16-17 شىلدەدە الماتى قالاسىندا جانە الماتى وبلىسىنىڭ تالعار اۋدانىنداعى اقبۇلاق ساۋىقتىرۋ-سپورت كەشەنىندە وتكەن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ بەيرەسمي كەزدەسۋىنەن كەيىن گازەت تىلشىلەرى وعان قاتىسقان شەتەلدىك ديپلوماتتاردان قازاقستان توراعالىعىنىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتاعى اتقارعان شارالارى مەن وسى بەيرەسمي كەزدەسۋدە ەقىۇ ءسامميتىن بيىلعى جىلدىڭ اياعىندا استانادا وتكىزۋ تۋرالى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇسىنىسىنا قاتىستى پىكىرلەرىن ءبىلدىرۋدى وتىنگەن ەدى. تومەندە سول لەبىزدەردىڭ بىرقاتارى جاريالانىپ وتىر.
اۆستريا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ميحاەل شپيندەلەگگەر:
– اۆستريا قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعىنىڭ العاشقى جارتى جىلدىعىن وڭ باعالايدى. ءبىزدىڭ ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى, قر مەملەكەتتىك حاتشىسى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆپەن قىزىقتى كەزدەسۋىمىز بولدى. مەن ونى ەقىۇ-نىڭ ءتوراعاسى رەتىندەگى قازاقستاننىڭ تابىستارىمەن قۇتتىقتادىم.
بيىلعى جىلى ەقىۇ-نىڭ كۇن تارتىبىندە, جالپى ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان باستى سىناق – قىرعىزستان. ول ەقىۇ-نىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ الماتىداعى بەيرەسمي كەزدەسۋىندە تالقىلاۋدىڭ باستى ءبىر تاقىرىبى بولدى.
اۆستريا قازاقستانمەن ەكى جاقتى قاتىناستاردى, سونىڭ ءىشىندە ەكونوميكا سالاسىنداعى قاتىناستاردى ودان ءارى نىعايتۋعا ءمۇددەلى. مۇنى اۆستريا ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى وكىلىنىڭ استانادا بولۋى دا دالەلدەيدى. ءبىزدىڭ قازىرگىدەن دە كوبىرەك ناقتى جوبالارىمىز بولاتىنىنا سەنىمدىمىز.
ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ پرەزيدەنتى پەتروس ەفتيميۋ:
– ەقىۇ ءسامميتىن ۇستىمىزدەگى جىلى وتكىزۋ ۇيىمنىڭ ساياسي ءرولىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەگەر ەقىۇ ءسامميتى وسى جىلى وتسە, پايدالى بولادى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ قانات ساۋداباەۆپەن كەلىسسوزدەرىمىزدىڭ نەگىزگى تاقىرىبى بولدى. ول بۇگىندە ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان سىناقتار جاعدايىندا ەقىۇ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءجونىندەگى شارالارعا ارنالدى. ەقىۇ كەيدە وتە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. كەيدە ول شەتقاقپاي قالىپ جاتادى. سوندىقتان ءبىز ونىڭ ءرولىن ارتتىرۋعا ءتيىسپىز.
ۇلىبريتانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, ەۋروپا ىستەرى جونىندەگى ءمينيسترى
دەۆيد ليدينگتون:
– ءبىز ءۇشىن پىكىرتالاستارعا تولى وسى ەكى كۇن وتە ماڭىزدى وقيعا بولىپ, وندا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇيىم ءسامميتىن استانادا وتكىزۋ جونىندەگى باستاماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا شەشىم قابىلداندى. مەن سامميت قورىتىندىلارى بويىنشا جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە الاتىنىمىزعا سەنىمدىمىن. ۇلىبريتانيادا قازاقستاندى ەقىۇ توراعاسىنىڭ رولىندە جانە كورشى ەلدەگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق داعدارىستى رەتتەۋدە ىزگى كورشى رولىندە دە كورگەنىنە قاناعات سەزىمىن بىلدىرەدى.
پورتۋگاليا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى لۋيش امادۋ:
– بۇل – مەنىڭ قازاقستانعا تۇڭعىش رەسمي ساپارىم, سوندىقتان مەن وسىناۋ قوناقجاي ەلدە بولعانىما قۋانىشتىمىن.
