كەشەگى كۇنگە دەيىن ۇلت جوسپارىنىڭ باستى وزەگى مەن تۇتاستاي تۇعىرىن قۇرايتىن 100 ناقتى قادامنىڭ اتاۋلارىن اتاپ, تۇرلەرىن تۇستەي قويماعانىمىز جاسىرىن ەمەس. «ەگەمەن قازاقستاننان» بەس باعىتتان تۇراتىن تاقىرىپقا توپتاستىرىلعان وسى قادامداردىڭ اتاۋلارىن كوزىمىزبەن كورىپ ءارى ونىڭ ارقايسىنىڭ اتقاراتىن قىزمەتىمەن تانىسقان كەزدە وزگەشە ءبىر كۇي كەشكەنىمدى جاسىرىپ قالعىم كەلمەيدى.
سونىڭ ىشىنەن مەن يندۋستريالاندىرۋ جانە ەكونوميكالىق ءوسىم اتتى ءۇشىنشى تاراۋداعى 64-ءشى قادامعا ءبىرىنشى كەزەكتە كوز جۇگىرتىپ شىقتىم. ارينە, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان 100 ناقتى قادامنىڭ قاي-قايسىسى دا ماڭىزدى. قاي-قايسىسى دا وزەكتى. مۇنىڭ ءبارى ءبىرىن-ءبىرى بايىتىپ, تولىقتىرىپ وتىراتىنى انىق. ايتسە دە سونىڭ ىشىندە ءبىزدى ەل عىلىمىنىڭ وكىلى رەتىندە اتالعان 64-قادام ايرىقشا قىزىقتىرعانى تابيعي ءجايت دەپ بىلەمىن.
مۇندا وندىرىسكە يننوۆاتسيالار ەنگىزۋ جانە وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرى تۋرالى ايتىلعان. بۇل ءوز ۋاقىتىندا ءارى دەر كەزىندە جاسالىپ وتىرعان بارشاعا ارنالعان قازىرگى زامانعى مەملەكەت ءۇشىن اسا قاجەتتى قادامنىڭ ءبىرى دەپ ەسەپتەيمىن. ويتكەنى, يننوۆاتسياسىز, ياعني تۇتاستاي ۇلت ەكونوميكاسىنا, سونىڭ ىشىندە وندىرىسكە ەنگىزىلەتىن جاڭالىقتار مەن وزگەرىستەرسىز قالىپتى, ۇدايى جانە ۇزدىكسىز دامۋ ەش مۇمكىن ەمەس.
بۇعان دەيىن دە يننوۆاتسيالىق باستامالار مەملەكەت تاراپىنان قولداۋعا يە بولىپ كەلگەنىنە ەشكىمنىڭ تالاسى بولماسا كەرەك. الايدا, بۇل ىستە ناقتىلىق پەن زاڭدىق-نورماتيۆتىك تالاپتاردىڭ جەتىسپەي جاتقانى دا سەزىلىپ, اڭعارىلىپ قالۋشى ەدى. سوندىقتان دا بۇل جەتىسپەستىك يننوۆاتسيانى ەنگىزۋ جونىندەگى جۇمىستارعا تۇساۋ سالماعانىمەن, ونىڭ ءتورت اياعىنان تەڭ باسىپ كەتۋىنە دە ءوز اسەرىن تيگىزە باستاعانىن مويىنداۋعا تۋرا كەلەدى.
سونىڭ ىشىندە بۇعان دەيىن رەسپۋبليكامىزدا يننوۆاتسيانى كوممەرتسيالاندىرۋ جونىندەگى ماسەلەگە تۇرەن تۇسپەي جاتتى. وسى تۇرعىداعى 64-ءشى قادامعا سايكەس عىلىم جانە عىلىمي تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ تۋرالى زاڭ ازىرلەنبەك. مۇنىڭ ءوزى يننوۆاتسيانىڭ جاڭا تەتىگىن اشاتىنى انىق.
وسى كەزگە دەيىن تاعى ءبىر تۇيتكىل تۋعىزعان ماسەلە عىلىمي گرانتتار مەن باعدارلامالار قۇرىلىمدارى قاي جەردە, قانداي ناقتى ناتيجە بەرە الاتىنى بەلگىسىزدەۋ بولىپ كەلدى. ونىڭ ۇستىنە وسى تۇرعىداعى جاريالىلىق جاعى دا جەتىسپەي جاتتى. سوندىقتان دا مۇنداي جايتتەردىڭ ءوزى يننوۆاتسيانى دامىتۋ ىسىندە كۇتكەندەگىدەي ناتيجە بەردى دەپ ايتۋعا دا اۋىز بارا بەرمەيدى.
64-ءشى قادامعا تاعى ءبىر كوز سالساق, بۇل كۇرمەۋى قيىن ءتۇيىننىڭ دە شەشىمى تابىلعان دەپ وي تۇيۋگە بولادى. ياعني, الداعى ۋاقىتتا عىلىمي گرانتتار مەن وسى باعىتتاعى باعدارلامالار يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ قاجەتتىلىگىنە قاراي قايتا باعىتتالماق. مۇنى ەڭ دۇرىس, ەڭ ادىلەتتى ءارى ەڭ ءتيىمدى شەشىم دەپ بىلەمىز.
قازىباي بوزىموۆ,
اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ
دوكتورى, پروفەسسور.
باتىس قازاقستان وبلىسى.