پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ كەشە ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىسۋىن جالعاستىردى.
قازاقستاننىڭ باتىسىنداعى وبلىستاردى ارالاۋ جانە ماڭىزدى نىسانداردىڭ قۇرىلىسىمەن, ولاردىڭ جۇمىس بارىسىنداعى جاعدايىمەن تانىسۋ ۇكىمەت باسشىسىنا كوپ ماسەلەنى اشىپ بەرگەندەي. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدى ينتەنسيۆتەندىرۋ جانە حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋى كارىم ءماسىموۆ كابينەتى قىزمەتىنىڭ نەگىزى ەكەنىن ەسكەرسەك, اتقارۋعا ءتيىستى ىستەر دە, شەشىلۋى قاجەت ماسەلەلەر دە از ەمەس ەكەندىگى انىق.
قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋىنداعى تابىستار مەن الەمدە جالعاسىپ جاتقان داعدارىس سالدارىنىڭ كۇردەلى جاعدايىنداعى ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىقتىڭ ءمانى العا قويىلعان ماقساتتى ناقتى ايقىنداپ, ولاردىڭ ورىندالۋىنا كۇش-جىگەردىڭ شوعىرلاندىرىلۋىندا بولسا كەرەك. ادامدى جانە وعان جاسالاتىن مۇمكىندىكتى ۇدايى باستى نازاردا ۇستايتىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتتىڭ بۇكىل كۇش-جىگەرىن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا جۇمىلدىرىپ وتىرعانى بەلگىلى. ۇكىمەتتەن مەملەكەت باسشىسى ناق وسىنى تالاپ ەتەدى.
ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ تابىستى بولۋى ەكونوميكانى دۇرىس باسقارۋعا عانا بايلانىستى ەمەس. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋ شارالارىن جەتىلدىرۋ, جۇمىسسىزدىق پروبلەمالارىن كەشەندى شەشۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن, اسىرەسە, جاستار اراسىندا سەنىمدىلىك احۋالىن قالىپتاستىرۋ – پرەزيدەنت ساياساتىنىڭ شەشۋشى ولشەمدەرى.
كارىم ءماسىموۆ ۇكىمەتىنىڭ جۇمىس ستيلىنە ادەتتە ءىس-ارەكەتتىڭ جەدەلدىگى مەن تيىمدىلىگى ءتان بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا جۇمىس ساپارىنا شىققان دەلەگاتسيانىڭ قۇرامىنا بىرقاتار مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ باسشىلارى ەنگىزىلگەن. مۇنىڭ ءوزى جاعدايمەن تانىسۋ بارىسىندا قاجەتتى ۇيىمدىق جانە ناقتى شەشىمدەردى سول ورىندا قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنا ساپارىنىڭ ەكىنشى كۇنىن كارىم ءماسىموۆ بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىنان باستادى. زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى 2005 جىلدىڭ ناۋرىزىندا باستالسا دا, ونىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋ مەرزىمى جىلجۋمەن كەلەدى. ال زاۋىت يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسى اياسىنداعى ەڭ ماڭىزدى نىسانداردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. وسىعان دەيىن قۇرىلىستى “تولقىنمۇنايگاز” جشس جۇرگىزگەن ەدى. 2010 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنا دەيىن 24,5 ملرد. تەڭگە جۇمسالىپتى. قارجىلىق پروبلەمالارعا بايلانىستى قازىر قۇرىلىس توقتاپ تۇر.
“ەرتەڭگى كۇننەن باستاپ زاڭناماعا سايكەس “قازمۇنايگاز” ۋاقىتشا باسقارۋعا كىرىسۋگە ءتيىس, كاسىپورىن جۇمىس ىستەۋى كەرەك”, – دەپ تاپسىردى ۇكىمەت باسشىسى. “بۇگىن “تولقىنمۇنايگازبەن” كەلىسىم-شارتتى بۇزۋ تۋرالى بۇيرىققا قول قويىلدى. ەرتەڭنەن باستاپ “قازمۇنايگاز” ۇك تاراپىنان ۋاقىتشا باسقارۋ ەنگىزىلەتىن بولادى”, – دەدى مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ.
بەينەۋ – شالعاي اۋدانداردىڭ ءبىرى. شەكارادا ورنالاسقان اۋداننىڭ 50 مىڭعا تارتا حالقى ءۇشىن زاۋىت – ەڭ الدىمەن جاڭا جۇمىس ورىندارى سوندىقتان دا پرەمەر-مينيستر بورانقۇل زاۋىتىنىڭ تەزدەتىپ ىسكە قوسىلۋىن وتە جاۋاپتى دەپ اتادى. “بۇل ۇلكەن كاسىپورىن, جۇمىس ىستەيتىندەر كوپ بولادى, سوندىقتان دا مۇندا ءتارتىپ ورناتۋ كەرەك”, – دەدى ك.ءماسىموۆ.
ۋاقىتشا باسقارۋدى ەنگىزۋدىڭ ءوزى ۋاقىتشا شارا ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان دا مۇنداي الىپ قۇرىلىستاردى سالۋعا تەندەر وتكىزگەندە ونى ۇتقان زاڭدى نەمەسە جەكە تۇلعانىڭ ادال بولاتىندىعى كەپىلدەندىرىلگەنى ءجون. ال ماسەلەنىڭ تۇپكى شەشىمىن ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە “تولقىنمۇنايگاز” جانە “قازپولمۇناي” جشس اكتيۆتەرىن بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتى قۇرىلىسىن اياقتاۋ شارتىمەن مەملەكەت نەمەسە جەكە الەۋەتتى ينۆەستوردىڭ ساتىپ الۋى بويىنشا سوڭعى شەشىم قابىلدانۋى كەرەك.
ۇكىمەت باسشىسى سونداي-اق اتىراۋ مەن ماڭعىستاۋ وبلىسى اراسىنداعى كولىك قاتىناسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ, رەسەي فەدەراتسياسى مەن ەۋروپادان كەلەتىن جۇكتەر جەتكىزىلەتىن, ورتا ازيانىڭ كولىكتىك ءدالىزى قىزمەتىن اتقاراتىن اسا ماڭىزدى “اتىراۋ – اقتاۋ” اۆتوماگيسترالىنىڭ “بەينەۋ – اقتاۋ” جولىن قايتا جاڭارتۋ جوباسىمەن تانىسىپ, ونىڭ ۇستىمىزدەگى جىلى پايدالانۋعا بەرىلۋگە ءتيىس 40 شاقىرىمدىق “بەينەۋ – ماناشى بەكەتى” تەلىمى قۇرىلىسىنىڭ باستالۋىنا قاتىستى. پرەمەر-مينيستر بۇل جەردە دە ءوزىن ىستىق ىقىلاسپەن قارسى العان جۇرتشىلىقپەن جارقىن امانداسىپ, اۋدان حالقىنا ەلباسىنىڭ سالەمىن جەتكىزدى.