بىزدە ساياسي جانە ەكونوميكالىق سالادا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, مادەني-گۋمانيتارلىق سالادا دا بەرىك ارىپتەستىك قاتىناستاردى جولعا قويۋعا بارلىق مۇمكىندىكتەرىمىز بار. پورتۋگاليانىڭ افريكالىق جانە لاتىنامەريكالىق مەملەكەتتەرمەن, سونىڭ ىشىندە برازيليامەن, ال قازاقستاننىڭ رەسەيمەن جانە ورتالىق ازيا رەسپۋبليكالارىمەن جاقسى بايلانىستارى بار. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىق الەۋەتتەرىمىز وتە كەڭ.
ءبىز ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋ تۋرالى قازاقستاننىڭ باستاماسىنا قولداۋ بىلدىرەمىز. سامميت ناق وسى قازاقستاننىڭ توراعالىعى كەزىندە بولادى دەگەن سەنىمدەمىز.
ماكەدونيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى انتونيو ميلوشوسكي:
– ءبىز قازاقستاننىڭ الماتىدا نەمەسە استانادا سامميت وتكىزۋ ءجونىندەگى يدەياسىنا قولداۋ بىلدىرەمىز. مۇنىڭ ءوزى ەقىۇ-نىڭ عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, قازاقستاننىڭ دا تاريحىندا باستى جانە نەگىزگى وقيعا بولماق. ەقىۇ-نىڭ سوڭعى ءسامميتى بۇدان 11 جىل بۇرىن, 1999 جىلى تۇركيادا وتكىزىلگەن ەكەن. سوندىقتان دا 56 مەملەكەتتىڭ باسشىلارى بىرگە جينالىپ, ءبارىمىز مۇددەلىلىك تانىتاتىن ورتاق ماسەلەلەردى تالقىلايتىن ۋاقىت جەتتى.
ءبىز ەقىۇ-نىڭ توراعاسى رەتىندە قازاقستاننىڭ ناقتى قادامدارىن كورىپ وتىرمىز. ءورشىل باعدارلاما ازىرلەنىپ, ەۋروپانى دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلانۋدا. قىرعىزستانعا كەلەتىن بولساق, ءبىزدى وندا بولىپ جاتقان وقيعالار مازالايدى. ءبىزدىڭ بارىمىزگە وندا بولىپ جاتقان قاقتىعىستىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن كۇش-جىگەرىمىزدى ۇيلەستىرۋ قاجەت.
يزرايل ۆيتسە-پرەمەرى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى اۆيگدور ليبەرمان:
– ەقىۇ-داعى ەڭ ىقپالدى ءتوراعالىق – بۇل قازاقستاننىڭ ءتوراعالىعى. ءسامميتتى وتكىزۋ ەقىۇ تاريحىنداعى ايرىقشا كەزەڭ بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ قازاقستانمەن جوعارى دەڭگەيدەگى تەڭ ءارى جاقسى قاتىناستارىمىز قالىپتاسقان. سوندىقتان دا ءبىز قازاقستان ءۇشىن دە, سول سەكىلدى ەقىۇ ءۇشىن دە مۇنداي ماڭىزدى وقيعا لايىقتى دەڭگەيدە وتەدى دەگەن سەنىمدەمىز.
گەرمانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى گۆيدو ۆەستەرۆەللە:
– ءبىز ءسامميتتى قازاقستاندا وسى جىلدىڭ اياعىندا وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىسقا قولداۋ بىلدىرەمىز. الايدا بۇل بارلىق مەملەكەتتەردىڭ مازمۇندى كۇن ءتارتىبى بولۋى تيىستىگىن بىلدىرەدى. سامميتتە مىناداي ءماسەلەلەر قارالۋى ءتيىس دەپ بىلەمىن: ءبىرىنشى كەزەكتە ادامي ولشەمدەر اياسىندا مىندەتتەمەلەردىڭ كەپىلدەندىرىلۋى, ەۋروپادا قاراپايىم قارۋ-جاراققا باقىلاۋ قۇرالدارىن نىعايتۋ, سونداي-اق اسكەري-ساياسي سالاداعى قازىرگى بار احۋالعا بەيىمدەلۋ جانە سەنىم شارالارى مەن قاۋىپسىزدىك. ءۇشىنشى – ترانسۇلتتىق سىناقتار. ەقىۇ ەسىرتكى ترافيگىمەن, ۇيىمداسقان قىلمىسپەن جانە ادام ساۋداسىمەن كۇرەسكە سۇبەلى ۇلەس قوسا الادى.
