مىنەز – ادام سىنى

ادام قۇدىرەتتىلىگىنە وي جەتە بەرمەيتىن, سانالىلىعىنىڭ, دانالىعىنىڭ, قابىلەتتى­لىگىنىڭ شەگى, تەڭى مەن تەلىسى جوق, كيەلى دە قاسيەتتى, اسا كۇردەلى جاراتىلىس. الەمدىك كەڭىستىكتە جاسامپاز تىرشىلىك يەسى – ادامزات, بيوالەۋمەتتىك شەڭبەردە جەكە تۇلعا. سەزىمتال, پايىمدى, بولجامدى. امالى مەن ءتاسىلى مىڭ سان. بۇگىنگىسىن ەرتەڭ قاناعات تۇتپايتىن تالعامپاز, ىزدەنىمپاز, تالاپتى, قاجەتىن تاڭداي بىلەتىن, جوعىن تابا, بارىن جاڭارتا, جاساندىرا, جەتىلدىرە بەرەتىن جاھانداعى بالاماسىز, ىشكى جان-دۇنيەسىنىڭ تىلسىمدى رۋحاني كۇشى مەن سىرى ءالى تۇگەل اشىلىپ ۇلگەرىلمەگەن جەر جۇزىندەگى كەمەل كەمەڭگەر. ادامنىڭ دۇنيە-ءومىر تانىمدىق قۋات كوزى, ناعىز ادامدىقتىڭ نەگىزى نازىك بولمىس –اقىل, ەس, وي – ءورىس, جاد, تۇيسىك جانە سەزىم. مىنەز-سانالى ءومىر جۇيەسىندە نازىك بولمىسپەن قا­باتتاس دارىعان, ادامنىڭ تابيعي قالپى, سىر-سيپات, ءىس-ارەكەت, بەت-باعدار ەرەكشەلىكتەرىنىڭ پسيحولو­گيا­لىق جيىنتىعى. اقىل مەن مىنەز كىسىلىكتىڭ پارقىن, پاراساتتىلىعى مەن ءبىتىم-كەلبەتىن, ومىرگە جاراسىم­دى­لىعى مەن قابى­لەت­تىلىگىن انىقتاۋشى, سونداي-اق ءبىرىن-ءبىرى تو­لىقتىرۋشى, جەتىل­دىرۋشى سانالىق كاتەگوريا. مىنەزدىڭ ءمانى مەن ماعىناسى كەڭ ۇعىمدى. ءومىر اعىمىنىڭ بارلىق كەزدەرى مەن كەزەڭدەرىندە ادامنىڭ وي-تول­عامى­نا, تالعام-سەزىمىنە, كوڭىل- كۇيىنە, قام-قارەكەتىنە تىكە­لەي قاتىستى جانە اسەرلى, كىسىلىك بەي­نەسىنىڭ سارالانۋىنا ىقپال­دى. بار بولمىسىن, سەزىم سەر­پىنىن, كوزقاراسىن اينا-قاتەسىز, قاز قالپىندا ەلەستەتەر شا­راينا. ەل ىشىندە ايتى­لا­تىن “ەتپەن ءبىتىپ, سۇيەك­پەن كەتەر” تۋا­بىتتى, وزگەرمەي­تىن سىرەۋ مىنەز بولمايدى. سابيلىك پەن كامەلەتتىك جاس ارا­لىعىندا وتباسىنىڭ تەكتىلىك قاسيەتتەرىنە ءساي­كەستى اتا-انا ۇلگىسىندە, شاڭىراقتىڭ مادە­ني-تۇرمىستىق, الەۋمەتتىك جاعدايلارىندا, وسكەن ورتانىڭ ءتالىم-تاربيەلىك دەڭگەيىندە مىنەز-ق ۇلىقتىڭ نەگىزى قالانادى. ودان سوڭعى كەزدە ادامدارمەن قارىم-قاتىناستىڭ, قوعام­دىق ورتانىڭ, ەڭبەك جۇيەسىنىڭ, تىرشىلىك تال­قىسىنىڭ, ىزدەنىس پەن تالپىنىستىڭ, ساتتىلىك پەن ۇتىلىستىڭ, تاعى ءتۇرلى فاكتورلاردىڭ اسە­رىمەن تۇراقتى مىنەز قالىپتاسادى, سول قالىپتا ادام عۇمىرباقي ءومىر سۇرەدى. كەيدە, ءاسى­رەسە, جاستىق شاقتا ۇلگى تۇتقان ابزال ازا­ماتتارعا ەلىكتەۋشىلىكتەن نەمەسە تاعدىر ءتال­كە­گىنەن تەكتىلىك مىنەزدە جاساندىلىق پايدا بولادى. بىراق تابيعي بىتىمگە تەرەڭ سىڭبەيدى. جاساندىلىقتى تۋعىزعان جىمىسقى ارەكەتتەر وزگەرسە, ىقپالىن جويسا جالعان پەردە سىپى­رىلىپ, مىنەز ءاۋ باستاعى قالپىنا تۇسەدى. مىنەز كوپ ءتىندى جانە كورىنىستى. ءبىزدىڭ بايقاۋىمىزشا, جالپى سيپاتتىلىعى ءبىر ءجۇز ونعا تارتا. ادامدى ءار قىرىنان تانىتاتىن وسى كورىنىستەر شارتتى تۇردە ەكى باعىتتى: اقىل­مەن استارلاس كەلىستى جانە قىم-قيعاش قىلىقتى تەرىسكەيلى. كوڭىل شالقىتار جادى­را­لىق, شابىت شاقىرار جارقىندىق, پاراسات­تىلىقتى دەمەۋ, يگىلىكتى قولداۋ, قابىلەتتىلىكتى جەبەۋ, اقيقاتتى قورعاۋ, ىسمەرلىكتى ۇشتاۋ, ادامي اجاردى اشۋ, اساۋلىقتى باسۋ مىنەزدىڭ كەلىستى باعىتتىلىعى. تەرىسكەيلىگى تۇرلاۋسىز اۋىتقىمالى, الا كوڭىلدى, شيەلى, كىنامشىل, ويناقى, قىرسىز, ايتاقشىل, قىڭىر, تاعى باسقا جاعىمسىز قىلىقتىلىق. بولمىستا قانشا مىنەزدىلىك بولسا, ادام­دار دا سونشا مىنەزدىلىكتى. ءبىر كىسىدە كەشەندى مىنەز بايقالمايدى, ەكىنشى بىرەۋمەن تولىق مىنەزدەستىك تە ۇشىراسپايدى. اركىم وزىنە ءتان تابيعي قالىپتاسقان مىنەزىمەن ەرەكشەلەنىپ, كىسىلىگى تانىلادى. ءبىر ماعىنالى مىنەزى جوق جانە مىنەزسىز سوزدەرى ءجيى قولدانىلادى. ءسوزدى جۇيەلەي جانە ويناتا بىلەتىن قازاق ولارعا ەكى ءتۇرلى ءمان بەرىپ, ىنجىق, ەز, ىرىقسىز كىسىنى مىنەزى جوق دەپ كەمىتەدى. اشۋشاڭ, ىزاقور, ۇرىسقاق پەندەنى مىنەزسىز دەپ جاقتىرمايدى. مىنەزدىلىكتى كەلىستىلىككە بالايدى. مىنەزدىڭ ءارتۇرلى ماندىلىگى جاعىمدى-جا­عىمسىز سوزدەرمەن عانا ەمەس, ادام بەت-الپە­تىنىڭ قيلى قۇبىلىسى, دەنە مۇشەلەرىنىڭ سى­پايى نە ەبەدەيسىز ەرسى قيمىل-قوزعالىسى, سون­داي-اق اشىق, جايدارى نەمەسە تۇنەرگەن, سازارعان ۇنسىزدىك ارقىلى دا تۇسىنىلەدى. بۇل دا ءبىر سىرباز ەرەكشەلىك. اقىلعا نەگىزدەلگەن مىنەز ورالىمدى, يكەم­دى, ءيى جۇمساق, ءىس-ارەكەتتىڭ يگىلىگىنە سە­بەپشى. جاقسىلىققا باستاماشى, “اتتەگەن-ايعا” جول كەسۋشى. تىرشىلىكتەگى ۇساق-تۇيەك كەم­شىلىكتەردى