بەسجىلدىقتىڭ بەس كۇنى
شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ
«ءبىزدىڭ وزىنە تاۋەكەل الۋعا, جاڭا رىنوكتاردى يگەرۋگە, يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋگە دايىن تۇرعان قۋاتتى كاسىپكەرلەر تابىن كورگىمىز كەلەدى. ناق وسى كاسىپكەرلەر ەكونوميكانى جاڭعىرتۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەتكە 2010 جىلدان باستاپ وڭىرلەردەگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندە بىرىڭعاي بيۋدجەتتىك باعدارلاما ازىرلەۋدى تاپسىرامىن. ونى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» دەپ اتاۋدى ۇسىنامىن».نۇرسۇلتان نازارباەۆ,
2010 جىلدىڭ 29 قاڭتارىنداعى «جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى حالىققا ارناعان جولداۋىنان.
ەلىمىزدە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلىپ وتىرعانى ءمالىم. سالانىڭ كەڭ ءورىس الىپ كەتۋى ءۇشىن ەنەرگيا قۋاتىنىڭ كەرەك ەكەنى بەسەنەدەن بەلگىلى. كەشە وسى ماسەلەگە وراي ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتiندە ەنەرگەتيكا مينيسترi ۆلاديمير شكولنيك ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, بيىلعى جىلى ەلەكتر قۋاتىن قىمباتتاتۋ جوسپاردا جوق ەكەنىن مالىمدەدى. دەمەك, ەلەكتر قۋاتى قىمباتتاماسا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ىلگەرىلەۋىنە بۇل دا ۇلكەن جەڭىلدىك بولماق. وسى جونىندە ايتىپ وتكەن مينيستر, ءۇش جىلدىڭ iشiندە قازاقستاندا پايدالى قازبالار ەسەبi جاڭا جۇيەگە كوشەتىنىن جەتكىزدى. «پايدالى قازبالار ەسەبiنiڭ حالىقارالىق جۇيەسiن قۇرۋ, 47 قادام – بۇل «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ايقىندالعان. پايدالى قازبالاردىڭ قورىن ەسەپتەۋ ءۇشiن قازiر قولدانىلاتىن جۇيە بارلىق قورلاردى, ولاردى تيiمدiلiك ەسەبiمەن الۋ مۇمكiندiگiن ەسەپكە المايدى. سوندىقتان, ەسكi جۇيەنi بيرجالار دا, حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى دا مويىندامايدى. ءتىپتى, ەسكi جۇيە مۇناي باعاسىنىڭ وزگەرۋiن دە ەسەپكە المايدى. وسى ورايدا, الداعى ءۇش جىلدىڭ iشiندە قازاقستاندا پايدالى قازبالار ەسەبiنiڭ جاڭا جۇيەسiنە كوشۋ قولعا الىنعالى وتىر», دەدi مينيستر. ۆەدومستۆو باسشىسى ءماسليحات بارىسىندا ەلىمىزدەگى كەن ورىندارىنىڭ 15 پايىزعا جۋىعى تيىمدىلىكتىڭ شەگىندە تۇرعانىن دا ايتىپ قالدى. «بۇل ماسەلە مۇناي باعاسىنا بايلانىستى, سونداي-اق, ءاربىر كەن ورنىنىڭ وزىندىك تاريحى بار. وسى ورىندا ايتقىم كەلەتىنى, كەيبىر ەلدەرگە قاراعاندا, بىزدەگى جاعداي جاقسى دەۋگە بولادى. مەنىڭ ويىمشا, باررەلىنە 60-65 دوللار باعا بولعان كەزدە ءبىزدىڭ كەن ورىندارىنىڭ 15 پايىزعا جۋىعى تيىمدىلىكتىڭ شەگىندە بولادى», دەگەن ۆ.