ۋكراينا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى كونستانتين گريششەنكو:
– ءبىز استانادا سامميت وتكىزۋ يدەياسىنا قولداۋ بىلدىرەمىز جانە بۇل تۋرالى بارلىق دەڭگەيدە ايتىپ ءجۇرمىز. ەقىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى بەلگىلى ءبىر قورىتىندىلار شىعارىپ, ودان ءارى دامۋعا ەلەۋلى سەرپىن بەرۋى ءۇشىن بيىلعى جىلى ءوتۋى قاجەت. مۇنىڭ ءوزى جاڭا مىڭجىلدىقتىڭ جاڭا جاعدايىندا قىزمەتتىڭ باستى باعىتتارىن بەلگىلەۋ ءۇشىن دە كەرەك. بۇل ەقىۇ-عا جۋىردا قوسىلعان مەملەكەتتەر ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى. ال كۇن تارتىبىنە كەلەتىن بولساق, ول از عانا مەملەكەتتەردىڭ اراسىندا ەمەس, ۇدەرىسكە قاتىسۋشى بارلىق مەملەكەتتەردىڭ اراسىندا تالقىلانۋى ءتيىس.
استانا ۇسىنىپ وتىرعانداي, ەقىۇ ءسامميتىن ۇيىمنىڭ بولاشاق دامۋ باعىتتارىن انىقتاۋ ءۇشىن وتكىزۋ كەرەك. مۇنداي فورۋمدى ەقىۇ-عا جۋىردا قابىلدانعان ەلدەردىڭ بىرىندە وتكىزگەن ورىندى بولادى. بۇل ۇيىمنىڭ دامۋ باعىتتارىنىڭ ساياساتىن انىقتاۋدا تەپە-تەڭدىك ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
يرلانديانىڭ ەۋروپا ىستەرى جونىندەگى ءمينيسترى ديك روش:
– قازاقستان توراعالىعى باستاماشىسى بولعان استانادا وتەتىن سامميت ەقىۇ-نىڭ ەۋروپانىڭ بولاشاق قاۋىپسىزدىگى تۋرالى, كوپشىلىككە كورفۋ ۇدەرىسى رەتىندە تانىس ماسەلە بويىنشا ۇنقاتىسۋدى ودان ءارى جالعاستىرۋ جونىندەگى جۇمىستى ورىستەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز قازىرگى كەزگە دەيىنگى قول جەتكىزىلگەن ۇدەرىستى جوعارى باعالايمىز. يرلانديا بۇل ۇدەرىس قۇرىلىمدالعان پراكتيكالىق نەگىز بولادى دەگەن سەنىمدە. باستى نازاردا ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ قاعيداتى جانە ەۋرووداق ۇسىنعان 4 باسىمدىققا نىق قولداۋ ءبىلدىرۋ تۇرعانى ءجون. اتاپ ايتقاندا ەقىۇ-نىڭ جانجالداردىڭ ەرتە باستان الدىن الۋ, جول بەرمەۋ جانە رەتتەۋ, داعدارىستاردى جانە جانجالداردان كەيىن قالپىنا كەلتىرۋدى رەتتەۋ; ەقىۇ قابىلداعان نورمالاردى, قاعيداتتار مەن ءمىندەتتەمەلەردى ادامي ولشەم ماسەلەلەرىنە ايرىقشا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, ورىنداۋدى كۇشەيتۋ; سەنىم شارالارى مەن قاۋىپسىزدىكتى, سونداي-اق ترانسۇلتتىق قاتەرلەرگە نازاردى ارتتىرۋدى قوسا العاندا قارۋ-جاراققا باقىلاۋ جەلىسىن نىعايتۋ ءۇشىن بارلىق ءۇش ولشەمدەگى مۇمكىندىكتەردى نىعايتۋ كەرەك. سونداي-اق ەقىۇ بەتپە-بەت كەلەتىن سىناقتار العا قوياتىن تالاپتارعا ساي بولۋى كەرەك. ەكىنشى جاعىنان, ءبىز ۇيىمعا جاڭا باعىت بەرە الامىز. ەقىۇ-نىڭ وزەكتىلىگىن ازايتۋ دۇرىس بولمايدى. ءبىز قازاقستاندىق توراعالىق بويىنشا اسا ماڭىزدى ارالىق باياندامانى كوردىك. جانە تالداۋ مەن ۇنقاتىسۋ وسە تۇسكەنىن بايقادىق. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدىڭ ماڭىزدى ءساتى بولىپ تابىلادى. بىزدە بىردەن بارلىق پروبلەمالاردى شەشۋ مۇمكىندىگى جوق, سوندىقتان دا از بولسا دا باسىم مىندەتتەرگە نازار اۋدارۋعا ءتيىسپىز دەپ ويلايمىن.
