ول 1915 جىلى پاۆلودار وبلىسى باياناۋىل اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. مايدانگەردىڭ ەڭبەك جولى 1932 جىلى كومسومولدىق قىزمەتتەن باستالادى. ال 1941 جىلدىڭ تامىز جانە 1945 جىلدىڭ قىركۇيەك ايلارىنىڭ ارالىعى – ونىڭ ءومىر جولىنا ايرىقشا ءىز قالدىرعان بەلەستى كەزەڭ. سەبەبى, ءدال وسى ۋاقىتتا باسپاق عاليەۆ كەسكىلەسكەن شايقاستىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇرىپ, وزگە وتانداستارى سەكىلدى ەرلىكتىڭ قايتالانباس ۇلگىسىن كورسەتەدى.
سوعىس جىلدارى باسپاق عاليەۆ اسكەري بولىمشەنىڭ پارتيا ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى بولا ءجۇرىپ, روتا كومانديرى مىندەتىن قوسا اتقارادى. 1944 جىلى باسپاق عاليەۆتىڭ اپايى كاكەن عاليەۆانىڭ اتىنا مايدان دالاسىنان جولدانعان ءبىر حات كەلەدى. حاتتىڭ سوڭىنا 33455 پۋلەمەتتىك پولك اسكەري بولىمشەسىنىڭ كاپيتانى بورديۋكوۆ دەگەن ازاماتتىڭ قولى قويىلعان ەكەن. وندا: ء«سىزدىڭ باۋىرىڭىزعا ۇلكەن قۇرمەت جانە ايرىقشا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز! ول وسىنداي زۇلماتتى كەزەڭدە حالىق جانە كەڭەس مەملەكەتى الدىنداعى بورىشىن اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارىپ قانا قويماي, ءوزىن ادالدىق سەكىلدى ادامي قاسيەتىمەن تانىتىپ كەلەدى. ءسىز بۇل ءۇشىن ءوز باۋىرىڭىزبەن ماقتانا الاسىز. ول پارتيالىق ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى بولا ءجۇرىپ, ءوز قىزمەتىن ساربازداردىڭ اسكەري مىندەتتەرىن ءمىنسىز اتقارۋىمەن شەبەر ۇيلەستىرە ءبىلدى. ءبىز وسىنداي قايسار ۇلدى دۇنيەگە اكەلگەن, ونىڭ بويىنا ەڭبەكقورلىق, ەرجۇرەكتىك, قايسارلىق سىندى ىزگى قاسيەتتەردى سىڭىرگەن اتا-اناسىنا العىس بىلدىرەمىز!» دەگەن جولدار بەدەرلەنەدى.
ءيا, ءار ۋاقىتتىڭ ءوز قاھارمانى بولادى. وعان حالىق باسىنا قارا بۇلتتاي تونگەن قيىن-قىستاۋ شاقتا عانا ەمەس, سوعىس جىلدارىنان كەيىنگى ەلدىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جاعدايىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جولىندا دا باسپاق عاليەۆ جانە ونىڭ قارۋلاستارىنىڭ قوسقان ۇلەسى دالەل بولا الادى.
باسپاق عاليەۆ 1945 جىلى وتان الدىنداعى بورىشىن ادال اتقارىپ, كەڭەس اسكەرى قاتارىنان بوساتىلعاننان سوڭ ءوزىنىڭ پارتيالىق قىزمەتىنە قايتا ورالادى. العاشىندا نۇسقاۋشى, كەيىن ەركىنشىلىك اۋداندىق پارتيا كوميتەتى ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولادى. 1955 جىلى اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولىپ سايلانادى. ونىڭ يىعىنا قانداي جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلسە دە, يا بولماسا قانداي قىزمەت سەنىپ تاپسىرىلسا دا كەز كەلگەن ىسكە ءوزىنىڭ كۇش-قايراتىن, ەرىك-جىگەرى مەن ءبىلىم-بىلىگىن تولىقتاي جۇمساي بىلەدى. ءومىر جولى دا ءتۇرلى جاۋىنگەرلىك جانە ەڭبەك ماراپاتتارىمەن ايشىقتالادى. ماسەلەن, مايدانگەردىڭ كەۋدەسىنە تاعىلعان «قىزىل جۇلدىز», «قۇرمەت بەلگىسى» وردەندەرى, «ەرلىگى ءۇشىن», «جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن», «گەرمانيانى جەڭگەنى ءۇشىن», «تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرگەنى ءۇشىن», ت.ب مەدالدارى سونىڭ ايعاعى.
