ەكسپورتتىق الەۋەت ساقتالادى
اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ جۇمىس بابىمەن اقمولا وبلىسىنىڭ بۋراباي اۋدانىندا بولدى.
مينيستر اۋەلى “بۋراباي-2007” جشس-ءنىڭ ەگىستىك القاپتارىن ارالاپ, جۇمىس بارىسىمەن تانىستى. بيىل سەرىكتەستىك 29345 گەكتار القاپقا ءداندى جانە بۇرشاق داقىلدارىن سەپكەن ەكەن. سونىڭ 21 مىڭ گەكتارى بيداي. وراققا كىرىسكەن ءبىر اپتا ءىشىندە 3200 گەكتار القاپتىڭ استىعى باستىرىلدى. الىمدىلىعى جوعارى شەتەلدىك جەتى جاتكا تاۋلىك بويى تىنىمسىز جۇمىس ىستەۋدە. كانادالىق “ماكدونالدس” فيرماسىنىڭ الىمدىلىعى 12 مەترلىك جاتكاسىنىڭ ونىمدىلىگى تاۋلىگىنە 240 گەكتار القاپتىن ەگىنىن دەستەگە سالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل “ەنيسەي” كومباينىنىڭ كورسەتكىشىنەن ەكى ەسەگە ارتىق. الدىن-الا دەرەكتەر بويىنشا, “بۋراباي-2007” جشس ءار گەكتاردان 12 تسەنتنەردەن ءونىم الۋعا سەنىمدى.
بۇدان كەيىن مينيستر بيىلعى استىق وراعىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى جۋرناليستەرمەن سۇحبات وتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاز ايلارىنداعى قۋاڭشىلىققا قاراماستان, ەلىمىزدە استىق جەتكىلىكتى دارەجەدە بولادى جانە وتكەن جىلدارداعى دەڭگەيدە استىقتى ەكسپورتقا شىعاراتىن الەۋەتىمىز بار. بيىل ەلىمىز بويىنشا جالپى كولەمى 13-14 ميلليون توننا استىق جينالادى دەپ بولجامدانىپ وتىر. وعان قوسا, ەلەۆاتورلاردا وتكەن جىلدان قالعان 6,1 ميلليون توننا استىق تاعى بار. سونى ەسەپكە العاندا, بيىلعى استىق قورى وتكەن جىلدارداعى دەڭگەيدەن كەم تۇسپەيدى.
ۇستىمىزدەگى جىلعى اۋا رايىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى ەگىن ءوسىرۋدىڭ وزىق تەحنولوگياسىن قولدانۋدىڭ ارتىقشىلىقتارىن انىق كورسەتىپ بەردى. قازىر ەلىمىز بويىنشا 11,2 ميلليون گەكتار ەگىس القابى ىلعال ۇنەمدەگىش تەحنولوگيا بويىنشا وڭدەلدى. بۇل جالپى ەگىس كولەمىنىڭ 67 پايىزىن قۇرايدى. الداعى ۋاقىتتا مۇنداي القاپتاردىڭ اۋقىمىن ونان ءارى كوبەيتۋ قاجەت.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترى استىق مونيتورينگىن ءوتكىزۋدەگى وزگەرىستەر تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. بۇرىن استىق ءتۇسىمى تۋرالى اقپاراتتار جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر ارقىلى جيناقتالاتىن. بيىل مۇنداي مالىمەتتەردى ستاتيستيكا ورگاندارى جۇرگىزەدى. سەبەبى, شارۋاشىلىقتار استىق ءتۇسىمى ءجونىندەگى اقپاراتتاردى ءدال بەرمەي, كوبىنە كەمىتىپ كورسەتىپ جاتاتىن. بيىلعى جاڭا ەرەجەگە ساي, جالعان اقپارات بەرگەن شارۋاشىلىقتار زاڭ شەڭبەرىندە جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, الداعى جىلى الاتىن سۋبسيديادان قاعىلماقشى.