ەقىۇ-نىڭ باس حاتشىسى مارك پەررەن دە بريشامبو:
– ۇيىمنىڭ ءسامميتىن قازاقستان باستاماسى بويىنشا وتكىزۋ قاۋىپسىزدىكتىڭ ورتاق كەڭىستىگىن قۇرۋ ءجونىندەگى جۇمىستى جەدەلدەتە الادى. ناقتى ءىس-ارەكەتكە كوشەتىن جانە ونىڭ قارقىنىن جەدەلدەتەتىن ۋاقىت بولدى. الماتىداعى كەزدەسۋدى جانە سامميت وتكىزۋ ءجونىندەگى ۇسىنىستى ەقىۇ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋدىڭ, ورتاق قاۋىپسىزدىكتىڭ ءبىرتۇتاس كەڭىستىگىن قۇرۋدىڭ ەۋراتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق وڭىرلەردىڭ تۇتاس بويىندا اجىراعىسىز كەڭىستىك قۇرۋدىڭ ءمۇمكىندىگى رەتىندە قاراستىرۋ كەرەك.
ەقىۇ نەگىزىندە قۇرىلعان ورتاق قاعيداتتاردى, نورمالار مەن مىندەتتەمەلەردى ەسكە الا وتىرىپ, مۇشە مەملەكەتتەردىڭ الدىندا تۇرعان پروبلەمالاردى, ولارمەن بىرگە سوزىلمالى جانجالداردى جانە قارۋ-جاراققا باقىلاۋدى قاراستىرعاندا ورتاق پروبلەمالاردى ەڭسەرۋ جونىندەگى ۇجىمدىق ىقپالدى شارالار ازىرلەۋ كەرەك. قازىرگى ەڭ ەلەۋلى مىندەت اۋعانستان پروبلەماسى بولىپ تابىلادى.
ەگەر سامميت تۋرالى شەشىم قابىلداناتىن بولسا, ۇيىمعا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ەقىۇ-نىڭ بارلىق ءۇش ولشەمىنە شولۋ جونىندە بارشانى قامتيتىن كونفەرەنتسيا وتكىزۋ تالاپ ەتىلەدى.
سونداي-اق سامميتكە ۇسىنىلۋى مۇمكىن ەۋراتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق قاۋىپسىزدىك ءجونىندەگى جوسپاردى انىقتاۋ جۇمىسىن باستاۋ قاجەت بولادى. كورفۋ ۇدەرىسى – بۇل ءۇشىن جاقسى نەگىز.
سونىمەن بىرگە ماسەلەنى كونسەنسۋسقا جەتكىزۋ ءۇشىن مىندەتتەردىڭ ناقتى كەزەكتىلىگىن انىقتاۋ قاجەت. كونسۋلتاتيۆتىك پوليتسيا توپتارىن قىرعىزستانعا ورنالاستىرۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىقتى اياقتاۋ كەرەك. گرۋزياداعى جانە مولدوۆاداعى احۋالدى رەتتەۋدى جەدەلدەتىپ, تاۋلى قاراباقتا وڭ ىلگەرىلەتۋگە قول جەتكىزگەن ءجون. بۇل مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن نەگىز قىرعىزستانداعى احۋالدى رەتتەۋ كەزىندە پايدالانىلعان رەسۋرستار بولا الار ەدى.
ءبىزدىڭ ۇيىم قىرعىزستاندا قالىپتاسقان احۋالدا تيىمدىلىكپەن ارەكەت ەتۋگە ءوزىنىڭ قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. ەقىۇ-نىڭ بارلىق كومپونەنتتەرى بىردەي ارەكەت ەتتى. ولاردىڭ ءبارى بىرلەسىپ قۇرالداردى ۇيلەسىمدى پايدالانۋ ناتيجەگە جەتكىزەتىنىن كورسەتتى. اتالعان ميسسيالاردا دا ءسامميتتىڭ بايىپتى كۇن ءتارتىبىن ازىرلەۋ ءۇشىن وسىنداي تۇرعىدا ارەكەت ەتۋ قاجەت.