وبلىستاعى ەلدى-مەكەندەردىڭ ءبىر-بىرىنەن جانە وبلىس ورتالىعىنان شالعاي ورنالاسقاندىعى بۇل وڭىردە قاتىناس جولدارىن جاقسارتۋدى تالاپ ەتەدى. قازىرگى كەزدە اتالعان “بەينەۋ – اقتاۋ” اۆتوموبيل جولىن جوندەۋمەن بىرگە “بەينەۋ – جەزقازعان” جاڭا تەمىر جول جەلىسىن سالۋ جوسپارلانعان. بۇل جوبا ىسكە اساتىن بولسا, جولاۋشى جانە جۇك تاسىمالى الدەقايدا جاقسارماق. سول سەكىلدى “بەينەۋ – بوزواي – شىمكەنت” ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى سالىنادى. ونىڭ ءبىرىنشى كەزەگى 2013 جىلى, ەكىنشى كەزەگى 2019 جىلى سالىنىپ بىتپەك. 1487 شاقىرىمعا سوزىلاتىن قۇبىردىڭ جوبالىق قىسىمى گازدى قاشىقتىققا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر بۇل جوبالاردىڭ ازىرلىك جۇمىستارىن جۇرگىزۋ شارتتارى جاسالعان.
ودان سوڭ ۇكىمەت باسشىسى بەينەۋ اۋىلىنداعى جاڭادان سالىنىپ بىتكەن كۇيكەن ورتا مەكتەبىندە بولىپ, اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرىمەن تانىسىپ, جۇرتشىلىقپەن اڭگىمەلەستى. اۋىل اقساقالدارى ۇكىمەت باسشىسىنا ءسات ساپار تىلەپ, باتا بەردى.
وبلىس ورتالىعىندا كارىم ءماسىموۆ “اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز-ساۋدا پورتىن سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ” جوباسىنىڭ ءجۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى.
قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ 2005 جىلعى 13 قىركۇيەكتەگى قاۋلىسىنا سايكەس 2006 جىلى جۇزەگە اسىرىلا باستاعان جوبانىڭ قۇنى 41 ملرد. 680 ملن. تەڭگە. اتالمىش جوبا اياسىندا جاعالاۋ سىزىعىن قورعاۋ جانە تولقىن قۇلاتۋعا ارنالعان گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلار قۇرىلىسى, جاڭا اكۆاتوريا مەن سۋ استى ارنالارىن قالىپتاستىرۋ جونىندەگى تەڭىز تابانىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى, قوسالقى ينفراقۇرىلىمى بار ءتورت مۇناي قۇيۋ جانە ءۇش قۇرعاق جۇككە ارنالعان ايلاقتار سالۋ جوبالارى قارالعان.
بۇل اۋقىمدى جۇمىستار “قازاقستان دامۋ بانكى” اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ زايمدارى ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلدى.
ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋ جاعدايىن وڭ باعالاعان پرەمەر-مينيستر وركەندەپ جاتقان ءوندىرىس ورىندارىندا ماڭعىستاۋلىقتار ەڭبەك ەتىپ, يگىلىگىن كورۋى كەرەكتىگىن اتاپ ايتتى.
پرەمەر-مينيستر وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ بىلتىر كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن بلوگىندا بولىپ, بولىمشەلەردى ارالادى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى س.مۋسينوۆ ماڭعىستاۋدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جاي-جاپسارىمەن تانىستىردى. وبلىستىق اۋرۋحانا 460 توسەكتىك. 700-دەن استام مەديتسينالىق قىزمەتكەر مۇندا تۇسكەن سىرقاتتارعا قىزمەت كورسەتەدى. جىلىنا 14 مىڭ ادام ەمدەلىپ شىعۋىنا بولادى.
وبلىس اكىمدىگى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋى, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى مەن مينيسترلىك كوميتەتتەرىنىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرى اراسىنداعى تىعىز قارىم-قاتىناس ارقاسىندا ۇلتتىق بىرىڭعاي دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋگە قول جەتتى. جاڭا جۇيەنىڭ ەنگىزىلۋىمەن وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا وڭ وزگەرىستەر بايقالۋدا.
بيىلعى التى ايدا انا ءولىمى تىركەلگەن جوق. ال نارەستە شەتىنەۋى 18,6 كورسەتكىشىنە تومەندەدى. وتكەن جىلعى وسى كەزەڭدە بۇل كورسەتكىش 21,0 بولاتىن. سونداي-اق, تۋبەركۋلەزبەن اۋرۋشىلىق تا ەداۋىر ازايعان. ياعني, وتكەن جىلعى جارتى جىلدا 100 مىڭ ادامعا شاققاندا 81,8 بولسا, بيىلعى التى ايدا 58,1 بولىپ, 29%-دى كورسەتىپ وتىر. وبلىستا دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى دە جاقسى جولعا قويىلعان. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلىندا 146 دارىگەر, 29 ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەر قايتا دايارلىق كۋرسىنان ءوتتى.
ۇلتتىق بىرىڭعاي جۇيەنىڭ ەنگىزىلۋىمەن تۇرعىندارعا وبلىس تاريحىندا تۇڭعىش رەت مەديتسينالىق كومەكتىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق تۇرلەرى كورسەتىلە باستادى. جىل باسىنان بەرى ەرەسەكتەرگە كارديوحيرۋرگيالىق وتالار جاسالىپ كەلە جاتسا, ءساۋىر ايىندا بالالارعا دا وسىنداي وتا جاسالدى. سونداي-اق بۋىنداردى ەندوپروتەزدەۋ, ءتۇرلى وفتالمولوگيالىق, ۋرولوگيالىق, نەيروحيرۋرگيالىق وتالار دا جاسالدى. بۇل ماقساتتارعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ساتىپ الىندى. وسىنداي وڭ وزگەرىستەرگە وراي سالاىشىلىك باسەكە دامۋ ۇستىندە. جاڭا جۇيەدە كوزدەلگەن ماقسات تا وسى.
