شەشىمىن كۇتكەن شارۋا كوپ

قازاق ەلى ءوزىنىڭ دامۋ جولىندا تاعى ءبىر بيىكتى باعىندىردى. جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىت ارا­لىعىنداعى ەرەن ەڭبەك ەسكەرۋسىز كەتپەي دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيى­مىنىڭ مۇشەسى اتاندى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: «بۇگىن­دە ساۋدا-ساتتىعىمىز­دىڭ 90 پايىزى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيى­مىنا مۇشە ەلدەرگە تيەسىلى. قازاق­ستان شەتەلدىك ينۆەستورلار مەن سەرىك­تەستەر ءۇشىن بۇرىنعىدان دا تارتىم­دى بولا تۇسەدى. جاڭا ءوندىرىس­تەر مەن جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىكتەر تۋادى. ءبىز بۇل ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن 19 جىل تاباندى تۇردە جۇمىس جۇرگىزدىك, كەلىسسوزدەر وڭاي بولعان جوق. وسى جىلدارى ءبىزدىڭ ۇكى­مەت جانە ساراپشىلارىمىز ەلى­مىزگە ءتيىمدى شارتتارعا قول جەت­كىزۋ ءۇشىن تالماي ەڭبەك ەتتى. ءبىز دۇنيە­جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى مەن ەۋرا­زيالىق ەكونو­ميكالىق وداق­تىڭ تالاپتارىن ۇش­تاستىرا الدىق. بۇل رەتتە ۇلت­تىق مۇددەلەرىمىزدى دە قور­عاي بىلدىك. دسۇ-عا مۇشە بولۋ – كۇللى قا­زاق­ستاننىڭ جە­ڭىسى. بۇل – ەلىمىز­دىڭ جاھاندىق ەكونو­مي­كانىڭ ءبولىن­بەس بولشەگى رەتىندە مو­يىن­دالۋىنىڭ ايعاعى. ۇيىم مۇشە­لىگىنە 5 حالىقتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋعا كىرىسكەن كەزەڭدە قا­دام باسۋىمىزدىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار», – دەپ اتاپ ءوتۋى بۇل قا­دام­­­نىڭ قازاقستان ءۇشىن قانشا­لىق­­تى ما­ڭىزدى ەكەندىگىن كورسەتىپ تۇر. اتالعان ۇيىمعا مۇشە بولۋ ارقىلى ەلىمىز ەكونوميكالىق ەركىندىككە قول جەتكىزەتىنى انىق. ياعني, حالىقارالىق ساۋدا-ساتتىق­تىڭ ىركىلىسسىز جۇرگىزىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزۋ ءۇشىن قۇرىلعان ۇيىمنىڭ باستى قاعيداتىنا سايكەس الەمدىك ساۋدا جۇيەسى 5 ۇستانىم اياسىندا ورىستەۋى ءتيىس. ياعني, ەڭ بىرىنشىدەن, ساۋدادا كەمسىتۋشىلىككە جول بەرىلمەيدى. دەمەك, كەز كەلگەن مەملەكەت كەلەسى مەملەكەتتىڭ ەكسپورتى مەن يمپورتىنا شەكتەۋ قويۋعا قۇقى جوق. ەكىنشىدەن, ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردە ساۋدا كەدەرگىلەرى, ياعني ەكىنشى ەلدەن كەلەتىن يمپورتقا قويىلاتىن كولەمدىك شەكتەۋى بولماۋى ءتيىس. ۇشىنشىدەن, شەتەلدىك كومپانيالار, ينۆەستورلار مەن ۇكىمەتتەر قولدانىستاعى ساۋ­دا شارتتارىنىڭ كەنەتتەن جانە ءبىر تاراپتىڭ ەركىمەن وزگەر­تىل­مەيتىنىنە كەپىلدىك بەرۋى شارت. تورتىنشىدەن, حالىقارالىق ساۋ­داداعى باسەكەلەستىكتى ىنتالاندىرۋى قاجەت. ال سوڭعىسى جوعارى دامىماعان مەملەكەتتەر ءۇشىن حالىقارالىق ساۋدادا جەڭىلدىكتەر جاساۋ كەرەك. دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى­نا مۇشە بولۋ وتاندىق كاسىپ­كەرلەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قاجەت ەتە­تىندىگى دە داۋسىز. بۇل تۇرعىدا اتقارىلار جۇمىس اۋقىم­دى. اۋقىمدى جۇمىستى ەڭسەرۋدە كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا ارتىلاتىن جاۋاپكەرشىلىك جۇگى دە جەڭىل ەمەس ەكەندىگى بەلگىلى. جاسىراتىنى جوق, بۇگىنگى تاڭدا كاسىپكەرلىك سالاسىندا شەشىمىن كۇتكەن شارۋا كوپ. ول شارۋالاردىڭ قاتارى دسۇ-عا مۇشە بولۋ ارقىلى ارتپاسا ازايماسى انىق. كۇندەلىكتى جۇمىس بارىسىندا ءبىز مۇنداي پروبلەمالارمەن ءجيى ۇشىراسۋدامىز. ال ول پروبلەمالاردى شەشۋ جولدارىن قازىر قاراستىرماساق وندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن تەجەۋ جاسايتىنىمىز ءسوزسىز. جالپى, كاسىپكەرلەردىڭ قۇ­قىن قورعاۋ, ولاردىڭ مۇددەسىن ءبىلدىرۋ تەك كاسىپكەرلەر پالاتا­سىنا عانا ءتيىستى ءىس بولىپ قالماۋ كەرەك. باقۋاتتى دا باي مەملەكەتكە اينالعىمىز كەلسە بۇل ءما­سەلەمەن بىرلەسە كۇرەسكەن ابزال. قارلىعاش ارالبەكوۆا, جامبىل وبلىسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى. جامبىل وبلىسى.