شكولنيك, بۇل ماسەلە قازاقستاننىڭ باتىسىندا بىرنەشە ونجىلدىق بويى پايدالانىلىپ كەلە جاتقان ەسكى كەن ورىندارىنا بايلانىستى ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا سۇيىتىلعان گاز جونىندە دە اڭگىمە ءوربىدى. تىلشىلەر تاراپىنان ورال مەن اقتوبە قالالارىندا سۇيىتىلعان گازدىڭ تاپشىلىعىنان بىرنەشە كۇننەن بەرى جۇرگىزۋشىلەر كەزەكتە تۇرعاندىعى تۋرالى سۇراق قويىلدى. «مەن وسى جايىندا بۇگىنگى جاڭالىقتاردان ءبىلدىم. ءبىز 2,5 ملن. توننا سۇيىتىلعان گاز وندىرەمىز. ءبىزدىڭ ەلدە تۇتىنۋ كولەمى ەڭ كوپ دەگەندە 650 مىڭ توننا. ال مينيسترلىك ءاربىر وبلىستىڭ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, مىندەتتى كۆوتالاردى رەتتەيدى. ال قالعانىن كاسىپكەرلەر ەكسپورتقا نەمەسە باسقا باعىتتاردا پايدالانا الادى. بۇل تۇرعىدا ەركىندىك بەرىلگەن», دەدى مينيستر. باتىس قازاقستان وبلىسىندا ورىن العان ماسەلەگە وراي, وندا قاجەتتىلىك كولەمى شامامەن 1 مىڭ توننا ەكەنىن, سونىمەن بىرگە, اتالعان وبلىستا كۆوتا 800 تونناعا جۋىق بولعانىن جەتكىزدى. «ماعان وسى كۆوتا كوبەيتىلگەنى تۋرالى حابارلادى. مامانداردىڭ سوزىنە قاراعاندا, اتالعان ماسەلە مينيسترلىكتىڭ ءوزىنىڭ بۇيرىعىمەن سۇيىتىلعان گازعا كوتەرمە ساۋدانى تونناسىنا 31 مىڭ تەڭگەدەن 11 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تومەندەتۋى, ياعني بيىل ءۇش ەسەگە ازايتۋىنان تۋىنداۋى مۇمكىن. وسى ورايدا, ادامدار دا بۇل گازدى بۇدان ءارى قاراي ەكسپورتتاۋ نيەتى پايدا بولۋى ىقتيمال. قازىرگى كەزدە كۆوتا كولەمى ارتىپ, پروبلەما شەشىلەدى. ەلىمىزدە سۇيىتىلعان گاز جەتكىلىكتى», دەپ قورىتتى ول ءوز ءسوزىن. بۇعان قوسا, ەلىمىزدىڭ جاسىل ەكونوميكاعا كوشىپ جاتقانى جونىندە اڭگىمەلەگەن سپيكەر, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ىسىندە بالاما قۋات كوزدەرىن ءوندىرۋدى مەڭگەرىپ, جاسىل ەنەرگيانى پايدالانعان ءتيىمدى بولاتىنىن ايتتى. قازىرگى كەزدە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى تۇرعىدا جۇكتەگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋمەن شۇعىلدانۋ ۇستىندەگى مينيسترلىك, بىرقاتار يگى ءىستەردى جۇزەگە اسىرىپ جاتقانىن باياندادى. ءسويتىپ, شاعىن جانە ورتا كاسىپپەن شۇعىلداناتىندارعا كۇننىڭ كوزى مەن جەلدەن قۋات كوزىن الاتىن قوندىرعىلاردى پايدالانۋ اسا ءتيىمدى ەكەنىنە توقتالدى. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».
