اسقاقتادى اسىدا جايلاۋ ءانى

بۇرىندارى جاز شىعىسىمەن ءتورت ت ۇلىك وسىرگەن مالشى قاۋىمى كوش تۇزەپ, شالعىنى بەلدەن كەلەتىن, تازا اۋا مەن تۇنىق سۋلى تاۋدى جاعالايتىن ەدى. نارىقتىڭ وتپەلى كەزەڭىندە ولار وسى ۇردىستەرىنەن جاڭىلىپ, شاماسىنا, كورپەسىنە قاراي كوسىلدى. قيىندىققا قاراماستان, ءبىرىن ەكى ەتسە, سوڭعى جىلدارى مال سانى ءوسىپ, ءورىس تالعايتىن, شۇرايلى جايىلىم ىزدەيتىن كەز دە كەلىپتى. دەمەك, ءشوبى شۇيگىن جايلاۋ ءتورى ولار ءۇشىن تاپتىرمايتىن مەكەن بولعان­دىق­تان جاز قىزىعى وسىندا جالعاسۋدا. توي – قازىنا, دەيتىن حال­قى­مىز وسى كەزدە باس قوسىپ, قىستان امان-ەسەن شىققانىن, ءورىسى مالعا تولعانىن اتاپ وتەتىن ءداستۇرلى جايلاۋ تويىن مەرەكەلەيتىنى بار. ەڭبەكشىقازاقتىق مالشىلاردىڭ وسىنداي مەرەكەسىنە بيىل تالعار اۋدانىنداعى ارىپتەستەرى دە قو­سىلىپتى. اسى جايلاۋىنداعى شو­پاندار كەڭەسىنە وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ, پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ دەپۋتاتتارى مەن باۋىرلاس تۇركيا ەلىنەن كەلگەن ءبىر توپ قوناقتار قاتىسىپ, ونىڭ مەرەيىن ارلەندىرىپ, تاۋ بوكتەرى قىزىق-تاماشاعا تولدى. اۋدان ورتالىعىنان 80 شاقى­رىم قاشىقتىقتاعى جول كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, قاتىناس جاقسار­عان. جايلاۋ تورىندە 240 مىڭنان استام قوي-ەشكى, 40 مىڭ ءىرى قارا, 15 مىڭ جىلقى باعىلىپ, كۇتىلۋدە. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي حا­لىقتى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاما­سىز ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىس جان­دانىپ, مال باسىن ءوز ءتولى ەسەبى­نەن ءوسىرۋ باعىتىنداعى جۇمىس­تار­دىڭ تياناعى كەلتىرىلۋدە. سون­دىقتان دا بولار جيىن بارى­سىن­دا اگروونەر­كاسىپتىك كەشەندى دا­مى­تۋداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارت­تىرۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ مەن ەكسپورتتىق الەۋەتتى جەتىلدىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردىڭ تيانا­عى كەلتىرىل­گە­نى ءسوز بولدى. وتكەن جىلى سالا­دا­عى جالپى ءونىم 220 ملرد. تەڭ­گەنى قۇراعان. ال, بيىلعى 6 ايدا 63 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, ءار ءجۇز انالىقتان اي­تارلىقتاي ءتول الىنعانى دا تا­بىستىڭ تاي قازانى تاسىعانىنىڭ دالەلى. قازىرگى كەزدە وڭىردە ت ۇلىك سانىنا شاققاندا اسىل تۇقىمدى مالدىڭ ۇلەسى ارتىپ, قولدا بار تۇقىمنىڭ گەنوفوندىن ساقتاۋدا دا ناتيجەلى جۇمىستار