بايقاتپايدى, اڭعارىلسا جۋىپ-شايادى. ءوزارا قارىم-قاتىناستا, ارالاس-قۇرالاستا الدە قالاي توڭازىعان كوڭىلدىڭ قى­راۋىن جىبىتەدى. وشىككەن داۋ-دامايدى باسادى. تونگەن قاتەردىڭ بەتىن قايىرادى, اران­دات­پايدى, اسقىندىرمايدى. ادامنىڭ قادىر-قاسيەتى, كوپشىلىك جاعداي­دا, مىنەز-قۇلقىنا قاراي باعالانادى. تالاي-تاعدىرعا دا وڭدى-سولدى اسەر ەتەدى. كەلىستى مىنەز ءومىر كەڭىستىگىنىڭ تورىنە شىعارادى, تەرىسكەيلىگى قازان-وشاق باسىنان اسىرمايدى. دەمەك, مىنەزدى ەركىنسىتپەي, ءاماندا, اقىلعا جۇگىندىرۋ ءلازىم. ابدەن قالىپتاسقان جانە ءومىر قالپىنا ۇيلەسىمدىلىك تاپقان مىنەز-ق ۇلىق “ادامنىڭ ەكىنشى تابيعاتى – ادەتكە” اينالادى. ول, جي­ناقتاپ ايتقاندا, كۇندەلىكتى تىرشىلىكتەگى ءجون-جوسىق, جول-جورالعى. تۇرمىستىق قاعيدالى داعدى. ۇيرەنشىكتى ءتارتىپ. ۇلتتىق نەگىزدى ءتالىم-تاربيە تاجىريبەلەرى. كوركەم مىنەز – ادامنىڭ ەستەتيكالىق-ەتيكالىق ءسانى مەن ءمانى. بۇل رەتتە ادەپ­تىلىكتى, ۇياتتىلىقتى, نامىستىلىقتى جانە ماڭ­عازدىقتى ەرەكشە اتاعان ءجون. قازاق حال­قىنىڭ ادەپ-قالپى كوشپەندىلەر مادەنيەتى­نىڭ, سالت-ءداستۇرىنىڭ ۋاقىت ىلگەرى جىلجىعان سايىن كەزەڭىمەن وزگەرگەن, ءار داۋىردە, ءار قوعامدىق قۇرىلىمدا ءومىر ەلەگىندە ەكشەلىپ, تالعامىنا ساي سۇرىپتالىپ, ۇلتتىق سيپاتىن ساقتاي وتىرىپ جەتىلدىرىلگەن مىنەز-ق ۇلىقتىڭ اق ادال ۇلگىسى. ادەپ – مىنەزدىڭ اناسى. دۇنيەدەگى يگى­لىك­تىڭ, يماندىلىقتىڭ بارشاسى انادان, انا كيە­سى مەن قاسيەتىنەن باستاۋ الىپ تارايتىنى سياقتى, رۋحاني مىنەز ادەپتەن, ادەپتىلىكتەن ءوربيدى. ادەپتىلىك – انا سۇتىمەن ساناعا سىڭەتىن ۋىز مىنەز. ادامنىڭ ەسى كىرگەننەن, جاس­تايى­نان داريتىن, ەشكىمنىڭ اقىل-كەڭەسىنە ءزارۋ­سىز, جاماندىقتان ادا تابيعي قاسيەت. مادە­نيەت­تىلىكتىڭ, زيالىلىقتىڭ, سىيلاستىقتىڭ, قادىرلەستىلىكتىڭ شارشى ءتورى. ەڭ الدىمەن تۋعان حالقىنا, ۇستانعان دىنىنە, ۇلتتىق دىلىنە قۇرمەت. كىسىلىكتىڭ كوركى, ەتيكالىق نۇسقاسى, اسەمدىك ورنەگى, ادامنىڭ اسقاق ابىرويى. پەداگوگيكالىق عىلىمدا مادەنيەتكە نەگىزدەلگەن گۋمانيستىك ادەپتىلىك, قوعامدىق ءماندى دەموكراتيا­لىق ادەپتىلىك جانە رۋحاني باعىت­تاعى ءدىني ادەپتىلىك اتاۋلى ءۇش