وبلىس تۇرعىندارىنا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن جاقسارتا ءتۇسۋ ءۇشىن وبلىس ورتالىعى مەن اۋدان, قالالاردا جاڭا مەديتسينالىق نىساندار قۇرىلىستارى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جاعىمدى جاڭالىقتارمەن تانىسقاننان كەيىن كارىم ءماسىموۆ ەمدەۋ مەكەمەلەرى باسشىلارىمەن ءدوڭگەلەك ۇستەل باسىندا كەزدەستى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان “سالاماتتى قازاقستان” مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن تالقىلاۋعا ارنالعان باسقوسۋدا سەرىكبول مۋسينوۆ اتالمىش باعدارلامانىڭ جارتى جىلدان بەرى وبلىس ەمدەۋ مەكەمەلەرىندە تالقىلانىپ كەلە جاتقانىن جانە دارىگەرلەردىڭ جاڭا باعدارلامانى قولدايتىنىن ايتتى. سونداي-اق ول باعدارلامانىڭ سالاعا جاڭالىق ەنگىزگەن كەيبىر تۇستارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
دوڭگەلەك ۇستەلدە ءسوز سويلەگەن دارىگەرلەر باعدارلامانى قولدايتىندىقتارىن ءبىلدىرىپ, ءوز ويلارى مەن ۇسىنىستارىن دا جاسىرماي ايتىپ, سۇراقتار قويدى. پرەمەر-مينيستر ولاردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى جاقسىلىق دوسقاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق مەديتسينالىق ۇجىمدارىندا تالقىلانىپ, بۇگىنگى كۇنى دەنساۋلىق ساقشىلارىنان كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردىڭ ۇزىن سانى 600-گە جەتىپ, بۇلاردىڭ بارلىعى جان-جاقتى تالدانۋدا. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىمەن قاتار قاراپايىم حالىق اراسىندا دا قولداۋ تاپقان “سالاماتتى قازاقستان” مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن تالقىلاۋ قازىر ءوز مارەسىنە جەتتى.
وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ دارىگەرلەردىڭ قوعام ومىرىندە زور ورىن الاتىنىن اتاپ ءوتىپ, ولاردىڭ قوعامداعى الەۋمەتتىك ورنىن قايتا قاراستىرىپ, ەڭبەككە دەگەن ىنتاسىن ارتتىرۋ قاجەت دەگەن ويىن ايتتى.
كۇننەن-كۇنگە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى جاقسارۋ ۇستىندەگى قازىنالى تۇبەكتە ۇكىمەت باسشىسىنا اۋىز تولتىرىپ ايتار جاڭالىقتار, ماقتانىشپەن كورسەتەر ساۋلەتى مەن اجارى ايشىقتى نىساندار جەتكىلىكتى. سولاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى – ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيتەتى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن تۇتاستاي قايتا سالىنىپ, زاماناۋي وزىق تەحنولوگيالارمەن تولىقتاي جابدىقتالىپ جاتقان ءبىلىم ورداسى بولاشاقتا الەمنىڭ ايتۋلى وقۋ ورىندارىمەن يىق تىرەسۋدى ماقسات تۇتۋدا.
ۋنيۆەرسيتەتكە ات باسىن بۇرعان پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتى وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى ءابدىمۇتالىپ ءابجاپپاروۆ ۋنيۆەرسيتەت قالاشىعىنىڭ دامۋ جوسپارىمەن, وقۋ ورنىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جايىمەن تانىستىردى. مۇندا قازىر كۇندىزگى بولىمدە 2628, ال سىرتتاي وقۋ ءبولىمىندە 4000 ستۋدەنت ءبىلىم الادى. وقۋ ورنى كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرى ۋنيۆەرسيتەتتەر اسسوتسياتسياسىنىڭ مۇشەسى. قازىرگى كەزدە ۋنيۆەرسيتەت الىس جانە جاقىن شەتەلدەرمەن 54 مەموراندۋم مەن كەلىسىم-شارتتارعا قول قويعان.
سودان كەيىن ۇكىمەت باسشىسى وبلىس ءبىلىم بەرۋ سالاسى باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن “قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ” جوباسىن تالقىلاۋعا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى. ءدوڭگەلەك ۇستەلدى قىسقاشا كىرىسپە ءسوزبەن اشقان ك.ءماسىموۆ بۇل كۇندەرى بۇكىل ەلىمىزدەگى بارلىق پەداگوگيكالىق ۇجىمداردا كەڭىنەن تالقىلانىپ جاتقان باعدارلامانىڭ بولاشاقتا رەسپۋبليكامىزداعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن الەمدىك تالاپقا ساي دامىتۋداعى ماڭىزىنا توقتالىپ, دوڭگەلەك ۇستەل باسىنا جينالعان پەداگوگتاردىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ءوز قۇلاعىمەن ەستىگىسى كەلەتىنىن ايتتى.
دوڭگەلەك ۇستەلدە العاش ءسوز العان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ق.جۇماشەۆ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيى مەن بولاشاقتاعى جۇمىس جوسپارلارى جونىندە قىسقاشا باياندادى. ول تالقىلانىپ وتىرعان باعدارلامانىڭ ەرتەڭىن “كەلەشەككە – كەمەل بىلىممەن” دەگەن ەلباسى ءسوزىن كوكىرەكتەرىنە قۇيىپ, ماقساتىنىڭ تەمىرقازىعى ەتكەن ءبىلىمپاز ۇرپاقپەن تىعىز بايلانىستىرىپ وتىرعان ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋعا زور سەپتىگى تيەتىن قۇجات ەكەنىنە قوسىلا كەلە, قازىرگى كۇنگى اسا ءزارۋ جۇمىسشى ماماندىقتارىنا وقىتاتىن ينجەنەر-پەداگوگتاردى دايارلاۋعا زور كوڭىل ءبولۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىسىن ءبىلدىردى.
ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ءا.ءابجاپپاروۆ ءبىلىم بەرۋدە مەملەكەتتىك بيۋدجەتپەن قاتار نەسيەلىك جۇيەگە كوشكەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا پەداگوگتاردىڭ ەڭبەكاقىسىنىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرىنەن ەداۋىر ازدىعى, ورىس تىلىندە وقىتاتىن مەكتەپتەردە مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى جونىندە ويلارىن بولىسە كەلە باعدارلامانى قابىلداعاندا وسى ماسەلەلەرگە كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
دوڭگەلەك ۇستەلدى قورىتقان وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ سوڭعى جىلدارى وبلىسىمىزدا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا زور كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانىن, سونىڭ ارقاسىندا ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىنىڭ جىل ساناپ ارتا تۇسكەنىن, وعان بيىلعى ۇبت-دا وبلىسىمىزدىڭ رەسپۋبليكا بويىنشا جوعارى كورسەتكىشكە جەتكەنى دالەل ەكەندىگىن ايتتى.
ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا جولداۋىندا ۇكىمەتكە بالالاردى مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى وقىتۋمەن جانە تاربيەمەن قامتاماسىز ەتۋدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان “بالاپان” باعدارلاماسىن ازىرلەپ, ىسكە اسىرۋدى تاپسىرعانى ءمالىم. وسىعان وراي وبلىستا دا اتالعان باعدارلاما نەگىزىندە ءىس-شارالار جوسپارى جاساقتالىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا. اتالعان جوسپار بويىنشا 2014 جىلعا دەيىن 7101 ورىندىق 55 نىساندى ىسكە قوسۋ كوزدەلۋدە. بۇل كۇندەرى وبلىستا جۇمىس جاسايتىن 95 مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەنىڭ 24-ءى ۇستىمىزدەگى جىلى اشىلعان.
ۇكىمەت باسشىسى سولاردىڭ ءبىرى – اقتاۋ قالاسىنداعى “بالداۋرەن” بالالار باقشاسىندا بولىپ, جۇمىسىمەن تانىستى. 188 ملن. تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن بالالار مەكەمەسى 280 بالدىرعاندى ءتاربيەلەۋگە ارنالعان.
قۇرمەتتى قوناق الدىمەن ء“وزىن ءوزى تانۋ” باعدارلاماسى بويىنشا ءتاربيەلەنەتىن توپقا كىرىپ, ءبۇلدىرشىندەرمەن امانداستى. توپ ءتاربيەشىسى بالالاردى ادامگەرشىلىككە, جىگەرلىلىككە, وزگەنى سىيلاي وتىرىپ, ءوزىن دە باسقاعا سىيلاتا بىلۋگە تاربيەلەيتىن باعدارلاما جونىندە اڭگىمەلەگەننەن كەيىن بالالار قوناقتارعا ونەرلەرىن كورسەتتى.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باستىعىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەسبولات ومىرزاق مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى جەلىسىن كەڭەيتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى قىسقاشا اقپارات بەردى. ناقتىلاي ايتقاندا, جىل سوڭىنا دەيىن بالدىرعانداردى مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى مەكەمەلەرمەن قامتاماسىز ەتۋدى جەتپىس پايىزعا جەتكىزۋگە بەرىك نەگىز بار.
كارىم ءماسىموۆ اقتاۋدا سوڭعى كەزدە اشىلعان “اقتاۋ” ويىن-ساۋىق كەشەنى مەن “ولجا” ساۋدا ورتالىعىندا بولدى. ۇكىمەت باسشىسى بۇلارداعى باعالارمەن, حالىققا كورسەتىلىپ جاتقان قىزمەت تۇرلەرىمەن تانىستى.
“اقتاۋدا” تۇرعىنداردىڭ سپورتپەن اينالىسىپ, كوڭىل كوتەرۋلەرىنە, بوس ۋاقىتتارىن ءتيىمدى وتكىزۋلەرىنە وتە جاقسى جاعداي جاسالعان, بالالارعا ارنالعان باسسەين, سىرعاناق سەكىلدى ويىن الاڭدارىندا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسى جوعارى.
“ولجادان” اقتاۋلىقتار وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى جانىنداعى “بەرەكەت” مكك باسقا ايماقتاردان ساتىپ الىپ, حالىققا ەڭ ارزان باعامەن ۇسىناتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ساتىپ الا الادى. از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلارعا ءتيىمدى بولىپ تۇرعان بۇل مەكەمەگە تۇرعىندار قاجەتىن وتەۋى ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن مول قارجى بولىنۋدە.
“بەرەكەت” جۇمىسىنا ريزاشىلىق بىلدىرگەن ك.ءماسىموۆ ساۋدا ورىندارىندا نان, ەت, ءسۇت, ماي, قانت سياقتى ءبىرىنشى قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك باعالارى تۇراقتىلىعىنىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىنە نازار اۋداردى.
مۇنان سوڭ ۇكىمەت باسشىسى وبلىستىڭ ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنە سوعىپ, قوعامدىق ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ زاماناۋي تەحنيكالارمەن جاراقتاندىرىلۋىمەن تانىستى.
جۇمىس ساپارىنىڭ سوڭىندا وبلىس اكىمدىگىنىڭ كىشى زالىندا وتكەن قورىتىندى ءماجىلىستى پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى.
وندا مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ ەلىمىزدىڭ ءوڭتۇستىگىنىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ىسكە اسىرىلاتىن “بەينەۋ-بوزوي” قۇبىرى قۇرىلىسىنىڭ جاي-جاپسارى, “تولقىن”, “شاعىرلى-ءشومىشتى” كەن ورىندارىنىڭ يگەرىلۋىنە قاتىستى ماسەلەلەر جايىندا باياندادى. كولىك ءمينيسترى ابىلعازى قۇسايىنوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى جاقسىلىق دوسقاليەۆ, تاعى باسقالار شىعىپ سويلەدى.
وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا, ونىڭ ىشىندە “جاڭاوزەن قالاسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەرىن شەشۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپاردىڭ” ورىندالۋ بارىسى جانە وبلىستىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار تۋرالى ايتا كەلىپ, ايماقتىڭ ەكولوگيالىق پروبلەمالارى مەن وبلىستى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە دە توقتالىپ ءوتتى.
پرەمەر-مينيستر ك.ءماسىموۆ وبلىستا بولعان ەكى كۇندىك جۇمىس ساپارىن قورىتىندىلاي كەلە, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعىنان تۇراقتى دامۋ ۇستىندە ەكەنىن اتاپ ءوتتى جانە “وزەن-تۇركىمەنستانمەن مەملەكەتتىك شەكارا” تەمىر جولى ءۇشىن جەرگىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋ, اۋىز سۋمەن قامتۋ, ەكولوگيا, مۇناي-گاز سەكتورىن دامىتۋ ماسەلەسىنە توقتالىپ, ءتيىستى تاپسىرمالار بەردى.
“ەگەمەن قازاقستان” گازەتىنىڭ ۇجىمدىق ءتىلشىسى – “ماڭعىستاۋ” وبلىستىق گازەتى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن سەرىك مايەمەروۆ.
• 22 شىلدە, 2010
ەلباسى تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋى – ۇكىمەت قىزمەتىنىڭ نەگىزى
پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ كەشە ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىسۋىن جالعاستىردى.
