جاقىندا كاتونقاراعاي اۋدانىنا جول تۇسكەن-ءدى. جۇمىس ساپارىمىزدىڭ اياسىندا اۋدان ورتالىعى ۇلكەن نارىن اۋىلىنداعى مۇراجايدا بولدىق. وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىنىڭ اۋداندىق فيليالىنىڭ باسشىسى ورالعازى قاجاەۆ التايدان تابىلعان ەرەكشە تاستى كورسەتتى. تاس تاساسىندا تەمىر جاسىرىلعان.
بۇل – ءبىز كادىمگى «بولت» اتاپ جۇرگەن بۇراندا تەمىر پىشىندەس ەكەن. ديرەكتوردىڭ ايتۋىنشا, توسىن تاستى مۇراجايعا ۇلكەن نارىن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەربولات قاسەنوۆ وتكىزىپتى. ول كىسى ونى ۇلكەن نارىن اۋىلىنىڭ شىعىس جاعىنداعى التايدىڭ اسۋىنان قۇرىلىسقا قاجەتتى تاستاردى جيناپ جۇرگەندە تاۋىپ الىپتى. جۇدىرىقتاي بولسا دا ءبىرشاما سالماعى بار, قارا ءتۇستى, تىعىزدىعى شاقپاقتاسقا كەلەتىن تاۋ جىنىسىنىڭ ىشىندە بۇراندا مەتالل جاسىرىلعان. قۇرىلىمى مەن ءپىشىنى تابيعي قالپىنان وزگەرمەگەن تاستىڭ قۋىسىنا مەتالل بۇراندانىڭ قالاي ەنگەنى ازىرگە بەيمالىم.
اۋەلى ماماندار بۇل بۇراندانى تاسقا اينالعان ۇلۋتاس دەگەن بايلام جاساعانىمەن, كەيىننەن مەتالل ەكەنىن انىقتاپتى. ءدال وسى ىسپەتتى جۇمباق تاس رەسەيدە دە تابىلعان بولاتىن. رەنتگەن قۇرىلىمى مەن راديوكومىرتەكتى ساراپتامالار ناتيجەسىندە رەسەيلىك تاستىڭ جاسى 300 ميلليون جىل ەكەنى انىقتالعان.
ورالعازى قاجاەۆ بۇل بۇراندانىڭ قاراپايىم جارىق شامدارىنا ورناتىلاتىن ۆولفرام بالقىماسىنان جاسالعان ءجىپتى ەسكە سالاتىنىن, تەك ودان جۋان ەكەنىن ايتادى. ءبىر عاجابى, اتالعان زات ءوزى جاسىرىنعان تاۋ جىنىسىنىڭ تۇزىلۋىنە دەيىن پايدا بولعان وتە كونە تەحنيكالىق بۇيىم سياقتى.
– بۇعان دەيىن وسى تاس جاتقان سەدلو اسۋىنان بىرنەشە ۇلۋتاس تابىلعان ەدى. سوعان قاراعاندا اسۋ بۇرىن تەڭىز تابانى بولعان سياقتى. الايدا, تاس ىشىندەگى زات مەتالل بولىپ شىقتى. ۆولفرام مەن سىناپ ەشقاشان ءبىر-بىرىنە حيميالىق تۇرعىدان قوسىلمايتىندىقتان, ودان شام جاسالادى. مىنا بۇراندادا سونىڭ ىزدەرى بار. سوندىقتان 300 ميلليون جىل بۇرىن التاي وڭىرىندە دامىعان وركەنيەت بولدى ما دەگەن وي كەلەدى. ءتىپتى, باسقا عالامشاردان كەلگەندەردىڭ باقىلاۋ قۇرالى رەتىندە پايدالانعان دۇنيەسى بولۋى بەك مۇمكىن, – دەدى ورالعازى قاجاەۆ.
مىنە, اتالعان جۇمباقتاردىڭ شەشىمىن تابۋ ءۇشىن مۇراجاي جەتەكشىسى ەندى بۇرانداسى بار تاستى وسكەمەندەگى گەولوگيالىق زەرتحاناعا تاپسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى.