تارماقتى قيسىن بار. ءبارى وركەنيەتتىلىككە, اعارتۋ­شىلىققا, رۋحانياتتىققا جول اشادى. دايەك­تەمەسى عىلىمعا نەگىزدەلگەن كوپ ءتىندى جانە الەمدىك اۋقىمدى بولسا دا, ءبىزدىڭ ۇلتتىق مادەني, احلاق ادەپتىلىگىمىزگە ساباقتاس دەرلىك. ول تۋرالى اڭگىمە بولەك. ادەپتىلىكتىڭ ءبىر ۇلگىسى بيازى سىپايىلىق. ءومىر قالپىنىڭ ءتالىمدى قاراپايىمدىلىعى. “سارى مايدان قىل سۋىرعان” تازالىق, پاكتىك. “سىرى كەتسە دە, سىنى كەتپەس” سۇلۋ ساندىلىك. جان جارالار, بەت جىرتار بوگدە ءسوزسىز ء“بىز, ءسىز”. شاشاۋ شىعارماس سىر تۇيىندىلىگى, ءىلتي­پاتتىق, تارتىپتىلىك, قۇرمەتتىلىك. كوپتىڭ ورتاسىنان ورىن تيسە, تورگە وڭمەندەپ ورمەلەمەس يناباتتىق. ۇلكەنگە ىزەت, كىشىنى ءومىر شىڭىنا شىعارار ۇلاعاتتىق. قاتار-قۇربىنى وقشاۋلاماس, الالاماس كەڭپەيىلدىك. ۇلىقتىقتى ارمانداماس سىرلى كىشىلىك. بارعا قاناعات, جوققا اپشىماس جايساڭدىق. جۇپى­نىلىقتى كەمشىن كورمەۋ, كوڭىل كوزىن سۋالت­پاۋ. ايتىس-تارتىستان اۋلاق, استامشىلىققا اياق باسپاس ادالدىق. سىپايىلىقتىڭ قازاقى ءبىر تانىمى, نەگىزىنەن قىز-كەلىنشەكتەرگە ءتان يبا, يبا­لىق. كەيبىرەۋلەر ويلاعانداي, بەت مونشاعى توگىلگەن ۇياڭدىق, جاسىقتىق, جالعان ۇيالشاقتىق ەمەس, ءوزىن دە, وزگەنى دە قادىرلەي بىلەر كورگەندىلىك. ەرەن ۇستامدىلىق, يمانجۇزدىلىك, جىلى لەبىزدىك. يشاراتتى تۇسىنىستىك, كەلەڭسىزدىكتى جاتىرقاۋ. ۇلتتىق تازا عۇرىپتىلىقتىڭ, ادەپتىلىكتىڭ جانە كوركەم مىنەزدىلىكتىڭ ەرەكشە ۇيلەسىمدىلىگى. ۇيات, ۇياتتىق – ارلى مىنەز. ادامنىڭ ويىنا, بويىنا, بولمىسىنا لايىقسىز, ادامگەرشىلىككە جات, ار-وجدان نورمالارىنا سىيىمسىز, ادەپ ءتىنىن سوككەن زىمياندىقتان بۇرقانعان, سىرتقا تەپپەي, ىشكى جان-جۇيە ۇشىناتىن نازىك سەزىمنىڭ كۇيزەلىسى. ۇلى ويشىل اباي ۇياتقا ەكى ءتۇرلى ءمان بەرگەن. “ناداندىق ۇيات, – دەگەن عۇلاما, – جاس بالانىڭ ءسوز ايتۋعا ۇيالاتىنى سياقتى اقىلى قىسقا, ءورىسى تار, ويى تاياز جاننىڭ ۇيالمايتىن نارسەگە ۇيالۋى. شىن ۇيات-ابىرويعا, شاريعاتقا تەرىس, اقىلعا سىيىمسىز سولەكەت قىلىقتان ۇيالۋ. بۇل تەك ەستى ادامعا ءتان قاسيەت. ال ءبىرىنشىسى ءوزى ىستەگەن قاتەدەن, ناپسىگە ەرىپ قىلعان قىلىعىنان ۇيالۋ”. دانىشپان ابايدىڭ ۋاجىنە