قازاقستاننىڭ باتىسىنداعى وبلىستاردى ارالاۋ جانە ماڭىزدى نىسانداردىڭ قۇرىلىسىمەن, ولاردىڭ جۇمىس بارىسىنداعى جاعدايىمەن تانىسۋ ۇكىمەت باسشىسىنا كوپ ماسەلەنى اشىپ بەرگەندەي. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدى ينتەنسيۆتەندىرۋ جانە حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋى كارىم ءماسىموۆ كابينەتى قىزمەتىنىڭ نەگىزى ەكەنىن ەسكەرسەك, اتقارۋعا ءتيىستى ىستەر دە, شەشىلۋى قاجەت ماسەلەلەر دە از ەمەس ەكەندىگى انىق.
قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋىنداعى تابىستار مەن الەمدە جالعاسىپ جاتقان داعدارىس سالدارىنىڭ كۇردەلى جاعدايىنداعى ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىقتىڭ ءمانى العا قويىلعان ماقساتتى ناقتى ايقىنداپ, ولاردىڭ ورىندالۋىنا كۇش-جىگەردىڭ شوعىرلاندىرىلۋىندا بولسا كەرەك. ادامدى جانە وعان جاسالاتىن مۇمكىندىكتى ۇدايى باستى نازاردا ۇستايتىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتتىڭ بۇكىل كۇش-جىگەرىن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا جۇمىلدىرىپ وتىرعانى بەلگىلى. ۇكىمەتتەن مەملەكەت باسشىسى ناق وسىنى تالاپ ەتەدى.
ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ تابىستى بولۋى ەكونوميكانى دۇرىس باسقارۋعا عانا بايلانىستى ەمەس. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋ شارالارىن جەتىلدىرۋ, جۇمىسسىزدىق پروبلەمالارىن كەشەندى شەشۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن, اسىرەسە, جاستار اراسىندا سەنىمدىلىك احۋالىن قالىپتاستىرۋ – پرەزيدەنت ساياساتىنىڭ شەشۋشى ولشەمدەرى.
كارىم ءماسىموۆ ۇكىمەتىنىڭ جۇمىس ستيلىنە ادەتتە ءىس-ارەكەتتىڭ جەدەلدىگى مەن تيىمدىلىگى ءتان بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا جۇمىس ساپارىنا شىققان دەلەگاتسيانىڭ قۇرامىنا بىرقاتار مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ باسشىلارى ەنگىزىلگەن. مۇنىڭ ءوزى جاعدايمەن تانىسۋ بارىسىندا قاجەتتى ۇيىمدىق جانە ناقتى شەشىمدەردى سول ورىندا قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنا ساپارىنىڭ ەكىنشى كۇنىن كارىم ءماسىموۆ بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىنان باستادى. زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى 2005 جىلدىڭ ناۋرىزىندا باستالسا دا, ونىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋ مەرزىمى جىلجۋمەن كەلەدى. ال زاۋىت يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسى اياسىنداعى ەڭ ماڭىزدى نىسانداردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. وسىعان دەيىن قۇرىلىستى “تولقىنمۇنايگاز” جشس جۇرگىزگەن ەدى. 2010 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنا دەيىن 24,5 ملرد. تەڭگە جۇمسالىپتى. قارجىلىق پروبلەمالارعا بايلانىستى قازىر قۇرىلىس توقتاپ تۇر.
“ەرتەڭگى كۇننەن باستاپ زاڭناماعا سايكەس “قازمۇنايگاز” ۋاقىتشا باسقارۋعا كىرىسۋگە ءتيىس, كاسىپورىن جۇمىس ىستەۋى كەرەك”, – دەپ تاپسىردى ۇكىمەت باسشىسى. “بۇگىن “تولقىنمۇنايگازبەن” كەلىسىم-شارتتى بۇزۋ تۋرالى بۇيرىققا قول قويىلدى. ەرتەڭنەن باستاپ “قازمۇنايگاز” ۇك تاراپىنان ۋاقىتشا باسقارۋ ەنگىزىلەتىن بولادى”, – دەدى مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ.
بەينەۋ – شالعاي اۋدانداردىڭ ءبىرى. شەكارادا ورنالاسقان اۋداننىڭ 50 مىڭعا تارتا حالقى ءۇشىن زاۋىت – ەڭ الدىمەن جاڭا جۇمىس ورىندارى سوندىقتان دا پرەمەر-مينيستر بورانقۇل زاۋىتىنىڭ تەزدەتىپ ىسكە قوسىلۋىن وتە جاۋاپتى دەپ اتادى. “بۇل ۇلكەن كاسىپورىن, جۇمىس ىستەيتىندەر كوپ بولادى, سوندىقتان دا مۇندا ءتارتىپ ورناتۋ كەرەك”, – دەدى ك.ءماسىموۆ.
ۋاقىتشا باسقارۋدى ەنگىزۋدىڭ ءوزى ۋاقىتشا شارا ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان دا مۇنداي الىپ قۇرىلىستاردى سالۋعا تەندەر وتكىزگەندە ونى ۇتقان زاڭدى نەمەسە جەكە تۇلعانىڭ ادال بولاتىندىعى كەپىلدەندىرىلگەنى ءجون. ال ماسەلەنىڭ تۇپكى شەشىمىن ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە “تولقىنمۇنايگاز” جانە “قازپولمۇناي” جشس اكتيۆتەرىن بورانقۇل گاز وڭدەۋ زاۋىتى قۇرىلىسىن اياقتاۋ شارتىمەن مەملەكەت نەمەسە جەكە الەۋەتتى ينۆەستوردىڭ ساتىپ الۋى بويىنشا سوڭعى شەشىم قابىلدانۋى كەرەك.
ۇكىمەت باسشىسى سونداي-اق اتىراۋ مەن ماڭعىستاۋ وبلىسى اراسىنداعى كولىك قاتىناسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ, رەسەي فەدەراتسياسى مەن ەۋروپادان كەلەتىن جۇكتەر جەتكىزىلەتىن, ورتا ازيانىڭ كولىكتىك ءدالىزى قىزمەتىن اتقاراتىن اسا ماڭىزدى “اتىراۋ – اقتاۋ” اۆتوماگيسترالىنىڭ “بەينەۋ – اقتاۋ” جولىن قايتا جاڭارتۋ جوباسىمەن تانىسىپ, ونىڭ ۇستىمىزدەگى جىلى پايدالانۋعا بەرىلۋگە ءتيىس 40 شاقىرىمدىق “بەينەۋ – ماناشى بەكەتى” تەلىمى قۇرىلىسىنىڭ باستالۋىنا قاتىستى. پرەمەر-مينيستر بۇل جەردە دە ءوزىن ىستىق ىقىلاسپەن قارسى العان جۇرتشىلىقپەن جارقىن امانداسىپ, اۋدان حالقىنا ەلباسىنىڭ سالەمىن جەتكىزدى.
