى ءوزارا قىزمەتتەستىكتى نىعايتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسادى. قازىر قازاقستاندا وتكەن تابىستى اسكەري مانەۆر جونىندە بۇكىل الەم حاباردار بولىپ وتىر, سوندىقتان دا كەلەشەكتە “دالا قىرانىنا” قاتىساتىندار سانى ارتا ءتۇسۋى كادىك. مىسالى, بيىلعى جىلى بۇل جاتتىعۋعا باقىلاۋشى رەتىندە تاجىكستان وكىلدەرى قاتىسىپ, الداعى جىلدارى جيىنعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ كوردى. اسكەري نۇسقاۋشىنىڭ پىكىرىنشە, ونىڭ قازاقستاندىق ارىپتەستەرى سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە جاۋىنگەرلىك جانە تاكتيكالىق دايىندىق جونىنەن اي­تارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ كەلەدى. بيىلعى جاتتىعۋ جيىنىندا ءبىزدىڭ “قازبريگ” تاعى دا ءوزىنىڭ بىتىمگەرلىك وپەراتسيالاردى ناتو ستاندارتتارى بويىنشا ورىنداۋعا قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. “قازبات” اسكەري قىزمەتىنىڭ باس­تىعى جاندوس ماحانبەتوۆ سەنبىدەگى كورسەتىلىمدى جاتتىعۋ بارىسىندا باتالون جاۋىنگەرلەرى مەن وفيتسەر­لە­­رىنىڭ ءوز الدارىنا قويىلعان ءمىن­دەتتەردى ابىرويمەن ورىنداعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاتتىعۋ كەزىندە ساربازدار “لاڭكەستەردى” تەز قارۋسىزداندىرىپ, جەرگىلىكتى جەردى جارىلعىش زاتتاردان جىلدام جانە باتىل تۇردە تازارتىپ شىققان. بۇل الداعى ۋاقىتتا اسكەري جۇكتەردى تا­سىمالداۋ, ولاردى وزەن بويىنداعى ءوت­­كەلدەن ءارى وتكىزۋ سەكىلدى باسقا دا وپە­راتسيالار قولعا الىناتىن بەل­سەن­دى جاتتىعۋ جيىنىنىڭ بارلىق حا­لىق­ارالىق نورمالارعا ساي ورىن­دالۋىنا نەگىز قالايدى. ال وسىنداي ىستەردەن ايتارلىقتاي تاجىريبە جيناقتاپ قالعان “قازبات” كەز كەلگەن كۇردەلى كەيىپتەگى بىتىمگەرلىك مىندەتتى ورىنداۋعا دايىن. قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ءمالى­مەتى بويىنشا, “دالا قىرانى” قا­زاقستان مەن ناتو اراسىنداعى قىز­مەتتەستىكتىڭ جەكە جوسپارىنا ەنگى­زىل­گەن. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا ونى “بەيبىتشىلىك جولىنداعى ءارىپت­ەستىك” باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ءوت­كىزۋ دە جوسپاردا بار. قازىر قازاق­ستان جاعى­نان مانەۆرگە “قازبات” پەن اەروۇت­قىر اسكەرلەردەن بولەك اسكەري اۆيا­تسيا, قالقىمالى-كوپىر باتالو­نى, اسكەري پوليتسيا وكىلدەرى مەن ءاس­كەري ينستيتۋت كۋرسانتتارى قاتىسۋدا. جات­تىعۋ تامىزدىڭ 27-ءسى كۇنى اياقتالادى. “ەگەمەن-اقپارات”. ---------------------------------- سۋرەتتى تۇسىرگەن شۇكىر شاحاي.