اقىلبەك كۇرىشباەۆ سونداي-اق, استىق ەكسپورتى مەن بيىلعى استىقتىڭ باعاسىنا دا توقتالىپ ءوتتى. بيىل كۇزدە الەم ەلدەرىندە جالپى كولەمى 645 ميلليون توننا استىق جينالادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. بۇل ءوتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 35 ميلليون تونناعا كەم. رەسەيدەگى جانە بىرقاتار تمد ەلدەرىندەگى ەگىننىڭ كۇيىپ كەتۋىنە وراي, قازاقستان استىعىن ىرگەلەس ەلدەرگە شىعارۋ ءمۇمكىندىگى تۋىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, بيىل الدىن-الا جاسالعان كەلىسىم بويىنشا ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن اۋعانستانعا 4 ميلليون توننا, قاپ تاۋى ەلدەرىنە 2 ميلليون توننا استىق شىعارىلادى. قالعان استىقتى نەگىزىنەن ىرگەلەس دوستاستىق ەلدەرىنە شىعاراتىن بولامىز. الەم رىنوگىندا استىق باعاسى ۋاقىت وتكەن سايىن كوتەرىلىپ كەلەدى. بۇنىڭ ءوزى ديقان قاۋىم ءۇشىن ءتيىمدى ەكەندىگى بەلگىلى جانە بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانىپ قالۋ قاجەت.
اقىلبەك كۇرىشباەۆ ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىنە دە جان-جاقتى توقتالىپ ءوتتى. ازىق-ت ۇلىك كەلىسىم-شارت كورپوراتسياسى بيىل شارۋالاردان 1,5 ميلليون توننا استىق ساتىپ الماقشى. وعان قوسا, وتكەن جىلدان قالعان 2 ميلليون توننا استىق بار. بۇل ەلىمىزدىڭ ىشكى رىنوگىن استىقپەن تولىق قامتاماسىز ەتىپ, ونىڭ باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاۋعا ىقپالىن تيگىزەدى.
باقبەرگەن امالبەك, اقمولا وبلىسى.
مينيستر اۋەلى “بۋراباي-2007” جشس-ءنىڭ ەگىستىك القاپتارىن ارالاپ, جۇمىس بارىسىمەن تانىستى. بيىل سەرىكتەستىك 29345 گەكتار القاپقا ءداندى جانە بۇرشاق داقىلدارىن سەپكەن ەكەن. سونىڭ 21 مىڭ گەكتارى بيداي. وراققا كىرىسكەن ءبىر اپتا ءىشىندە 3200 گەكتار القاپتىڭ استىعى باستىرىلدى. الىمدىلىعى جوعارى شەتەلدىك جەتى جاتكا تاۋلىك بويى تىنىمسىز جۇمىس ىستەۋدە. كانادالىق “ماكدونالدس” فيرماسىنىڭ الىمدىلىعى 12 مەترلىك جاتكاسىنىڭ ونىمدىلىگى تاۋلىگىنە 240 گەكتار القاپتىن ەگىنىن دەستەگە سالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل “ەنيسەي” كومباينىنىڭ كورسەتكىشىنەن ەكى ەسەگە ارتىق. الدىن-الا دەرەكتەر بويىنشا, “بۋراباي-2007” جشس ءار گەكتاردان 12 تسەنتنەردەن ءونىم الۋعا سەنىمدى.
بۇدان كەيىن مينيستر بيىلعى استىق وراعىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى جۋرناليستەرمەن سۇحبات وتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاز ايلارىنداعى قۋاڭشىلىققا قاراماستان, ەلىمىزدە استىق جەتكىلىكتى دارەجەدە بولادى جانە وتكەن جىلدارداعى دەڭگەيدە استىقتى ەكسپورتقا شىعاراتىن الەۋەتىمىز بار. بيىل ەلىمىز بويىنشا جالپى كولەمى 13-14 ميلليون توننا استىق جينالادى دەپ بولجامدانىپ وتىر. وعان قوسا, ەلەۆاتورلاردا وتكەن جىلدان قالعان 6,1 ميلليون توننا استىق تاعى بار. سونى ەسەپكە العاندا, بيىلعى استىق قورى وتكەن جىلدارداعى دەڭگەيدەن كەم تۇسپەيدى.