وبلىستاعى ەلدى-مەكەندەردىڭ ءبىر-بىرىنەن جانە وبلىس ورتالىعىنان شالعاي ورنالاسقاندىعى بۇل وڭىردە قاتىناس جولدارىن جاقسارتۋدى تالاپ ەتەدى. قازىرگى كەزدە اتالعان “بەينەۋ – اقتاۋ” اۆتوموبيل جولىن جوندەۋمەن بىرگە “بەينەۋ – جەزقازعان” جاڭا تەمىر جول جەلىسىن سالۋ جوسپارلانعان. بۇل جوبا ىسكە اساتىن بولسا, جولاۋشى جانە جۇك تاسىمالى الدەقايدا جاقسارماق. سول سەكىلدى “بەينەۋ – بوزواي – شىمكەنت” ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى سالىنادى. ونىڭ ءبىرىنشى كەزەگى 2013 جىلى, ەكىنشى كەزەگى 2019 جىلى سالىنىپ بىتپەك. 1487 شاقىرىمعا سوزىلاتىن قۇبىردىڭ جوبالىق قىسىمى گازدى قاشىقتىققا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر بۇل جوبالاردىڭ ازىرلىك جۇمىستارىن جۇرگىزۋ شارتتارى جاسالعان.
ودان سوڭ ۇكىمەت باسشىسى بەينەۋ اۋىلىنداعى جاڭادان سالىنىپ بىتكەن كۇيكەن ورتا مەكتەبىندە بولىپ, اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرىمەن تانىسىپ, جۇرتشىلىقپەن اڭگىمەلەستى. اۋىل اقساقالدارى ۇكىمەت باسشىسىنا ءسات ساپار تىلەپ, باتا بەردى.
وبلىس ورتالىعىندا كارىم ءماسىموۆ “اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز-ساۋدا پورتىن سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ” جوباسىنىڭ ءجۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى.
قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ 2005 جىلعى 13 قىركۇيەكتەگى قاۋلىسىنا سايكەس 2006 جىلى جۇزەگە اسىرىلا باستاعان جوبانىڭ قۇنى 41 ملرد. 680 ملن. تەڭگە. اتالمىش جوبا اياسىندا جاعالاۋ سىزىعىن قورعاۋ جانە تولقىن قۇلاتۋعا ارنالعان گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلار قۇرىلىسى, جاڭا اكۆاتوريا مەن سۋ استى ارنالارىن قالىپتاستىرۋ جونىندەگى تەڭىز تابانىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى, قوسالقى ينفراقۇرىلىمى بار ءتورت مۇناي قۇيۋ جانە ءۇش قۇرعاق جۇككە ارنالعان ايلاقتار سالۋ جوبالارى قارالعان.
بۇل اۋقىمدى جۇمىستار “قازاقستان دامۋ بانكى” اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ زايمدارى ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلدى.
ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋ جاعدايىن وڭ باعالاعان پرەمەر-مينيستر وركەندەپ جاتقان ءوندىرىس ورىندارىندا ماڭعىستاۋلىقتار ەڭبەك ەتىپ, يگىلىگىن كورۋى كەرەكتىگىن اتاپ ايتتى.
پرەمەر-مينيستر وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ بىلتىر كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن بلوگىندا بولىپ, بولىمشەلەردى ارالادى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى س.مۋسينوۆ ماڭعىستاۋدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جاي-جاپسارىمەن تانىستىردى. وبلىستىق اۋرۋحانا 460 توسەكتىك. 700-دەن استام مەديتسينالىق قىزمەتكەر مۇندا تۇسكەن سىرقاتتارعا قىزمەت كورسەتەدى. جىلىنا 14 مىڭ ادام ەمدەلىپ شىعۋىنا بولادى.
وبلىس اكىمدىگى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋى, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى مەن مينيسترلىك كوميتەتتەرىنىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرى اراسىنداعى تىعىز قارىم-قاتىناس ارقاسىندا ۇلتتىق بىرىڭعاي دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋگە قول جەتتى. جاڭا جۇيەنىڭ ەنگىزىلۋىمەن وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا وڭ وزگەرىستەر بايقالۋدا.
بيىلعى التى ايدا انا ءولىمى تىركەلگەن جوق. ال نارەستە شەتىنەۋى 18,6 كورسەتكىشىنە تومەندەدى. وتكەن جىلعى وسى كەزەڭدە بۇل كورسەتكىش 21,0 بولاتىن. سونداي-اق, تۋبەركۋلەزبەن اۋرۋشىلىق تا ەداۋىر ازايعان. ياعني, وتكەن جىلعى جارتى جىلدا 100 مىڭ ادامعا شاققاندا 81,8 بولسا, بيىلعى التى ايدا 58,1 بولىپ, 29%-دى كورسەتىپ وتىر. وبلىستا دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى دە جاقسى جولعا قويىلعان. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلىندا 146 دارىگەر, 29 ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەر قايتا دايارلىق كۋرسىنان ءوتتى.
ۇلتتىق بىرىڭعاي جۇيەنىڭ ەنگىزىلۋىمەن تۇرعىندارعا وبلىس تاريحىندا تۇڭعىش رەت مەديتسينالىق كومەكتىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق تۇرلەرى كورسەتىلە باستادى. جىل باسىنان بەرى ەرەسەكتەرگە كارديوحيرۋرگيالىق وتالار جاسالىپ كەلە جاتسا, ءساۋىر ايىندا بالالارعا دا وسىنداي وتا جاسالدى. سونداي-اق بۋىنداردى ەندوپروتەزدەۋ, ءتۇرلى وفتالمولوگيالىق, ۋرولوگيالىق, نەيروحيرۋرگيالىق وتالار دا جاسالدى. بۇل ماقساتتارعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ساتىپ الىندى. وسىنداي وڭ وزگەرىستەرگە وراي سالاىشىلىك باسەكە دامۋ ۇستىندە. جاڭا جۇيەدە كوزدەلگەن ماقسات تا وسى.