تەرەڭىرەك وي جۇگىرتسەك, شىن ۇيات دەگەنىمىز, سانالى ادام­نىڭ ءوز مىنەز-قۇلقىنا, ءىس-ارەكەتىنە سىني قا­راۋدان تۋىندايتىن نامىستى سەزىم تەبىرەنىسى جانە سونىڭ اسەرىنەن بۋلىققان جان-دۇنيە تول­عانىسى. انايىلىققا قارسى سەرپىن. الامان­دىقتان, كولگىرسۋدەن, دۇنيە­قوڭىز­دىق­تان بەزىنۋ. ءوز قىلىعىنىڭ جوسىق­سىز­دىعىنان, ەرسىلىگىنەن جيىركەنۋ. ابەستىلىگىن جازعىرار حالىقتىڭ نالالى نازارىنان قايمىعۋ. ەل, جۇرت الدىندا ازاماتتىق جاۋاپ­كەرشىلىگىن سەزى­نىپ, جۇعىمسىز ارەكەتتەرىنەن تورىعۋ, ءوزىن-ءوزى ايىپتاۋ. ناداندىق ۇيات – جانى جالعان جاننىڭ ۇيالعانسىپ, قىسىلىپ, قىم­تىرىلعان ءتۇر تانىتىپ سىزىلىپ, ءتالىمسىپ قىلىمسۋى. بەتى بۇلك ەتپەي كوز ويناتۋ, سىرت اينالا بەرىپ مىسقىلدى كەيىپتە مىرس-مىرس كۇلۋ. بۇل جالعان, ناداندىق ۇياتتىڭ جىمىس­قى­لانىپ, اشىقتان اشىق ۇياتسىزدانۋى. ۇيات ادامنىڭ رۋحاني ومىرىندەگى رەتتەۋشى كۇش. اعاتتىقتان قورعان, ىزەتتىككە پانا. وعاش­تىققا جول بەرمەس تەجەۋ. وپىقتى ءىس-ارەكەتكە بوگەۋ. اقتىق پەن ساقتىقتىڭ جوق­شىسى. يماندىلىقتىڭ قابى. ۇيالۋ مەن ۇيالتۋ قوساقتى ۇعىم. ءبىرى ىشكى اسەردىڭ قىسىمى, ەكىنشىسى سىرتقى اسەردىڭ ءدۇمپۋى. ۇيالۋ اڭعارىمسىزدىقتان, اڭعالدىق­تان, قىزبالىقتان قوزعان ەرسى ارەكەت سالدارى. وپىق مىنەزى, انايى ءسوزى, ارعا تيەر ورىنسىز ءازىل-قالجىڭى, ۋادەدەن تايقۋى ءۇشىن وزىنەن-ءوزى ۇيالۋ. بۇل رەتتە ارلى كىسى ۇياتىنا كەشىرىم سۇراپ, قايتالانباۋىنا بەكىنەدى. ۇيالتۋ – ۇلت قاعيداسىن بۇزعان, ادەپتەن اتتاعان, قوعامدىق ورتادا تۇرپايى مىنەز-قۇ­لىق تانىتقان, كىسى نامىسىن قورلاعان, جالا جاپقان, جالعان سويلەپ وسەك تاراتقان, سى­پايىلىق شەڭبەردىڭ شەگىنەن شىققان, سونىڭ ءبارىن ءجون كورىپ, قاتەسىن مويىنداماعان ادامدى جاناشىر جولداستارىنىڭ, اعايىن-تۋىستارىنىڭ سىپايى سوزدەرمەن سيپاي قامشىلاپ, قىلعان قىلىعىنىڭ ورەسكەلدىگىن, جاعىمسىزدىعىن ءتۇسىندىرىپ, ءبىر جاعىنان ارىن, نامىسىن قىزدىرىپ, ەكىنشى جاعىنان مۇ­قاتپاي, ايىبىن بەتىنە باسىپ, تاۋباعا كەل­تى­رىپ ۇيالتۋ. كەڭەسكە ۇيىپ, اقىلعا كونگەن ادام وكىنەدى, قاپالانادى, ۇياتسىزدىعىن كە­شىرۋ­دىڭ امالىن, ۇياتقا تاسالانۋدىڭ جولىن ىزدەيدى. ۇياتسىزدىق ادامعا وپا