• 21 شىلدە, 2010
شەتەلدىك ديپلوماتتاردىڭ قازاقستان توراعالىعىنىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتاعى اتقارعان شارالارى مەن وسى بەيرەسمي كەزدەسۋدە ەقىۇ ءسامميتىن بيىلعى جىلدىڭ اياعىندا استانادا وتكىزۋ تۋرالى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇسىنىسىنا قاتىستى پىكىرلەرى
16-17 شىلدەدە الماتى قالاسىندا جانە الماتى وبلىسىنىڭ تالعار اۋدانىنداعى اقبۇلاق ساۋىقتىرۋ-سپورت كەشەنىندە وتكەن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ بەيرەسمي كەزدەسۋىنەن كەيىن گازەت تىلشىلەرى وعان قاتىسقان شەتەلدىك ديپلوماتتاردان قازاقستان توراعالىعىنىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتاعى اتقارعان شارالارى مەن وسى بەيرەسمي كەزدەسۋدە ەقىۇ ءسامميتىن بيىلعى جىلدىڭ اياعىندا استانادا وتكىزۋ تۋرالى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇسىنىسىنا قاتىستى پىكىرلەرىن ءبىلدىرۋدى وتىنگەن ەدى. تومەندە سول لەبىزدەردىڭ بىرقاتارى جاريالانىپ وتىر.
اۆستريا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ميحاەل شپيندەلەگگەر:
– اۆستريا قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعىنىڭ العاشقى جارتى جىلدىعىن وڭ باعالايدى. ءبىزدىڭ ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى, قر مەملەكەتتىك حاتشىسى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆپەن قىزىقتى كەزدەسۋىمىز بولدى. مەن ونى ەقىۇ-نىڭ ءتوراعاسى رەتىندەگى قازاقستاننىڭ تابىستارىمەن قۇتتىقتادىم.
بيىلعى جىلى ەقىۇ-نىڭ كۇن تارتىبىندە, جالپى ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان باستى سىناق – قىرعىزستان. ول ەقىۇ-نىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ الماتىداعى بەيرەسمي كەزدەسۋىندە تالقىلاۋدىڭ باستى ءبىر تاقىرىبى بولدى.
اۆستريا قازاقستانمەن ەكى جاقتى قاتىناستاردى, سونىڭ ءىشىندە ەكونوميكا سالاسىنداعى قاتىناستاردى ودان ءارى نىعايتۋعا ءمۇددەلى. مۇنى اۆستريا ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى وكىلىنىڭ استانادا بولۋى دا دالەلدەيدى. ءبىزدىڭ قازىرگىدەن دە كوبىرەك ناقتى جوبالارىمىز بولاتىنىنا سەنىمدىمىز.
ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ پرەزيدەنتى پەتروس ەفتيميۋ:
– ەقىۇ ءسامميتىن ۇستىمىزدەگى جىلى وتكىزۋ ۇيىمنىڭ ساياسي ءرولىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەگەر ەقىۇ ءسامميتى وسى جىلى وتسە, پايدالى بولادى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ قانات ساۋداباەۆپەن كەلىسسوزدەرىمىزدىڭ نەگىزگى تاقىرىبى بولدى. ول بۇگىندە ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان سىناقتار جاعدايىندا ەقىۇ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءجونىندەگى شارالارعا ارنالدى. ەقىۇ كەيدە وتە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. كەيدە ول شەتقاقپاي قالىپ جاتادى. سوندىقتان ءبىز ونىڭ ءرولىن ارتتىرۋعا ءتيىسپىز.
ۇلىبريتانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, ەۋروپا ىستەرى جونىندەگى ءمينيسترى
دەۆيد ليدينگتون:
– ءبىز ءۇشىن پىكىرتالاستارعا تولى وسى ەكى كۇن وتە ماڭىزدى وقيعا بولىپ, وندا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇيىم ءسامميتىن استانادا وتكىزۋ جونىندەگى باستاماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا شەشىم قابىلداندى. مەن سامميت قورىتىندىلارى بويىنشا جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە الاتىنىمىزعا سەنىمدىمىن. ۇلىبريتانيادا قازاقستاندى ەقىۇ توراعاسىنىڭ رولىندە جانە كورشى ەلدەگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق داعدارىستى رەتتەۋدە ىزگى كورشى رولىندە دە كورگەنىنە قاناعات سەزىمىن بىلدىرەدى.
پورتۋگاليا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى لۋيش امادۋ:
– بۇل – مەنىڭ قازاقستانعا تۇڭعىش رەسمي ساپارىم, سوندىقتان مەن وسىناۋ قوناقجاي ەلدە بولعانىما قۋانىشتىمىن.
بىزدە ساياسي جانە ەكونوميكالىق سالادا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, مادەني-گۋمانيتارلىق سالادا دا بەرىك ارىپتەستىك قاتىناستاردى جولعا قويۋعا بارلىق مۇمكىندىكتەرىمىز بار. پورتۋگاليانىڭ افريكالىق جانە لاتىنامەريكالىق مەملەكەتتەرمەن, سونىڭ ىشىندە برازيليامەن, ال قازاقستاننىڭ رەسەيمەن جانە ورتالىق ازيا رەسپۋبليكالارىمەن جاقسى بايلانىستارى بار. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىق الەۋەتتەرىمىز وتە كەڭ.