وبلىس تۇرعىندارىنا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن جاقسارتا ءتۇسۋ ءۇشىن وبلىس ورتالىعى مەن اۋدان, قالالاردا جاڭا مەديتسينالىق نىساندار قۇرىلىستارى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جاعىمدى جاڭالىقتارمەن تانىسقاننان كەيىن كارىم ءماسىموۆ ەمدەۋ مەكەمەلەرى باسشىلارىمەن ءدوڭگەلەك ۇستەل باسىندا كەزدەستى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان “سالاماتتى قازاقستان” مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن تالقىلاۋعا ارنالعان باسقوسۋدا سەرىكبول مۋسينوۆ اتالمىش باعدارلامانىڭ جارتى جىلدان بەرى وبلىس ەمدەۋ مەكەمەلەرىندە تالقىلانىپ كەلە جاتقانىن جانە دارىگەرلەردىڭ جاڭا باعدارلامانى قولدايتىنىن ايتتى. سونداي-اق ول باعدارلامانىڭ سالاعا جاڭالىق ەنگىزگەن كەيبىر تۇستارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
دوڭگەلەك ۇستەلدە ءسوز سويلەگەن دارىگەرلەر باعدارلامانى قولدايتىندىقتارىن ءبىلدىرىپ, ءوز ويلارى مەن ۇسىنىستارىن دا جاسىرماي ايتىپ, سۇراقتار قويدى. پرەمەر-مينيستر ولاردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى جاقسىلىق دوسقاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق مەديتسينالىق ۇجىمدارىندا تالقىلانىپ, بۇگىنگى كۇنى دەنساۋلىق ساقشىلارىنان كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردىڭ ۇزىن سانى 600-گە جەتىپ, بۇلاردىڭ بارلىعى جان-جاقتى تالدانۋدا. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىمەن قاتار قاراپايىم حالىق اراسىندا دا قولداۋ تاپقان “سالاماتتى قازاقستان” مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن تالقىلاۋ قازىر ءوز مارەسىنە جەتتى.
وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ دارىگەرلەردىڭ قوعام ومىرىندە زور ورىن الاتىنىن اتاپ ءوتىپ, ولاردىڭ قوعامداعى الەۋمەتتىك ورنىن قايتا قاراستىرىپ, ەڭبەككە دەگەن ىنتاسىن ارتتىرۋ قاجەت دەگەن ويىن ايتتى.
كۇننەن-كۇنگە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى جاقسارۋ ۇستىندەگى قازىنالى تۇبەكتە ۇكىمەت باسشىسىنا اۋىز تولتىرىپ ايتار جاڭالىقتار, ماقتانىشپەن كورسەتەر ساۋلەتى مەن اجارى ايشىقتى نىساندار جەتكىلىكتى. سولاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى – ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيتەتى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن تۇتاستاي قايتا سالىنىپ, زاماناۋي وزىق تەحنولوگيالارمەن تولىقتاي جابدىقتالىپ جاتقان ءبىلىم ورداسى بولاشاقتا الەمنىڭ ايتۋلى وقۋ ورىندارىمەن يىق تىرەسۋدى ماقسات تۇتۋدا.
ۋنيۆەرسيتەتكە ات باسىن بۇرعان پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتى وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى ءابدىمۇتالىپ ءابجاپپاروۆ ۋنيۆەرسيتەت قالاشىعىنىڭ دامۋ جوسپارىمەن, وقۋ ورنىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جايىمەن تانىستىردى. مۇندا قازىر كۇندىزگى بولىمدە 2628, ال سىرتتاي وقۋ ءبولىمىندە 4000 ستۋدەنت ءبىلىم الادى. وقۋ ورنى كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرى ۋنيۆەرسيتەتتەر اسسوتسياتسياسىنىڭ مۇشەسى. قازىرگى كەزدە ۋنيۆەرسيتەت الىس جانە جاقىن شەتەلدەرمەن 54 مەموراندۋم مەن كەلىسىم-شارتتارعا قول قويعان.
سودان كەيىن ۇكىمەت باسشىسى وبلىس ءبىلىم بەرۋ سالاسى باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن “قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ” جوباسىن تالقىلاۋعا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى. ءدوڭگەلەك ۇستەلدى قىسقاشا كىرىسپە ءسوزبەن اشقان ك.ءماسىموۆ بۇل كۇندەرى بۇكىل ەلىمىزدەگى بارلىق پەداگوگيكالىق ۇجىمداردا كەڭىنەن تالقىلانىپ جاتقان باعدارلامانىڭ بولاشاقتا رەسپۋبليكامىزداعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن الەمدىك تالاپقا ساي دامىتۋداعى ماڭىزىنا توقتالىپ, دوڭگەلەك ۇستەل باسىنا جينالعان پەداگوگتاردىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ءوز قۇلاعىمەن ەستىگىسى كەلەتىنىن ايتتى.
دوڭگەلەك ۇستەلدە العاش ءسوز العان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ق.جۇماشەۆ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيى مەن بولاشاقتاعى جۇمىس جوسپارلارى جونىندە قىسقاشا باياندادى. ول تالقىلانىپ وتىرعان باعدارلامانىڭ ەرتەڭىن “كەلەشەككە – كەمەل بىلىممەن” دەگەن ەلباسى ءسوزىن كوكىرەكتەرىنە قۇيىپ, ماقساتىنىڭ تەمىرقازىعى ەتكەن ءبىلىمپاز ۇرپاقپەن تىعىز بايلانىستىرىپ وتىرعان ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋعا زور سەپتىگى تيەتىن قۇجات ەكەنىنە قوسىلا كەلە, قازىرگى كۇنگى اسا ءزارۋ جۇمىسشى ماماندىقتارىنا وقىتاتىن ينجەنەر-پەداگوگتاردى دايارلاۋعا زور كوڭىل ءبولۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىسىن ءبىلدىردى.
ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ءا.ءابجاپپاروۆ ءبىلىم بەرۋدە مەملەكەتتىك بيۋدجەتپەن قاتار نەسيەلىك جۇيەگە كوشكەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا پەداگوگتاردىڭ ەڭبەكاقىسىنىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرىنەن ەداۋىر ازدىعى, ورىس تىلىندە وقىتاتىن مەكتەپتەردە مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى جونىندە ويلارىن بولىسە كەلە باعدارلامانى قابىلداعاندا وسى ماسەلەلەرگە كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
دوڭگەلەك ۇستەلدى قورىتقان وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ سوڭعى جىلدارى وبلىسىمىزدا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا زور كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانىن, سونىڭ ارقاسىندا ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىنىڭ جىل ساناپ ارتا تۇسكەنىن, وعان بيىلعى ۇبت-دا وبلىسىمىزدىڭ رەسپۋبليكا بويىنشا جوعارى كورسەتكىشكە جەتكەنى دالەل ەكەندىگىن ايتتى.
ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا جولداۋىندا ۇكىمەتكە بالالاردى مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى وقىتۋمەن جانە تاربيەمەن قامتاماسىز ەتۋدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان “بالاپان” باعدارلاماسىن ازىرلەپ, ىسكە اسىرۋدى تاپسىرعانى ءمالىم. وسىعان وراي وبلىستا دا اتالعان باعدارلاما نەگىزىندە ءىس-شارالار جوسپارى جاساقتالىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا. اتالعان جوسپار بويىنشا 2014 جىلعا دەيىن 7101 ورىندىق 55 نىساندى ىسكە قوسۋ كوزدەلۋدە. بۇل كۇندەرى وبلىستا جۇمىس جاسايتىن 95 مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەنىڭ 24-ءى ۇستىمىزدەگى جىلى اشىلعان.
