“كەندىر-2010”: قاۋىپ قايدان دەمەڭىز

حالىق دەنساۋلىعى مەن ۇلت قاۋىپ­سىزدىگىنە قاتەر توندىرەتىن ناشا­قورلىق پەن ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەستىڭ ماڭىزى وتە زور. جامبىل وبلىسىندا ناشاقورلىققا بايلا­نىستى وتكەن جىلى بارلىعى 457 قىلمىس اشىلدى. ال ەسىرتكى ساتۋعا بايلانىستى 87 جانە كونترا­بان­دا­لىق دەرەك بويىنشا 33 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. 11 توننادان استام ءتۇرلى ەسىرتكى زاتتارى تاركىلەندى, ونىڭ ىشىندە 15,5 كيلوسى گەروين جانە 7,5 كيلوسى اناشا بولىپ وتىر. اعىمداعى جىل­دىڭ 4 ايى ىشىندە 163 ەسىرتكى قىل­مى­سى انىقتالىپ, وسى دەرەكتەر بوي­ىنشا ەسىرتكى ساتىلىمىنا بايلا­نىس­تى 23 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. كورشى مەملەكەتتەردەن كەلەتىن ەسىرتكى تۇرلەرىنە قاتىستى كونترا­بان­دانىڭ 9 ارناسى جويىلدى. جىل باسىنان بەرى زاڭسىز اينالىمداعى 900 كيلوعا جۋىق ەسىرتكى زاتتارى تاركىلەندى. قولدانىپ وتىرعان شارالارعا قاراماستان, ەسىرتكىگە قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋ, قوعامدى ناشاقورلىقتان قورعاۋدى قالىپتاستىرۋ قاجەت. وسى­عان وراي,  ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعىمەن شۋ قالاسىندا “كەن­دىر-2010” وپەراتسياسىن ۇيىمداس­تى­رۋ جونىندە جەدەل كەڭەس بولىپ ءوتتى. كە­ڭەس جۇمىسىنا  ءىىم ەسىرتكىگە قار­سى كۇرەس كوميتەتىنىڭ توراعاسى پو­لي­تسيا پولكوۆنيگى جانات سۇلەي­مەنوۆ,  ءىىم ورتالىق ازيالىق اي­ماقتىق اقپاراتتىق-ۇيلەستىرۋ ورتا­لىعىنىڭ جەدەل وكىلى پوليتسيا گەنەرال-مايورى قانات قوجاحمەتوۆ, جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى كارىم كوكىرەكباەۆ, اقش ەلشىلىگى اسكەري ىنتىماق­تاس­تىق كەڭسەسى باستىعىنىڭ ورىنباسا­رى كريستوفەر چوكولااد, وبلىستىڭ قارۋلى ۆەدومستۆولارى مەن باس­قارمالارىنىڭ باسشىلارى, وڭىرلىك ءىىد ەبقكب, اۋدان اكىمدەرى قاتىستى. جامبىل وبلىستىق ءىىد باستىعى پوليتسيا پولكوۆنيگى بەكەت اي­ما­عام­بە­توۆ كەڭەستى اشۋ بارىسىندا وبلىس اۋماعىنىڭ قارا سورا وسەتىن ايماق ەكەنىن ايتا كەلىپ, ءبىر عانا شۋ القا­بىندا ونىڭ كولەمى 138 مىڭ گەك­تاردان اساتىنىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ال قارا سورا  ەسىرتكىنىڭ شي­كىزات كوزى بولىپ تابىلادى. ياعني, ءدال وسى قارا سورادان ماريحۋانا, اناشا جانە اناشا مايى سياقتى ەسىرتكىلىك زاتتار دايىندالادى. “كەندىر-2010” وپەراتسياسىنا جامبىل وبلىستىق ءىىد اۋماقتىق ەسىرت­كىگە قارسى كۇرەس بولىمشەسىنىڭ 300-دەن استام پوليتسەيلەرىمەن بىرگە, باسقا وبلىس ءىىد 50-دەن استام قىز­مەت­كەرلەرى قاتىسادى. ولار وتكەن جىلعىداي ۆاحتالىق ءادىس بويىنشا 15 كۇننەن 30 كۇنگە دەيىن قىزمەت اتقارماقشى. وپەراتسيا دا ءوز ءنا­تيجەسىن بەرۋدە. جىل سايىنعى “كەن­دىر” وپەراتسياسى كەزىندە 4-5 توننادان استام ماريحۋانا تاركىلەنەدى. ەلدە 4 اي ىشىندە 3000-نان اسا ەسىرتكى قىلمىسى انىقتالىپتى. ءسويتىپ, دوزاسى 165 مىڭ گەروين جانە اپيىن, دوزاسى 1 ميلليون 650 مىڭ ماريحۋانا مەن اناشا تاركىلەنىپ, ناشاقورلاعا جەتپەي قالعان. تاركىلەنگەن ەسىرت­كى­لەر­دىڭ قۇنى “قارا بازاردا” شامامەن 270 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى. ناشاقورلىق پەن ەسىرتكى بيزنە­سىنە قارسى ارەكەت اياسىندا حالىق­ارا­لىق ارىپتەستىك ماسەلەسى دە ۇمى­تىل­ماق ەمەس. مىسالى, اۋعان­ستانمەن ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويۋ اۋعاندىق باعىتتاعى ايماقتىق باستامالاردى ىسكە اسىرۋداعى ماڭىزدى قۇرال بولىپ تابىلادى. شىۇ مۇشەلەرىنىڭ 2010-2015 ج.ج. ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگيالىق جوباسىنىڭ جۇمىسى دا اياقتالعان. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە كريمينالدىق قۇرىلىمنىڭ زاڭسىز اينالىمداعى ەسىرتكىگە قاتىستى ۇتقىر قيمىلىن, ولاردىڭ تەحنيكامەن جاقسى جاراقتاندىرىل­عاندىعىن, قازىرگى زامانعا ساي اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋى جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن ايتتى. ناشاقورلىقپەن كۇرەسكە مەم­لە­كەت­تىك باعدارلاما اياسىندا قىرۋار قارجى دا ءبولىنىپ وتىر. كەڭەس با­رىسىندا ەسىرتكى بيزنەسىمەن كۇرەستى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن  ءىىم شۋ القابىن كۇزەتۋ ءۇشىن قوسىمشا 3 “نيۆا” اۆتوكولىگىن بەردى. ايتپاقشى, كەڭەس ءوتىپ جاتقان كەزدە مەركى اۋداندىق ءىىب ەسىرتكى بيزنەسىمەن كۇرەسۋشىلەرى قۇم وڭىرىنەن 155 كيلو ماريحۋانانى جيناپ جاتقان اققاينار اۋىلىنىڭ 28 جاسار تۇرعىنىن تۇتقىندادى. ەسىرتكى ءوڭدىرۋشى كىناسىن تولىق مويىندادى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى, شۋ اۋدانى.