• 03 شىلدە, 2015
عاسىرلار تاساسىنداعى تەمىر ميلليون جىلدىق مەتالل ما؟
جاقىندا كاتونقاراعاي اۋدانىنا جول تۇسكەن-ءدى. جۇمىس ساپارىمىزدىڭ اياسىندا اۋدان ورتالىعى ۇلكەن نارىن اۋىلىنداعى مۇراجايدا بولدىق. وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىنىڭ اۋداندىق فيليالىنىڭ باسشىسى ورالعازى قاجاەۆ التايدان تابىلعان ەرەكشە تاستى كورسەتتى. تاس تاساسىندا تەمىر جاسىرىلعان.
بۇل – ءبىز كادىمگى «بولت» اتاپ جۇرگەن بۇراندا تەمىر پىشىندەس ەكەن. ديرەكتوردىڭ ايتۋىنشا, توسىن تاستى مۇراجايعا ۇلكەن نارىن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەربولات قاسەنوۆ وتكىزىپتى. ول كىسى ونى ۇلكەن نارىن اۋىلىنىڭ شىعىس جاعىنداعى التايدىڭ اسۋىنان قۇرىلىسقا قاجەتتى تاستاردى جيناپ جۇرگەندە تاۋىپ الىپتى. جۇدىرىقتاي بولسا دا ءبىرشاما سالماعى بار, قارا ءتۇستى, تىعىزدىعى شاقپاقتاسقا كەلەتىن تاۋ جىنىسىنىڭ ىشىندە بۇراندا مەتالل جاسىرىلعان. قۇرىلىمى مەن ءپىشىنى تابيعي قالپىنان وزگەرمەگەن تاستىڭ قۋىسىنا مەتالل بۇراندانىڭ قالاي ەنگەنى ازىرگە بەيمالىم.
اۋەلى ماماندار بۇل بۇراندانى تاسقا اينالعان ۇلۋتاس دەگەن بايلام جاساعانىمەن, كەيىننەن مەتالل ەكەنىن انىقتاپتى. ءدال وسى ىسپەتتى جۇمباق تاس رەسەيدە دە تابىلعان بولاتىن. رەنتگەن قۇرىلىمى مەن راديوكومىرتەكتى ساراپتامالار ناتيجەسىندە رەسەيلىك تاستىڭ جاسى 300 ميلليون جىل ەكەنى انىقتالعان.
ورالعازى قاجاەۆ بۇل بۇراندانىڭ قاراپايىم جارىق شامدارىنا ورناتىلاتىن ۆولفرام بالقىماسىنان جاسالعان ءجىپتى ەسكە سالاتىنىن, تەك ودان جۋان ەكەنىن ايتادى. ءبىر عاجابى, اتالعان زات ءوزى جاسىرىنعان تاۋ جىنىسىنىڭ تۇزىلۋىنە دەيىن پايدا بولعان وتە كونە تەحنيكالىق بۇيىم سياقتى.
– بۇعان دەيىن وسى تاس جاتقان سەدلو اسۋىنان بىرنەشە ۇلۋتاس تابىلعان ەدى. سوعان قاراعاندا اسۋ بۇرىن تەڭىز تابانى بولعان سياقتى. الايدا, تاس ىشىندەگى زات مەتالل بولىپ شىقتى. ۆولفرام مەن سىناپ ەشقاشان ءبىر-بىرىنە حيميالىق تۇرعىدان قوسىلمايتىندىقتان, ودان شام جاسالادى. مىنا بۇراندادا سونىڭ ىزدەرى بار. سوندىقتان 300 ميلليون جىل بۇرىن التاي وڭىرىندە دامىعان وركەنيەت بولدى ما دەگەن وي كەلەدى. ءتىپتى, باسقا عالامشاردان كەلگەندەردىڭ باقىلاۋ قۇرالى رەتىندە پايدالانعان دۇنيەسى بولۋى بەك مۇمكىن, – دەدى ورالعازى قاجاەۆ.
مىنە, اتالعان جۇمباقتاردىڭ شەشىمىن تابۋ ءۇشىن مۇراجاي جەتەكشىسى ەندى بۇرانداسى بار تاستى وسكەمەندەگى گەولوگيالىق زەرتحاناعا تاپسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى.
سوڭعى جاڭالىقتار
قوعام • كەشە
مويىنقۇم اۋدانىندا ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
ەينشتەين ءوزىن «الاياق» سەزىنگەن بە؟
قوعام • كەشە