بەرمەس جاماندىق. تەك ۇياتتى كىسى سياتتى. نامىس-مىنەزدىڭ ايبىنى. ادامي كيە مەن قاسيەتكە شاڭ جۋىتپاس, كىر جۇقتىرماس قايسارلىق. ابىرويعا داق تۇسىرتپەس وجەتتىلىك. ادام قۇقى مەن ەركىندىگىنىڭ وققاعارى, بەرىك باقانى, تاپ­جىلماس تىرەگى. شاي­پاۋ, سۋماڭ سوزگە قىتىم. كىسىلىك قۇندى­لىقتاردىڭ ساقتىق قورى. ءومىر ماندىلىگىنىڭ وزەگى. وكتەم­دىك­تەن اراشا. جوسىق­سىز­دىققا اي­بار, وسال­دىققا جىگەر. ادام­گەر­شى­لىك سوتى, ءارى ايىپ­تاۋ­شىسى, ءارى قورعاۋ­شى­سى. سەرتتىڭ سەم­سە­رى. ارسىزدىق تارا­مىن قيىپ تۇسەر ال­داس­پان. ءبىر جاعىنان كۇيكى تىرشىلىككە قور­لانۋ, وزبىر­لىققا كۇيىنۋ. ەزدىككە, ىنجىق­تىققا قىن­جىلۋ. جىگەرسىزدىككە, بوسبەلبەۋلىككە, ىسكە العىسىزدىققا ىزالانۋ. استامشىلىققا, قول سۇعاناقتىعىنا, اۋلەكى­لىككە اشىنۋ. مان­ساپقورلىققا, جاعىمپاز­دىققا, جالتاقتىققا شىمىركەنۋ. ادامنىڭ ەڭسەسىن تۇسىرەر, ابىرويىن توگەر, كىسىلىگىن كەمىتەر جالالى ارەكەتتەرگە, قاراۋ قىلىق­تارعا كەشىرىمسىزدىك. مۇحاممەد پايعامبار: “ەر جىگىتتىڭ ءۇش نامىسى بار. ءبىرى – يمانى, ەكىنشىسى – وتا­نى, ءۇشىنشىسى – وتباسى” دەپ ار-وجداننىڭ رۋحانياتتىلىعىن جوعارى باعالاعان. وسى ۇعىمدى تاراتىپ پايىمداساق, “مالىم جا­نىم­نىڭ, جانىم ارىمنىڭ ساداقاسى” دەيتىن قازاقتىڭ جاساعان يە قۇدىرەتىنە سەنىمدى, اتا مەكەن, ءومىر جانناتى تۋعان ەلىن, جارىق دۇنيەگە اكەلىپ وسىرگەن, قاناتتاندىرعان ۇياسىن تۋ كوتەرەر نامىستى حالىقتىڭ اتاۋلى ۇرانىنا مەڭزەگەندەي. ابىز بابالاردىڭ: “مالسىز بولساڭ دا ارسىز بولما; ءارلى بولعانشا ارلى بول; ارىڭدى جەمە, بارىڭدى جە; ار جازاسى بار جازادان اۋىر; ەر جىگىت ەلىنىڭ ۇلى, نامىسىنىڭ ق ۇلى” دەگەن وسيەتى ءبىزدىڭ زامان ادامدارىنا ارنالعانداي. تەك ماڭىزىن ءتۇسىنۋ ابزال. نامىس ءبىر سىرلى, كوپ قىرلى: جەكە باس­تىق نامىس, قۇقىقتىق نامىس, كاسىپتىك نا­مىس, ازاماتتىق نامىس, ۇلتتىق نامىس. اتا­لۋى ءارتۇرلى بولعانمەن, ءبارى ادامدىق قاسيەت پەن مۇددەنىڭ جىرتىسىن جىرتادى, ابىروي مەن بەدەلدى قورعايدى. ءبارىنىڭ سەبەبى مەن ناق­تىلى سالدارى, زاڭدامالىعى مەن رۋحتىلىعى بار. نامىستى قورعاۋ ازاماتتىق پارىز. ونى كىرشىكسىزدەندىرمەۋ ءۇشىن ارلانا ءبىلۋ, ارسىز­دىقتان