ءبىز ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋ تۋرالى قازاقستاننىڭ باستاماسىنا قولداۋ بىلدىرەمىز. سامميت ناق وسى قازاقستاننىڭ توراعالىعى كەزىندە بولادى دەگەن سەنىمدەمىز.
ماكەدونيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى انتونيو ميلوشوسكي:
– ءبىز قازاقستاننىڭ الماتىدا نەمەسە استانادا سامميت وتكىزۋ ءجونىندەگى يدەياسىنا قولداۋ بىلدىرەمىز. مۇنىڭ ءوزى ەقىۇ-نىڭ عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, قازاقستاننىڭ دا تاريحىندا باستى جانە نەگىزگى وقيعا بولماق. ەقىۇ-نىڭ سوڭعى ءسامميتى بۇدان 11 جىل بۇرىن, 1999 جىلى تۇركيادا وتكىزىلگەن ەكەن. سوندىقتان دا 56 مەملەكەتتىڭ باسشىلارى بىرگە جينالىپ, ءبارىمىز مۇددەلىلىك تانىتاتىن ورتاق ماسەلەلەردى تالقىلايتىن ۋاقىت جەتتى.
ءبىز ەقىۇ-نىڭ توراعاسى رەتىندە قازاقستاننىڭ ناقتى قادامدارىن كورىپ وتىرمىز. ءورشىل باعدارلاما ازىرلەنىپ, ەۋروپانى دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلانۋدا. قىرعىزستانعا كەلەتىن بولساق, ءبىزدى وندا بولىپ جاتقان وقيعالار مازالايدى. ءبىزدىڭ بارىمىزگە وندا بولىپ جاتقان قاقتىعىستىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن كۇش-جىگەرىمىزدى ۇيلەستىرۋ قاجەت.
يزرايل ۆيتسە-پرەمەرى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى اۆيگدور ليبەرمان:
– ەقىۇ-داعى ەڭ ىقپالدى ءتوراعالىق – بۇل قازاقستاننىڭ ءتوراعالىعى. ءسامميتتى وتكىزۋ ەقىۇ تاريحىنداعى ايرىقشا كەزەڭ بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ قازاقستانمەن جوعارى دەڭگەيدەگى تەڭ ءارى جاقسى قاتىناستارىمىز قالىپتاسقان. سوندىقتان دا ءبىز قازاقستان ءۇشىن دە, سول سەكىلدى ەقىۇ ءۇشىن دە مۇنداي ماڭىزدى وقيعا لايىقتى دەڭگەيدە وتەدى دەگەن سەنىمدەمىز.
گەرمانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى گۆيدو ۆەستەرۆەللە:
– ءبىز ءسامميتتى قازاقستاندا وسى جىلدىڭ اياعىندا وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىسقا قولداۋ بىلدىرەمىز. الايدا بۇل بارلىق مەملەكەتتەردىڭ مازمۇندى كۇن ءتارتىبى بولۋى تيىستىگىن بىلدىرەدى. سامميتتە مىناداي ءماسەلەلەر قارالۋى ءتيىس دەپ بىلەمىن: ءبىرىنشى كەزەكتە ادامي ولشەمدەر اياسىندا مىندەتتەمەلەردىڭ كەپىلدەندىرىلۋى, ەۋروپادا قاراپايىم قارۋ-جاراققا باقىلاۋ قۇرالدارىن نىعايتۋ, سونداي-اق اسكەري-ساياسي سالاداعى قازىرگى بار احۋالعا بەيىمدەلۋ جانە سەنىم شارالارى مەن قاۋىپسىزدىك. ءۇشىنشى – ترانسۇلتتىق سىناقتار. ەقىۇ ەسىرتكى ترافيگىمەن, ۇيىمداسقان قىلمىسپەن جانە ادام ساۋداسىمەن كۇرەسكە سۇبەلى ۇلەس قوسا الادى.
