ءموبيلدى فرونت-وفيس دەگەنىمىز – مامانداندىرىلعان شاعىن اۆتوبۋس. وندا «دامۋ» قورىنىڭ كونسۋلتانتتارى, اكىمدىكتەردىڭ, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ, «اتامەكەن» ۇكپ, «اگرارلىق كرەديتتىك كورپوراتسيا» اق, «قازاگروقارجى» اق جانە كونسالتينگتىك ۇيىم وكىلدەرى اۋىل-قالالارعا بارادى. كاسىپكەرلەر قولدانىستاعى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى بويىنشا جەرگىلىكتى جەردە كەڭەس الىپ, قارجىلاندىرۋ باعدارلامالارىنا قاتىسۋعا ءوتىنىم بەرە الادى.
ءموبيلدى فرونت-وفيستەردىڭ جۇمىسى شەڭبەرىندە كاسىپكەرلەرگە سۋبسيديالاۋ, كەپىلدىكپەن جەڭىلدەتىلگەن كرەديت بەرۋ, ميكروقارجىلاندىرۋ, ليزينگ, ەكسپورتتىق جوبالاردى قولداۋ قۇرالدارى, سونداي-اق وقىتۋ, كونسۋلتاتسيالىق سۇيەمەلدەۋ مەن كاسىپكەرلىك قۇزىرەتتى دامىتۋ سەكىلدى قارجىسىز قولداۋ شاراسى بويىنشا اقپارات بەرىلەدى.
بۇگىندە ءموبيلدى فرونت-وفيستەر ۇلىتاۋ, جەتىسۋ, اباي, سولتۇستىك قازاقستان, پاۆلودار, الماتى, جامبىل, قاراعاندى, تۇركىستان, قوستاناي, اقمولا جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا جۇمىس ىستەيدى. جاقىن ارادا جوبا ەلىمىزدىڭ تاعى بەس وڭىرىنە تاراتىلادى. وسى باستامانىڭ ارقاسىندا 300-دەن استام ادام كونسۋلتاتسيالىق قولداۋ العان. شالعايداعى ەلدى مەكەندەرگە بارۋدان باسقا, ءموبيلدى فرونت-وفيستەر وڭىرلىك كورمەلەردە, جارمەڭكەلەردە جانە ىسكەرلىك شارالاردا جۇمىس ىستەيدى. كاسىپكەرلەر تىكەلەي سول جەردە كەڭەس الا الادى.
سەمەيدە موبيلدىك فرونت-وفيس ورتالىق ارباتتاعى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ كورمەسى شەڭبەرىندە ورنالاستىرىلدى. ءوڭىر تۇرعىندارى مەن كاسىپكەرلەرى بيزنەستى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قولدانىستاعى باعدارلامالارىمەن جانە قارجىلاندىرۋ قۇرالدارىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى.
Talpyn Semey بالالار ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى مەرۋەرت جۇماشەۆا جۇمىستىڭ ءموبيلدى فورماتىنىڭ ارقاسىندا العاش رەت مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى بويىنشا كەڭەس العانىن اتاپ ءوتتى.
«مەن جارمەڭكەنى تاماشالاۋعا كەلىپ, ونداعى ءموبيلدى فرونت-ءوفيستى كورگەندە تاڭ قالدىم. وسىنداي ءىس-شارالاردا مامانداردىڭ وزدەرىنىڭ وتىرۋى وتە ىڭعايلى. ۋاقىت جۇمساماي-اق كەڭەس الۋعا بولادى. قازىر ءبىز ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. سوندىقتان مەن ءۇشىن قولدانىستاعى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى مەن قارجىلاندىرۋ قۇرالدارى تۋرالى ءبىلۋ ماڭىزدى», دەيدى كاسىپكەر.
جاقىن ارادا ءموبيلدى فرونت-وفيستەر بازاسىندا شاعىن بيزنەسكە ارنالعان كونسۋلتاتسيالىق-وڭالتۋ ورتالىقتارىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. كاسىپكەرلەر دامۋ, جوبالاردى كەڭىنەن تاراتۋ جانە بيزنەستى جۇرگىزۋدە تۋىندايتىن قيىندىقتى ەڭسەرۋ ماسەلەسىندە قولداۋ الا الادى.
سونداي-اق سەرىك جۇمانعارين جۇمىس ساپارى بارىسىندا «Eurasia Agro Semey» جشس ەت وڭدەۋ كەشەنى قۇرىلىسىمەن تانىستى. اباي وبلىسىنداعى جاڭا ەت كومبيناتى اتى اڭىزعا اينالعان سەمەي بۇقتىرىلعان ەت شىعاراتىن قازاقستانداعى ەڭ ءىرى كاسىپورىن بولادى. كاسىپورىندى بيىل ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان.
كەشەن سەمەي قالاسىنان 18 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان جانە مال قابىلداۋدان باستاپ, شۇجىق ءونىمىن, جارتىلاي فابريكاتتى, ەت كونسەرۆىلەرى مەن دەليكاتەس ءونىمىن شىعارۋعا دەيىنگى تولىق تسيكلدى ۆەرتيكالدىق ينتەگراتسيالانعان كاسىپورىن بولىپ سانالادى. وندىرىستىك قۋاتتىلىعى 100 باس ءىرى قارا مەن جىلقىنى, سونداي-اق ءبىر اۋىسىمدا 1 مىڭ باسقا دەيىن ۇساق مالدى قۇرايدى. كاسىپورىندا 250 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى.
كومپانيا باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, جوبالىق قۋاتقا شىققاننان كەيىن كاسىپورىن ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى ەت وڭدەۋ كەشەنىنە اينالادى. ونىڭ تۇراقتى جۇكتەمەسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن زاۋىتتىڭ اينالاسىندا تولىققاندى ەت كلاستەرى قۇرىلادى. مۇندا فەرمەرلىك شارۋاشىلىق, بورداقىلاۋ الاڭى, جەمشوپ وسىرۋگە ارنالعان سۋارمالى جەر جانە باسقا دا ىرگەلەس وندىرىستەر بار.