ۇكىمەت باسشىسى سولاردىڭ ءبىرى – اقتاۋ قالاسىنداعى “بالداۋرەن” بالالار باقشاسىندا بولىپ, جۇمىسىمەن تانىستى. 188 ملن. تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن بالالار مەكەمەسى 280 بالدىرعاندى ءتاربيەلەۋگە ارنالعان.
قۇرمەتتى قوناق الدىمەن ء“وزىن ءوزى تانۋ” باعدارلاماسى بويىنشا ءتاربيەلەنەتىن توپقا كىرىپ, ءبۇلدىرشىندەرمەن امانداستى. توپ ءتاربيەشىسى بالالاردى ادامگەرشىلىككە, جىگەرلىلىككە, وزگەنى سىيلاي وتىرىپ, ءوزىن دە باسقاعا سىيلاتا بىلۋگە تاربيەلەيتىن باعدارلاما جونىندە اڭگىمەلەگەننەن كەيىن بالالار قوناقتارعا ونەرلەرىن كورسەتتى.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باستىعىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەسبولات ومىرزاق مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى جەلىسىن كەڭەيتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى قىسقاشا اقپارات بەردى. ناقتىلاي ايتقاندا, جىل سوڭىنا دەيىن بالدىرعانداردى مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى مەكەمەلەرمەن قامتاماسىز ەتۋدى جەتپىس پايىزعا جەتكىزۋگە بەرىك نەگىز بار.
كارىم ءماسىموۆ اقتاۋدا سوڭعى كەزدە اشىلعان “اقتاۋ” ويىن-ساۋىق كەشەنى مەن “ولجا” ساۋدا ورتالىعىندا بولدى. ۇكىمەت باسشىسى بۇلارداعى باعالارمەن, حالىققا كورسەتىلىپ جاتقان قىزمەت تۇرلەرىمەن تانىستى.
“اقتاۋدا” تۇرعىنداردىڭ سپورتپەن اينالىسىپ, كوڭىل كوتەرۋلەرىنە, بوس ۋاقىتتارىن ءتيىمدى وتكىزۋلەرىنە وتە جاقسى جاعداي جاسالعان, بالالارعا ارنالعان باسسەين, سىرعاناق سەكىلدى ويىن الاڭدارىندا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسى جوعارى.
“ولجادان” اقتاۋلىقتار وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى جانىنداعى “بەرەكەت” مكك باسقا ايماقتاردان ساتىپ الىپ, حالىققا ەڭ ارزان باعامەن ۇسىناتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ساتىپ الا الادى. از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلارعا ءتيىمدى بولىپ تۇرعان بۇل مەكەمەگە تۇرعىندار قاجەتىن وتەۋى ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن مول قارجى بولىنۋدە.
“بەرەكەت” جۇمىسىنا ريزاشىلىق بىلدىرگەن ك.ءماسىموۆ ساۋدا ورىندارىندا نان, ەت, ءسۇت, ماي, قانت سياقتى ءبىرىنشى قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك باعالارى تۇراقتىلىعىنىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىنە نازار اۋداردى.
مۇنان سوڭ ۇكىمەت باسشىسى وبلىستىڭ ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنە سوعىپ, قوعامدىق ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ زاماناۋي تەحنيكالارمەن جاراقتاندىرىلۋىمەن تانىستى.
جۇمىس ساپارىنىڭ سوڭىندا وبلىس اكىمدىگىنىڭ كىشى زالىندا وتكەن قورىتىندى ءماجىلىستى پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى.
وندا مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ ەلىمىزدىڭ ءوڭتۇستىگىنىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ىسكە اسىرىلاتىن “بەينەۋ-بوزوي” قۇبىرى قۇرىلىسىنىڭ جاي-جاپسارى, “تولقىن”, “شاعىرلى-ءشومىشتى” كەن ورىندارىنىڭ يگەرىلۋىنە قاتىستى ماسەلەلەر جايىندا باياندادى. كولىك ءمينيسترى ابىلعازى قۇسايىنوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى جاقسىلىق دوسقاليەۆ, تاعى باسقالار شىعىپ سويلەدى.
وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا, ونىڭ ىشىندە “جاڭاوزەن قالاسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەرىن شەشۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپاردىڭ” ورىندالۋ بارىسى جانە وبلىستىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار تۋرالى ايتا كەلىپ, ايماقتىڭ ەكولوگيالىق پروبلەمالارى مەن وبلىستى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە دە توقتالىپ ءوتتى.
پرەمەر-مينيستر ك.ءماسىموۆ وبلىستا بولعان ەكى كۇندىك جۇمىس ساپارىن قورىتىندىلاي كەلە, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعىنان تۇراقتى دامۋ ۇستىندە ەكەنىن اتاپ ءوتتى جانە “وزەن-تۇركىمەنستانمەن مەملەكەتتىك شەكارا” تەمىر جولى ءۇشىن جەرگىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋ, اۋىز سۋمەن قامتۋ, ەكولوگيا, مۇناي-گاز سەكتورىن دامىتۋ ماسەلەسىنە توقتالىپ, ءتيىستى تاپسىرمالار بەردى.
“ەگەمەن قازاقستان” گازەتىنىڭ ۇجىمدىق ءتىلشىسى – “ماڭعىستاۋ” وبلىستىق گازەتى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن سەرىك مايەمەروۆ.
سوڭعى جاڭالىقتار
قازاق سپورتشىلارى وليمپيادانىڭ العاشقى كۇنىندە قالاي ونەر كورسەتتى؟
وليمپيادا • كەشە
قىسقى وليمپيادانىڭ العاشقى التىن جۇلدەسى كىمگە بۇيىردى؟
وليمپيادا • كەشە
ازيا چەمپيوناتى: قازاقستان جەڭىل اتلەتيكادان ەكىنشى التىن جۇلدەنى جەڭىپ الدى
جەڭىل اتلەتيكا • كەشە
ەرتەڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە داۋىلدى ەسكەرتۋ جاريالاندى
اۋا رايى • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى ساراپشىلاردىڭ قولداۋىنا يە بولدى
اتا زاڭ • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىن برايل قارپىمەن جازۋ ۇسىنىلدى
اتا زاڭ • كەشە