قولعا الىن­عان. اتاپ ايتقاندا, وڭىردە 152 اسىل تۇقىمدى مال شارۋا­شى­لىعى جۇمىس ىستەيدى. سالانى دا­مى­تۋعا مەملەكەتتەن جاندى كومەك كورسەتىلىپ, بيىلعى جىلى اتالعان سالاعا رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتەن 302,3 ملن. تەڭگە كولەمىندە سۋبسي­ديا ءبولۋ كوزدەلىپتى. ونىڭ 242,1 ملن. تەڭ­­گە­سى اسىل تۇقىم­دى مال ساتىپ الۋعا, 42,4 ملن. تەڭگەسى اسىل تۇقىمدى بالا­پان شىعاراتىن جۇ­مىرتقا الۋعا, 17,8 ملن. تەڭگەسى ءىرى قارا مالىن ۇرىقتان­دى­رۋعا جۇمسالماقشى. بيىلعى جىلى مال ونىمدەرىن جاق­سار­تىپ, ساپاسىن ارت­تىرۋدى سۋبسي­ديا­لاۋعا رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن 3 ملرد. 859,4 ملن. تەڭگە قاراستىرىلسا, ونىڭ تەڭ جار­تىسى يگەرىلگەنى قۋانتادى. مۇن­داي جە­ڭىل­دىكتى “ادال”, “اي­دار­باەۆ” شا­رۋاشىلىقتارى پاي­دا­لانىپ, ءبۇ­گىندە تۇتىنۋشى تالا­بىن قاناعات­تان­دىرىپ وتىر. ءنا­تيجەسىندە ەت پەن ءسۇتتىڭ كوپشىلىگى وڭدەۋدەن وتكىزىلىپ كەلەدى. وڭىردە تاۋارلى ءسۇت فەرماسى, بالىق ءوڭ­دەۋ زاۋى­تى, ءسۇت قابىلداۋ مەن كوك­ونىس, جەمىس-جيدەك قويمالارى, تاعى باسقا ورىندار جۇمىس ىستەپ تۇر. وسىنداي ىرگەلى ىستەردى ءوز ءسو­زىنە ارقاۋ ەتكەن وبلىس باسشىسى مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ­دەگى وزگە دە ماڭىزدى ماسەلەلەردى ەگجەي-تەگجەيلى ورتاعا سالدى. جيىندا اۋدان اكىمى ءاليحان تويباەۆ, قاراجوتا سەلولىق وك­رۋگىنىڭ اكىمى ابىلبەك ايتاقىنوۆ, شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى بەشەن دوعالوۆ جانە باسقالار مەملەكەت باسشىسىنىڭ مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋدەگى العا قويعان مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىن ورتاعا سالىپ, كەيبىر ماسەلەلەردى دە اتاپ ءوتتى. كوك مايسالى جازىقتاعى ءدۇ­بىر­لى تويدى مالشى قاۋىم اسىعا كۇتكەنى بىردەن بايقالادى. قىستان امان-ەسەن شىعىپ, مالىن تولدە­تىپ, قىرقىمىن وتكىزگەن جۇرت ءبىر-بىرىمەن كورىسىپ, مارە-سارە. شو­پاندار قۋانىشىن بولىسكەن پار­لامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتات­تارى ءۋاليحان قاليجان, زاعيپا باليە­ۆا وسى ءوڭىردىڭ ازاماتتارى بولسا دا اسى جايلاۋىنا العاش كوتەرى­لىپتى. مالشى قاۋىمىنىڭ بۇگىنگى جاعدايىن بىلگەن حالىق قالاۋلىلارى جەتىسۋ جەرىندەگى مال شارۋاشى­لىعىنىڭ جاقسارىپ, مال تۇقى­مىن اسىلداندىرۋداعى جاقسى ءىس­تەردى كوزدەرىمەن كورىپ, بايقاعا­نىن دا جاسىرمادى. تاۋەلسىزدىگىمىزدى ەڭ ءبىرىنشى بولىپ قارسى العان ەلدەن شوپان­دار