ۋكراينا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى كونستانتين گريششەنكو:
– ءبىز استانادا سامميت وتكىزۋ يدەياسىنا قولداۋ بىلدىرەمىز جانە بۇل تۋرالى بارلىق دەڭگەيدە ايتىپ ءجۇرمىز. ەقىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى بەلگىلى ءبىر قورىتىندىلار شىعارىپ, ودان ءارى دامۋعا ەلەۋلى سەرپىن بەرۋى ءۇشىن بيىلعى جىلى ءوتۋى قاجەت. مۇنىڭ ءوزى جاڭا مىڭجىلدىقتىڭ جاڭا جاعدايىندا قىزمەتتىڭ باستى باعىتتارىن بەلگىلەۋ ءۇشىن دە كەرەك. بۇل ەقىۇ-عا جۋىردا قوسىلعان مەملەكەتتەر ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى. ال كۇن تارتىبىنە كەلەتىن بولساق, ول از عانا مەملەكەتتەردىڭ اراسىندا ەمەس, ۇدەرىسكە قاتىسۋشى بارلىق مەملەكەتتەردىڭ اراسىندا تالقىلانۋى ءتيىس.
استانا ۇسىنىپ وتىرعانداي, ەقىۇ ءسامميتىن ۇيىمنىڭ بولاشاق دامۋ باعىتتارىن انىقتاۋ ءۇشىن وتكىزۋ كەرەك. مۇنداي فورۋمدى ەقىۇ-عا جۋىردا قابىلدانعان ەلدەردىڭ بىرىندە وتكىزگەن ورىندى بولادى. بۇل ۇيىمنىڭ دامۋ باعىتتارىنىڭ ساياساتىن انىقتاۋدا تەپە-تەڭدىك ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
يرلانديانىڭ ەۋروپا ىستەرى جونىندەگى ءمينيسترى ديك روش:
– قازاقستان توراعالىعى باستاماشىسى بولعان استانادا وتەتىن سامميت ەقىۇ-نىڭ ەۋروپانىڭ بولاشاق قاۋىپسىزدىگى تۋرالى, كوپشىلىككە كورفۋ ۇدەرىسى رەتىندە تانىس ماسەلە بويىنشا ۇنقاتىسۋدى ودان ءارى جالعاستىرۋ جونىندەگى جۇمىستى ورىستەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز قازىرگى كەزگە دەيىنگى قول جەتكىزىلگەن ۇدەرىستى جوعارى باعالايمىز. يرلانديا بۇل ۇدەرىس قۇرىلىمدالعان پراكتيكالىق نەگىز بولادى دەگەن سەنىمدە. باستى نازاردا ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ قاعيداتى جانە ەۋرووداق ۇسىنعان 4 باسىمدىققا نىق قولداۋ ءبىلدىرۋ تۇرعانى ءجون. اتاپ ايتقاندا ەقىۇ-نىڭ جانجالداردىڭ ەرتە باستان الدىن الۋ, جول بەرمەۋ جانە رەتتەۋ, داعدارىستاردى جانە جانجالداردان كەيىن قالپىنا كەلتىرۋدى رەتتەۋ; ەقىۇ قابىلداعان نورمالاردى, قاعيداتتار مەن ءمىندەتتەمەلەردى ادامي ولشەم ماسەلەلەرىنە ايرىقشا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, ورىنداۋدى كۇشەيتۋ; سەنىم شارالارى مەن قاۋىپسىزدىكتى, سونداي-اق ترانسۇلتتىق قاتەرلەرگە نازاردى ارتتىرۋدى قوسا العاندا قارۋ-جاراققا باقىلاۋ جەلىسىن نىعايتۋ ءۇشىن بارلىق ءۇش ولشەمدەگى مۇمكىندىكتەردى نىعايتۋ كەرەك. سونداي-اق ەقىۇ بەتپە-بەت كەلەتىن سىناقتار العا قوياتىن تالاپتارعا ساي بولۋى كەرەك. ەكىنشى جاعىنان, ءبىز ۇيىمعا جاڭا باعىت بەرە الامىز. ەقىۇ-نىڭ وزەكتىلىگىن ازايتۋ دۇرىس بولمايدى. ءبىز قازاقستاندىق توراعالىق بويىنشا اسا ماڭىزدى ارالىق باياندامانى كوردىك. جانە تالداۋ مەن ۇنقاتىسۋ وسە تۇسكەنىن بايقادىق. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدىڭ ماڭىزدى ءساتى بولىپ تابىلادى. بىزدە بىردەن بارلىق پروبلەمالاردى شەشۋ مۇمكىندىگى جوق, سوندىقتان دا از بولسا دا باسىم مىندەتتەرگە نازار اۋدارۋعا ءتيىسپىز دەپ ويلايمىن.