ۇستىمىزدەگى جىلعى اۋا رايىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى ەگىن ءوسىرۋدىڭ وزىق تەحنولوگياسىن قولدانۋدىڭ ارتىقشىلىقتارىن انىق كورسەتىپ بەردى. قازىر ەلىمىز بويىنشا 11,2 ميلليون گەكتار ەگىس القابى ىلعال ۇنەمدەگىش تەحنولوگيا بويىنشا وڭدەلدى. بۇل جالپى ەگىس كولەمىنىڭ 67 پايىزىن قۇرايدى. الداعى ۋاقىتتا مۇنداي القاپتاردىڭ اۋقىمىن ونان ءارى كوبەيتۋ قاجەت.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترى استىق مونيتورينگىن ءوتكىزۋدەگى وزگەرىستەر تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. بۇرىن استىق ءتۇسىمى تۋرالى اقپاراتتار جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر ارقىلى جيناقتالاتىن. بيىل مۇنداي مالىمەتتەردى ستاتيستيكا ورگاندارى جۇرگىزەدى. سەبەبى, شارۋاشىلىقتار استىق ءتۇسىمى ءجونىندەگى اقپاراتتاردى ءدال بەرمەي, كوبىنە كەمىتىپ كورسەتىپ جاتاتىن. بيىلعى جاڭا ەرەجەگە ساي, جالعان اقپارات بەرگەن شارۋاشىلىقتار زاڭ شەڭبەرىندە جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, الداعى جىلى الاتىن سۋبسيديادان قاعىلماقشى.
اقىلبەك كۇرىشباەۆ سونداي-اق, استىق ەكسپورتى مەن بيىلعى استىقتىڭ باعاسىنا دا توقتالىپ ءوتتى. بيىل كۇزدە الەم ەلدەرىندە جالپى كولەمى 645 ميلليون توننا استىق جينالادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. بۇل ءوتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 35 ميلليون تونناعا كەم. رەسەيدەگى جانە بىرقاتار تمد ەلدەرىندەگى ەگىننىڭ كۇيىپ كەتۋىنە وراي, قازاقستان استىعىن ىرگەلەس ەلدەرگە شىعارۋ ءمۇمكىندىگى تۋىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, بيىل الدىن-الا جاسالعان كەلىسىم بويىنشا ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن اۋعانستانعا 4 ميلليون توننا, قاپ تاۋى ەلدەرىنە 2 ميلليون توننا استىق شىعارىلادى. قالعان استىقتى نەگىزىنەن ىرگەلەس دوستاستىق ەلدەرىنە شىعاراتىن بولامىز. الەم رىنوگىندا استىق باعاسى ۋاقىت وتكەن سايىن كوتەرىلىپ كەلەدى. بۇنىڭ ءوزى ديقان قاۋىم ءۇشىن ءتيىمدى ەكەندىگى بەلگىلى جانە بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانىپ قالۋ قاجەت.
اقىلبەك كۇرىشباەۆ ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىنە دە جان-جاقتى توقتالىپ ءوتتى. ازىق-ت ۇلىك كەلىسىم-شارت كورپوراتسياسى بيىل شارۋالاردان 1,5 ميلليون توننا استىق ساتىپ الماقشى. وعان قوسا, وتكەن جىلدان قالعان 2 ميلليون توننا استىق بار. بۇل ەلىمىزدىڭ ىشكى رىنوگىن استىقپەن تولىق قامتاماسىز ەتىپ, ونىڭ باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاۋعا ىقپالىن تيگىزەدى.
باقبەرگەن امالبەك, اقمولا وبلىسى.