ءتۇڭىلىپ جيىركەنە ءبىلۋ شارت. ماڭعازدىق بىرەۋلەردىڭ تۇسىنىگىندەگىدەي پاڭدىق, تاكاپپارلىق ەمەس, ادام جاراتىمى­نا سيرەك داريتىن, تەرەڭ ويلى كىسىگە ءتان بايسالدى, باياندى مىنەز. ادامي ىرىلىك. جاساندىلىعى, جالعاندىعى جوق تۇرلاۋلى تابيعي ءبىتىم. ەلپەڭ-سەلپەڭدىككە باسۋ, بات­پان سالماقتىق. مىزعىماس ورىندىلىق, تاي­سالماس تاباندىلىق. اسىعىستىققا توقتام. از سويلەپ, كوپ تىڭداۋ. بايقامدىلىق, ۇعىم­دىلىق. ويلى كوزقاراس, جان-جاقتى تانىم­دىلىق. قالاۋىنا سايكەس ادامنىڭ ءوزىن-ءوزى تاربيەلەۋ جەمىسى. زيالى قاۋىمنىڭ تاڭداۋلى تالىمدىلىگى. ءومىردىڭ سىرى مەن قىرلارىن تۇبەگەيلى زەردەلەپ, ونەگەسىن بولمىسقا شاق­تاپ, ارلەپ سىڭىرگەن اسەمدىگىن, اسەرلىگىن قا­دىرلەر ساليقالىق. كورەگەندىلىك, ۇستامدىلىق, ابزالدىق سىمباتى. تالاي-تاعدىرعا تاۋەلسىز عۇمىر كەشۋگە تالپىنىس. قوعامدىق ورتا­دا دەربەستىكتى, دارالىقتى قالاۋ. تىلسىم كۇ­شىنە, ءومىردىڭ جۇمباقتى سىرىنا, قۇپيا­سىنا قۇمارلىق, شيەسىن شەشۋگە تالاپتىلىق. ماڭعازدىق بەلگىلى ءبىر تۇيىقتىق, تۇيسىكتى, ءتۇيىندى تۇيىقتىق. سىر ساندىق قۇلپىنىڭ بەرىكتىگى. وي جيناقتىلىعى. جولداس-جورا تاڭداۋدا تالعامپازدىق. قان جاقىندىعىنان جان جاقىندىعىنىڭ, ءسوزسايىستان پىكىرلەس­تىكتىڭ, ويشىلدىقتىڭ باسىمدىلىعى. ءوز ىسىنە سەنىمدىلىك. ادامنىڭ ساناسى مەن بولمىسىنا سىڭگەن عۇ­مىرلىق قۇبىلىس – كوپ قىرلى مىنەزدىڭ تەك تورتەۋىنە: ادەپتى, ۇياتتى نامىستى, ماڭ­عاز­دى مىنەزدىلىككە ادەيى توقتالدىق. ويتكەنى, ولار مىنەزدىڭ مايەگى, قاسيەتتىلىك تۇعىرى. ادام قاي كەزدە, قاي جاستا, قانداي قىزمەت ات­قارسا دا ۇدايى جەكە باستىڭ, تۇرمىستىق-الەۋ­مەتتىك, جۇمىس بابى جاعدايىنا, قوعام­دىق ورنىنا, زامانداستارىمەن قاۋىم­داس­تىق دەڭگەيىنە تىكەلەي قاتىستى جانە وڭ اسەر­لى, ادامگەرشىلىكتى كۋالاندىرار, ار­داق­­تار, دارىپتەر, مەملەكەتتىك مىندەتتى, ازا­ماتتىق پارىزدى مۇلتىكسىز اتقارۋدا ءپار­مەندى رۋ­حاني كۇش. سوندىقتان قازىرگى قاۋىم­داستار, اسىرەسە, ءىس با­سىن­داعىلار مەن جاستار ادەپ­تىلىك­كە, ۇيات­تىلىققا, نامىستىلىق­قا, ماڭ­عازدىلىققا باسا نا­زار اۋدا­رار, دەن قويار, ۇس­تانى­مىن كادەگە جا­راتار دەپ ويلاي­مىز. جاردەم كەيكىن.