دەرەك پەن دايەك:
«قازاگرو» ۇلتتىق حولدينگى 2015 جىلدان باستاپ اگروسەكتورداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا 91,6 ميلليارد تەڭگەنى باعىتتادى. بۇل – جالپى بەرىلگەن نەسيەلەردىڭ 93 پايىزىن قۇرايدى جانە وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىندەگى دەڭگەيدەن 1,4 ەسە كوپ. «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق 171 نەسيە سەرىكتەستىكتەرىن قارجىلاندىردى. بۇل سەرىكتەستىكتەردىڭ قۇرامىندا 11 مىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ءوندىرۋشى قۇرىلىمدار بار. «التىن اسىق» باعدارلاماسى بويىنشا 1,2 ميلليارد تەڭگەگە 114 جوبا, «قۇلان» باعدارلاماسى بويىنشا 4,3 ميلليارد تەڭگەگە 281 جوبا قارجىلاندىرىلدى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ جاعدايى دا جىلدان-جىلعا جاقسارىپ كەلەدى. وسى ىسپەن شۇعىلداناتىن «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق ۇلتتىق قوردىڭ ءبىرىنشى ترانشى ەسەبىنەن وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى سۋبەكتىلەرگە 100 ميلليارد تەڭگەنىڭ قارجىلاي قولداۋىن كورسەتتى. قارجىلاي قولداۋ شاراسى ەلىمىزدىڭ بۇكىل اۋماعىن – 14 وبلىس پەن استانا جانە الماتى قالالارىن قامتىدى. قارجىنىڭ نەگىزگى كوزى (38,4 پايىزى) تاعام ونەركاسىبىنە جۇمسالدى. ۇلتتىق قوردىڭ ەكىنشى ترانشى ەسەبىنەن 50 ميلليارد تەڭگەنىڭ قولداۋ كومەگى جاسالدى. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ 227 جوباسى 40,6 ميلليارد تەڭگەگە قارجىلاندىرىلدى. سونىمەن قاتار, 48,3 ميلليارد تەڭگەنىڭ 255 جوباسى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن ماقۇلداندى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن جۇمسالعان قارجىنىڭ 45,8 پايىزى تاعام ونەركاسىبىنە باعىتتالدى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردىڭ ءۇشىنشى ترانشى ەسەبىنەن تاعى دا 50 ميلليارد تەڭگە جۇمسالىندى. بۇل قارجىنىڭ 9,3 ميلليارد تەڭگەسىنە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ 92 جوباسى قارجىلاندىرىلدى. 32,6 ميلليارد تەڭگەنىڭ 174 جوباسىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن ماقۇلداندى. بولىنگەن قارجىنىڭ قوماقتى بولىگى مەتالل ەمەس مينەرالدىق ونىمدەر وندىرىسىنە (بولىنگەن قارجىنىڭ 25,5 پايىزى) جانە تاعام ونەركاسىبىنە (بولىنگەن قارجىنىڭ 25,3 پايىزى) جۇمسالدى.تابىستار تاريحى
وڭتۇستىك قازاقستان اياق كيىم فابريكاسى تۇركيادان ارىپتەستەر تاپتى. جۋىقتا بۇل فابريكا ەرلەردىڭ بىلعارى باتەڭكەسىن شىعارا باستايتىن بولادى. مۇنان كەيىن بارلىق ماۋسىمدارعا ارنالعان ون ءتۇرلى اياق كيىم شىعارۋدى كوزدەپ وتىر. فابريكا ەڭ الدىمەن جەڭىل اياق كيىمدەر شىعارۋ ءىسىن قولعا العان ەدى. ول رىنوكتان ءوز ورنىن تاپتى. ەندى فابريكا ودان كۇردەلىرەك اياق كيىمدەر شىعارۋ ءىسىن قولعا الدى. كۇنىنە 500 داناسىن شىعاراتىن بولادى. فابريكادا باسىندا 18 ادام جۇمىس ىستەيتىن. ەندى بىلعارى اياق كيىم شىعاراتىن جاڭا وندىرىستىك جەلىنىڭ ىسكە قوسىلۋىنا بايلانىستى تاعى دا 40 ادام جۇمىسقا تارتىلاتىن بولادى. فابريكا يەسى سانجار تەگەنوۆتىڭ جاسى بار بولعانى 28-دە. ول ماسكەۋدىڭ ەكونوميكا جونىندەگى جوعارى مەكتەبىن لوندون ەكونوميكالىق مەكتەبىنىڭ باعدارلاماسى بويىنشا اياقتاعان. بەس جىل دۋبايدا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە ارنالعان جەكە باعدارلامانى باسقاردى. ەۋروپانىڭ باسقا قالالارىندا دا جۇمىس ىستەپ ىسىلدى. ءسويتىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىندا تاجىريبە جيناقتاعان سوڭ بىلتىرعى جىلى وسى فابريكانى اشتى. قازىر مۇندا جۇمىستار ءساتتى جولعا قويىلىپ كەلەدى. العاشقى ءونىم جاقسى ءوتىپ جاتىر. ءساتىن سالسا, كۇزدە Cott برەندىمەن جاڭا اياق كيىم پايدا بولادى. ىسكە ءسات دەيمىز سانجارعا.