جاڭا كاسىپورىننىڭ ىسكە قوسىلۋى قازاقستاننىڭ ەت وڭدەيتىن تاريحي ورتالىعىنىڭ ءبىرى رەتىندە سەمەيدىڭ گاسترونوميالىق داڭقىن جانداندىرۋعا باعىتتالعان.
ساپار شەڭبەرىندە سەرىك جۇمانعارين سونىمەن قاتار «Qazaq-Astyq Group» جشس مۇناي ەكستراكتسيا زاۋىتىن, «اگروليدەر KAZ» جشس بۇرشاق جانە مايلى داقىلدى قايتا وڭدەۋ كاسىپورنىن جانە وراۋ ءونىمىنىڭ كوپتەگەن ءتۇرىن شىعاراتىن «قازپوليگراف» جشس-ءنى قوسا العاندا, ءوڭىردىڭ بىرقاتار قايتا وڭدەۋ كاسىپورىنىن ارالادى.
بۇدان سوڭ ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءوڭىردىڭ فەرمەرلەرىمەن جانە كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسۋدە بيزنەستىڭ مال شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋ ءتاسىلى تۇبەگەيلى وزگەرۋگە ءتيىس ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق ول وبلىس ەكونوميكاسى ءوسۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە اگروونەركاسىپتىك كەشەن مەن مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا باسا نازار اۋداردى.
وبلىس اكىمى بەرىك ءۋاليدىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى وڭىرلىك ەكونوميكانىڭ نەگىزگى درايۆەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمىنىڭ كولەمى العاش رەت 583,8 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, ەكى جىلدا 1,4 ەسەگە ۇلعايدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ جارتىسىنان استامى – مال شارۋاشىلىعىنا تيەسىلى.
كەزدەسۋدە سالانى جاڭعىرتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. سەرىك جۇمانعارين قازىرگى زامانعى مال شارۋاشىلىعى جاڭا تاسىلدەردى, تسيفرلاندىرۋدى جانە وزىق الەمدىك تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە مەملەكەت مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قوماقتى قاراجات ءبولىپ وتىر, ول – جىلدىق 6%-بەن 220 ملرد تەڭگە جەڭىلدىكتى قارجىلاندىرۋ. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تاجىريبەسىن تاراتۋ باعدارلاماسى اياسىندا بيىل وڭىرگە تاۋارلى ءسۇت فەرمالارىن سالۋ جوباسىنا 7 ملرد تەڭگە جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ ءبولىندى. الايدا, ۆيتسە-پرەمەر اتاپ وتكەندەي, بيزنەس تاسىلدەرى تۇبەگەيلى وزگەرۋگە ءتيىس.
ء«بىز مىڭ جىل بويى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقانىمىزدى ماقتان تۇتامىز. بىراق بۇگىن تسيفرلاندىرۋ ءداۋىرى كەلدى. جايىلىمداعى مالدى بوساتىپ, ونىڭ ءوزى سالماق قوسۋىن كۇتەتىن كەزدەر ءوتتى, بۇل ءتيىمسىز. مال ءوسىرۋدىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن, اۋستراليالىق, كانادالىق تاجىريبەنى ەنگىزۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى ۆيتسە-پرەمەر.
اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى امانعالي بەردالين كوكتەمگى ەگىستى ەرتە قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا اباي وبلىسىندا 13,2 ملرد تەڭگەگە 176 فەرمەر جەڭىلدەتىلگەن نەسيە العانىن حابارلادى. بۇل 125 مىڭ گەكتار ەگىس القابىن قارجىلاندىرۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.
شارۋالار ءۇشىن قارىز قاراجاتىنىڭ قۇنىن تومەندەتۋ ماقساتىندا «دامۋ» قورى ارقىلى قارىز سوماسىنىڭ 85%-نا دەيىنگى مولشەردە كەپىلدىك بەرۋ جالعاسادى. بۇل كرەديتتەۋ مولشەرلەمەسىن تۇپكىلىكتى قارىز الۋشىلار ءۇشىن جىلدىق 5% دەڭگەيىندە ۇستاپ قالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق شارۋالارعا جىلدىق ستاۆكاسى 6%-دان اسپايتىن اۋىل شارۋاشىلىعى اسىل تۇقىمدى مال باسىن ساتىپ الۋ ءۇشىن «يگىلىك» جانە «بەرەكە» جاڭا كرەديتتىك ءونىمى ۇسىنىلدى. شالعايداعى مال شارۋاشىلىعىن قولداۋ ءۇشىن جايىلىمدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى قارجىلاندىرۋدى كوزدەيتىن «جايلاۋ» بىرىڭعاي كرەديتتىك ءونىمى ىسكە قوسىلادى.
جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋعا قول جەتكىزۋدى ارتتىرۋ ءۇشىن كرەديتتەۋ جۇيەسىنە وڭىرلىك الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالار قوسىلدى. بۇل شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنىڭ تولىققاندى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە سالانىڭ جەدەل وسۋىنە نەگىز جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق كەزدەسۋدە سالىق يننوۆاتسيالارى تالقىلاندى. بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدى بولجاۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەر اراسىنداعى كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن (كتس) تولەۋشىلەردىڭ تىزبەسىن ءۇش جىلدىق كەزەڭگە بەكىتۋ جانە اۋدانداردى قولداۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بورىشىنىڭ ليميتتەرىن قايتا قاراۋ ۇسىنىسى جۇمىسقا قابىلداندى.
اباي وبلىسى