اكەسى جونىندە مايدانگەردىڭ قىزى باعدات باسپاققىزى بىلاي دەپ ەسكە الادى: «مەنىڭ اكەم باسپاق عاليەۆ ستالينگراد ءۇشىن شايقاستا ەكى رەت اۋىر جارالانادى. سوعان قاراماستان, مۇگەدەكتىگى ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن جاردەماقىلاردى ەشقاشان الماعان, باس تارتقان 90-شى جىلدارى ارداگەرلەرگە كيىم-كەشەكتەر, قاجەتتى زاتتار الۋعا دەپ ارنايى تالوندار ۇلەستىرىلگەن كەزدە دە ولاردان باس تارتقان ەدى. بالالارىنا ۇنەمى: ء«بىزدىڭ وتان الدىنداعى پارىزىمىز بار, ال وتان بىزگە ەشقاشان قارىزدار ەمەس. مەن ءتۇرلى جاردەماقىلار مەن تالوندار الۋ ءۇشىن سوعىسقان جوقپىن. ءاربىر ازامات ءوز وتانىن قاسىق قانى قالعانشا قورعاپ, ونىڭ يگىلىگى جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتۋى كەرەك»,– دەۋشى ەدى. ءبىز اكەمىزدىڭ وسى اماناتىن جۇرەگىمىزدىڭ تۇكپىرىنە ساقتاۋعا تىرىستىق. اكەم تۋرالى ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنداعى سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى كەڭەسىنىڭ توراعاسى م. بايمۇرىنوۆ «قازاق جەرىنىڭ زيالى ازاماتتارى» اتتى ەنتسيكلوپەديانىڭ 17-ءشى تومىنا وتە اسەرلى ەتىپ ماقالا جازعان بولاتىن. بۇل جەرلەستەرىنىڭ اكەمنىڭ ازاماتتىعىنا بەرگەن باعاسى دەپ سانايمىن».
باسپاق عاليەۆ جارى ماپرۋزامەن 5 بالا تاربيەلەپ, وسىرەدى. ولاردىڭ بويىنا ەڭ الدىمەن, وتانسۇيگىشتىك, ۇلتجاندىلىق سىندى قاسيەتتەردى دارىتۋعا تىرىسادى. ء«بىزدىڭ اتا-انامىز وتە باۋىرمال, اقجارقىن, مەيىرىمدى جاندار ەدى. بىزدەر ءۇشىن «الىس» نەمەسە «جاقىن» تۋىس دەگەن ۇعىم بولمايتىن. بىرەۋلەر اقىل-كەڭەس سۇراپ كەلسە, ەندى ءبىرى الدەبىر قيىندىقتارىن شەشۋ ءۇشىن ءۇيىمىزدىڭ تابالدىرىعىنان اتتايتىن. كەيبىرى ءبىزدىڭ وتباسىمىزدان قامقورلىق, جاناشىرلىق كۇتەتىن. ونداي ازاماتتار شاڭىراعىمىزدى ۇزاق ۋاقىت بويى پانالايتىن. بۇلاردىڭ بارلىعى – اتا-انامنىڭ كەڭپەيىلدىلىگىنەن دەپ ويلايمىن», – دەيدى ءوزىنىڭ سوزىندە باعدات باسپاققىزى.
ونىڭ ايتۋىنشا, باسپاق عاليەۆ تە, ماپرۋزا ابدىلقىزى دا ءوز وڭىرىنە سىيلى جانە ەڭبەكقور جاندار بولىپتى. باعداتتىڭ اكەسىنىڭ مايدانداعى ەرلىگى عانا ەمەس, اناسىنىڭ ەڭبەكسۇيگىشتىك قاسيەتى دە ەرەكشە باعالانىپ, ۇزاق جىلدار بويى «قۇرمەت تاقتاسىندا» ءىلىنىپ تۇرعان ەكەن.
باعدات باسپاققىزى ءۇشىن اتا-اناسى تۋرالى ءاربىر ەستەلىك قۇندى ءارى قاستەرلى. سەبەبى, ولاردىڭ ءومىر جولدارى, قالدىرعان وسيەتتەرى وسى وتباسىنىڭ كەلەر بۋىنىنا ءاردايىم باعدارشام بولىپ قالا بەرمەك.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