مەرەكەسىنە دەپۋتاتتار, اكىم­دەر مەن كاسىپكەرلەر قاتىستى. جەر جانناتى جەتىسۋدىڭ تاماشا تابيعاتىنا تامسانا قاراعان قو­ناقتار تۇركيادا مۇنداي مەرەكەنىڭ جوق ەكەنىن ايتادى. وزات شوپانداردىڭ ەڭبەگىن باعالاعان وبلىس باسشىسى ارىپتەس­تەرىنەن وزا شاپقانداردى قۇرمەت گراموتاسى, العىس حات جانە باعالى سىيلىقتارمەن ماراپاتتادى. اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋدە قانات ۇمبەتاليەۆ, نۇرلان مۇحامەدجا­نوۆ, ۇلداحان قۇرمانجانوۆ جانە تاعى باسقا ءبىر توپ مايتالمان­دار­دىڭ ماڭداي تەرى ارقاسىندا اۋدان­نىڭ عانا ەمەس, وبلىستىڭ كورسەت­كىش­تەرىن ەسەلەۋدەگى ەڭبەكتەرى ەرەكشە اتالدى. وسىدان ون جىل بۇرىنعى اسى­مەن بۇگىنگى اسىنى سالىستىرۋعا مۇلدەم كەلمەيدى. وتكەن جىلى قال­تالى ازاماتتار شوپاندارعا اللا­نىڭ ءۇيى – مەشىت سالسا, ەندى ولار بەس ۋاقىت نامازىن وقىپ, ءمىناجات ەتۋدە. شوپانداردىڭ ءتول مەرە­كە­سىن­دە جىلجىمالى پوشتانىڭ جۇ­مىسى جانداندى. ەندى جايلاۋداعى جۇرت حات-حابار الماسۋ ءۇشىن اۋىلعا بارىپ اۋرەلەنبەيدى. ارنايى اۆتوكولىك مالشى قاۋىمىن ارالاپ, قاجەت زاتتارىن جەتكىزىپ, ءوز قىزمەتىن ۇسىنادى. زامان وزگەرىپ, ۇمىت بولعان دۇنيە­لەردىڭ جاڭاشا جاڭعىرۋىن شوپاننىڭ اق تاياعىن ۇستاعان اعاي­­ىن دا قۇبا-قۇپ كورۋدە. ءما­سە­لەن, 72 جاستاعى قۇدايبەرگەن اق­ساقال­دىڭ اسىدا اتا كاسىپتى جال­عاستىر­عا­نىنا 55 جىل بولىپتى. ءناسىبىن اتا كاسىپتەن ايىرعان قاريا قىس­تاۋ­عا, كوكتەۋگە, جايلاۋعا شىعىپ, كۇز­دەۋگە كەلەتىن حالقىمىزدىڭ كوش­پەلى ءداستۇرىن جالعاستىرعان جان­داردىڭ ءبىرى. جاستارعا ايتارى, ۇيرەتەرى مول تاقۋا جان. قازاق حالقىنىڭ ءار قۋانىشى­نىڭ اجىراماس بولىگى ۇلتتىق ات سپورتى ويىندارى دەسەك, جايلاۋ تورىندە ات جارىستىرىپ, جۇلدەگەرگە بايگە تىككەن اعايىن پالۋان كۇرەس­تىرىپ, كوكپار تارتىستى. ءتىپتى, بوز كىلەم ۇستىندەگى ۇلكەن مەن كىشىنىڭ كۇش سىناسۋىنىڭ ءوزى قانداي جا­راسىمدى. جەڭىمپازدار قارجىلاي سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى. قاۋىم­نىڭ قۋانىشىن قازاق ەسترا­داسىنىڭ جۇلدىزدارى دا ەسەلەي ءتۇستى. ولار بيىك ساحنادان گورى قا­لىڭ جۇرتتىڭ اراسىندا ءان ايتۋدى ءجون كورگەنى دە جاراسىمدى ەدى. مالشىلار كەڭەسىن ءار اۋدان وزىندىك رەڭكىمەن, سالتاناتىمەن اتاپ وتۋدە. وبلىس باسشىسىنىڭ مۇنداي تويدى وبلىستىق دەڭگەيدە وتكىزسەك دەگەن ويىن مالشى قاۋى­مى قولدادى. دەمەك, جايلاۋداعى تويدىڭ جالعاسى بار. ول جە­تىسۋداعى ەڭبەك مايتالماندارىن بىرىكتىرەتىنى دە انىق. كۇمىسجان بايجان. الماتى وبلىسى.