مىندەت – زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ

«قازمەديا ورتالىعىندا» قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىنداعى سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «سايلاۋعا بايقاۋ جۇرگىزۋدىڭ امالدارى مەن ادىستەرى» تاقىرىبىندا سەمينار-ترەنينگ ءوتتى. اتالعان سەمينار-ترەنينگ ساي­لاۋعا قوعامدىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ ۇدەرىسىنە دايىندىق شەڭبەرىن­دە بايقاۋشىلارعا ارنالىپ وتكىزىلدى. شارانىڭ باستى ماقساتى – سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەس­پۋبليكالىق قوعامدىق كوميس­سيانىڭ ميسسياسى مەن مىندەتتەرىن ءتۇسىندىرىپ, بايقاۋ ۇدەرىسىن جەتىلدىرۋ. سوندىقتان, سەمينار بارىسىندا سايلاۋ ناۋقانىنداعى بايقاۋشىلاردىڭ نەگىزگى ءرولى, بايقاۋ جۇرگىزۋ بارىسىندا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ سىندى ماسەلەلەر تالقىلانادى. سونىمەن قاتار, سايلاۋ وتكىزۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا نازار اۋدارىلىپ, سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ قىزمەتىنىڭ 2011 جانە 2012 جىلدارداعى سايلاۋ ناۋقاندارىنداعى تاجىريبەسىنە تالداۋ جاسالدى. ماسەلەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى ۆلاديمير تەلنوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل سەميناردىڭ ماڭىزى زور. «وسىنداي ترەنينگتەر ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا وتكىزىلەتىن بولادى. ول سەمينارلاردا بايقاۋشىلارعا قويىلاتىن نەگىزگى تالاپ-مىندەتتەر مەن قۇقىقتار ايقىندالىپ, جاۋاپكەرشىلىكتەر بەلگىلەنەدى. ءبىز ءاربىر سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بايقاۋشىلاردىڭ بولۋىن قاداعالايمىز. جالپى العاندا, بايقاۋشىدان ازاماتتىق قوعام مەن مەملەكەتتىڭ ارا-قاتىناسى كورىنەدى. سەبەبى, بيلىكتىڭ قاينار كوزى – حالىق. قوعام بۇل سايلاۋدىڭ دۇرىس وتەتىنىنە سەنىمدى بولۋى ءتيىس. ءاربىر سايلاۋشى كونستيتۋتسيا مەن «سايلاۋ تۋرالى» زاڭداعى ەرەجەلەر مەن نورمالاردى ساقتاۋى ءتيىس», – دەدى ۆ. تەلنوۆ ءوز سوزىندە. سونداي-اق, ول بايقاۋشىلار رەتىندە كوبىنە بەدەلدى ادامدار تاڭدالاتىنىن, سەبەبى, بۇل قوعام ومىرىندەگى ايتۋلى وقيعا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «بايقاۋشى سايلاۋ ۇدەرىسىنە بوگەت جاساماۋى كەرەك. بارلىق ۇدەرىستىڭ زاڭنامالارعا سايكەس جۇرگىزىلۋىن قاداعالاپ وتىرۋى ءتيىس. كەيدە سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ تالاپتارىنا قايشى كەلەتىن جاعدايلار بولۋى مۇمكىن. ماسەلەن, ءبىر ايەلدىڭ كۇيەۋى كەلىپ, «كەشىرىڭىزدەر, مەنىڭ زايىبىم بالامەن وتىر, مەن سونىڭ ورنىنا داۋىس بەرەيىن», دەۋى مۇمكىن عوي. بىراق, وسىنىڭ ءوزى زاڭ بۇزۋشىلىق بولىپ سانالادى. دەمەك, مۇنداي جاعدايدى بايقاۋشى زاڭ بۇزۋشىلىق رەتىندە تىركەپ وتىرۋى ءتيىس. وسى تەكتەس مىسالدار كەزدەسىپ جاتادى. الايدا, ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز – قاتەلىكتەردى تىركەۋ عانا ەمەس, ولاردىڭ الدىن الۋ. بۇل ورايدا, وسىنداي سەمينار-ترەنينگتەردىڭ ءرولى وراسان», – دەدى ول. ال اتالعان كوميسسيانىڭ تاعى ءبىر مۇشەسى تالانت رامازانوۆ قازاقستاندا بۇعان دەيىن دە كوپتەگەن سايلاۋ ۇدەرىسى بولعانىن, سوندىقتان, ەلىمىزدە سايلاۋ ۇدەرىستەرى ينستيتۋتى جانە سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى ينستيتۋت دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «ماسەلەن, 2005 جىلى قۇرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيا وسىمەن ءتورتىنشى مارتە ساياسي ناۋقانعا قاتىسىپ وتىر. بىرنەشە جىل وتكەننەن كەيىن كوميسسيا ءوز اياعىنان نىق تۇرىپ, تاجىريبەسىن مولايتا تۇسەدى دەپ ويلايمىن», – دەدى ول ءوز سوزىندە. وسىلاي دەي كەلە, ول ساياسي ناۋقان بارىسىندا كەزدەسەتىن ءتۇرلى قاراما-قايشى ۇدەرىستەرگە, كەدەرگىلەرگە, اكىمشىلىك زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا جان-جاقتى توقتالىپ, ولاردىڭ الدىن الۋدىڭ جولدارىن ايتىپ بەردى. ءلايلا ەدىلقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».