ەقىۇ-نىڭ باس حاتشىسى مارك پەررەن دە بريشامبو:
– ۇيىمنىڭ ءسامميتىن قازاقستان باستاماسى بويىنشا وتكىزۋ قاۋىپسىزدىكتىڭ ورتاق كەڭىستىگىن قۇرۋ ءجونىندەگى جۇمىستى جەدەلدەتە الادى. ناقتى ءىس-ارەكەتكە كوشەتىن جانە ونىڭ قارقىنىن جەدەلدەتەتىن ۋاقىت بولدى. الماتىداعى كەزدەسۋدى جانە سامميت وتكىزۋ ءجونىندەگى ۇسىنىستى ەقىۇ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋدىڭ, ورتاق قاۋىپسىزدىكتىڭ ءبىرتۇتاس كەڭىستىگىن قۇرۋدىڭ ەۋراتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق وڭىرلەردىڭ تۇتاس بويىندا اجىراعىسىز كەڭىستىك قۇرۋدىڭ ءمۇمكىندىگى رەتىندە قاراستىرۋ كەرەك.
ەقىۇ نەگىزىندە قۇرىلعان ورتاق قاعيداتتاردى, نورمالار مەن مىندەتتەمەلەردى ەسكە الا وتىرىپ, مۇشە مەملەكەتتەردىڭ الدىندا تۇرعان پروبلەمالاردى, ولارمەن بىرگە سوزىلمالى جانجالداردى جانە قارۋ-جاراققا باقىلاۋدى قاراستىرعاندا ورتاق پروبلەمالاردى ەڭسەرۋ جونىندەگى ۇجىمدىق ىقپالدى شارالار ازىرلەۋ كەرەك. قازىرگى ەڭ ەلەۋلى مىندەت اۋعانستان پروبلەماسى بولىپ تابىلادى.
ەگەر سامميت تۋرالى شەشىم قابىلداناتىن بولسا, ۇيىمعا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ەقىۇ-نىڭ بارلىق ءۇش ولشەمىنە شولۋ جونىندە بارشانى قامتيتىن كونفەرەنتسيا وتكىزۋ تالاپ ەتىلەدى.
سونداي-اق سامميتكە ۇسىنىلۋى مۇمكىن ەۋراتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق قاۋىپسىزدىك ءجونىندەگى جوسپاردى انىقتاۋ جۇمىسىن باستاۋ قاجەت بولادى. كورفۋ ۇدەرىسى – بۇل ءۇشىن جاقسى نەگىز.
سونىمەن بىرگە ماسەلەنى كونسەنسۋسقا جەتكىزۋ ءۇشىن مىندەتتەردىڭ ناقتى كەزەكتىلىگىن انىقتاۋ قاجەت. كونسۋلتاتيۆتىك پوليتسيا توپتارىن قىرعىزستانعا ورنالاستىرۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىقتى اياقتاۋ كەرەك. گرۋزياداعى جانە مولدوۆاداعى احۋالدى رەتتەۋدى جەدەلدەتىپ, تاۋلى قاراباقتا وڭ ىلگەرىلەتۋگە قول جەتكىزگەن ءجون. بۇل مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن نەگىز قىرعىزستانداعى احۋالدى رەتتەۋ كەزىندە پايدالانىلعان رەسۋرستار بولا الار ەدى.
ءبىزدىڭ ۇيىم قىرعىزستاندا قالىپتاسقان احۋالدا تيىمدىلىكپەن ارەكەت ەتۋگە ءوزىنىڭ قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. ەقىۇ-نىڭ بارلىق كومپونەنتتەرى بىردەي ارەكەت ەتتى. ولاردىڭ ءبارى بىرلەسىپ قۇرالداردى ۇيلەسىمدى پايدالانۋ ناتيجەگە جەتكىزەتىنىن كورسەتتى. اتالعان ميسسيالاردا دا ءسامميتتىڭ بايىپتى كۇن ءتارتىبىن ازىرلەۋ ءۇشىن وسىنداي تۇرعىدا ارەكەت ەتۋ قاجەت.
سوڭعى جاڭالىقتار
قازاق سپورتشىلارى وليمپيادانىڭ العاشقى كۇنىندە قالاي ونەر كورسەتتى؟
وليمپيادا • كەشە
قىسقى وليمپيادانىڭ العاشقى التىن جۇلدەسى كىمگە بۇيىردى؟
وليمپيادا • كەشە
ازيا چەمپيوناتى: قازاقستان جەڭىل اتلەتيكادان ەكىنشى التىن جۇلدەنى جەڭىپ الدى
جەڭىل اتلەتيكا • كەشە
ەرتەڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە داۋىلدى ەسكەرتۋ جاريالاندى
اۋا رايى • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى ساراپشىلاردىڭ قولداۋىنا يە بولدى
اتا زاڭ • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىن برايل قارپىمەن جازۋ ۇسىنىلدى
اتا زاڭ • كەشە
