«مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ازاماتتاردىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەتىن, ەڭ باستىسى, ەلگە پايداسى تيەتىن ناقتى ناتيجەگە جەتۋ باستى ماقسات بولۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل مىندەتتى ىسكە اسىرۋعا قۇرىلىس سەكتورى تىڭ سەرپىن بەرەتىنى انىق. وتكەن جىلى سالادا 16% دەڭگەيىندە ءوسىم ساقتالدى. 20 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. 185 مىڭ وتباسى باسپانا جاعدايىن جاقسارتتى. بيىل دا قۇرىلىس قارقىنىن ساقتاي وتىرىپ, تۇرعىن ءۇيدى قولجەتىمدى ەتۋ باعىتىندا جۇمىستى جالعاستىرۋ كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.
ۇكىمەت مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن الۋدى جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا بىرقاتار شەشىم قابىلدادى. تۇرعىن ءۇي ساياساتى اياسىندا نەگىزگى ءرول اتقاراتىن وتباسى بانكىنە ۇلتتىق دامۋ ينستيتۋتى مارتەبەسى بەرىلدى. سونداي-اق تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ازاماتتاردىڭ ءتىزىمى تسيفرلىق فورماتقا كوشىرىلدى. بۇل ادام فاكتورىن ازايتىپ, تۇرعىن ءۇيدى ەسەپكە الۋ مەن ءبولۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرادى. بۇدان بولەك, «ناۋرىز» جانە «ناۋرىز – جۇمىسكەر» باعدارلامالارى ارقىلى جالپى سوماسى 233 ملرد تەڭگەگە 8,5 مىڭنان استام نەسيە بەرىلدى. پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگاندارعا تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلارىن ورىنداۋدى, قالالاردا قولايلى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋدى ءارى ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى جەدەل جۇرگىزۋدى تاپسىردى.
ءىرى قالالاردا, اسىرەسە استانا مەن الماتىدا قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ كولەمى ءوسىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار مونوقالالار مەن اۋىلدىق جەرلەردەگى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋعا دا كوڭىل ءبولۋ ماڭىزدى. وسىعان بايلانىستى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى «بايتەرەك» حولدينگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرگە جۇمىس ىستەپ, ازاماتتاردى قولجەتىمدى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان وڭىرلىك باعدارلامالاردى كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى. سونداي-اق وتىرىس بارىسىندا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
«مەملەكەت باسشىسى حالىققا جولداۋىندا قۇرىلىس قارقىنى قاۋىپسىزدىك پەن ساپاعا كەسىرىن تيگىزبەۋى كەرەك دەگەن ەدى. وتكەن جىلى قۇرىلىستىڭ ساپاسىنا قاتىستى رەسمي تۇردە 63 مىڭنان استام شاعىم كەلىپ تۇسكەن. جاڭا قۇرىلىس كودەكسى وسىنداي ولقىلىقتاردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالىپ وتىر. ول ەسكىرگەن نورمالاردان حالىقارالىق ستاندارتتارعا, تسيفرلىق جانە اۆتوماتتاندىرىلعان تەحنولوگيالارعا كوشۋ ارقىلى بۇكىل سالانى جۇيەلى تۇردە جاڭارتادى», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
سونداي-اق قاعاز قۇجات اينالىمىنا بالاما رەتىندە مەملەكەتتىك قالا قۇرىلىسى كاداسترىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەسى (مقك ااج) ەنگىزىلدى. اتالعان ەلەكتروندىق بازادا ەلىمىزدىڭ 89 قالاسىنىڭ باس جوسپارلارى جيناقتالعان. جۇيە اۆتوماتتى باقىلاۋ فۋنكتسياسىن جۇزەگە اسىرادى. ەگەر قۇرىلىس سالۋشى ۇسىنعان جوبانىڭ پارامەترلەرى قالانىڭ بەكىتىلگەن دامۋ جوسپارىنا سايكەس كەلمەسە, رۇقسات قۇجاتتارىن بەرۋ توقتاتىلادى.
«مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە قۇرىلىس ساپاسىن ارتتىرۋ جانە سالاداعى اشىقتىقتى كۇشەيتۋ ءۇشىن بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورمانى قۇرۋ قاجەتتىگىن بىرنەشە رەت ايتتى. قازىر قۇرىلىس سالاسىندا ءۇش اقپاراتتىق جۇيە جۇمىس ىستەپ تۇر. الايدا ولاردىڭ ارقايسىسى جەكە جۇمىس ىستەگەندىكتەن, مالىمەت الماسۋ مەن ۇدەرىستەردى ۇيلەستىرۋدە بەلگىلى ءبىر قولايسىزدىقتار بولدى. وسىعان بايلانىستى قولدانىستاعى تسيفرلىق جۇيەلەردى ءبىر ورتاعا بىرىكتىرۋ ماقساتىندا بىرىڭعاي قۇرىلىس پورتالى – Qportal.kz ىسكە قوسىلدى. بۇل پورتال قۇرىلىس نىساندارىنىڭ جوبالاۋ كەزەڭىنەن باستاپ پايدالانۋعا بەرىلگەنگە دەيىنگى بارلىق ۇدەرىستى قامتىپ, سالانىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا ءارى باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ.
سونىمەن قاتار قۇرىلىس سالاسىنداعى قىزمەتتى تولىق اۆتوماتتاندىرۋ جۇمىسى اياقتالدى. بۇل تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ مالىمدەدى. ۆيتسە-پرەمەردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە قۇرىلىس سالاسىنداعى قىزمەتتەردىڭ بارلىعى ازاماتتار مەن بيزنەس ءۇشىن قاشىقتان قولجەتىمدى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ەلەكتروندىق فورماتتا كورسەتىلگەن قىزمەتتەردىڭ ۇلەسى 96 پايىزدى قۇراعان. بۇل كورسەتكىش سالاداعى تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەنىن بىلدىرەدى. ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە قىزمەتتەردىڭ قاتارىندا مەكەنجاي بەرۋ, جوبالاۋعا رۇقسات الۋ, ەسكيزدەردى كەلىسۋ جانە نىسانداردى كادەگە جاراتۋ راسىمدەرى بار.
«بۇگىندە قۇرىلىس سالاسىندا 54 مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتىلەدى, ولاردىڭ بارلىعى ونلاين فورماتتا قولجەتىمدى. بۇل ازاماتتار مەن بيزنەسكە قىزمەت الۋدى جەڭىلدەتەدى. سونىمەن قاتار ەلەكتروندىق كەلىسىمشارتتار, قۇجاتتاردى اۆتوماتتى تەكسەرۋ, تسيفرلىق اكتىلەر, API جانە BIM تەحنولوگيالارى ارقىلى مونيتورينگ ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە راسىمدەردىڭ اشىقتىعى ارتىپ, قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمى قىسقارادى. جالپى, سالانىڭ تيىمدىلىگى 46 پايىزعا دەيىن وسەدى», دەدى ج.ماديەۆ.
سونىمەن قاتار استانادا قۇرىلىس بارىسىن باقىلاۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى ەنگىزىلە باستادى. جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, ەلىمىزدەگى قۇرىلىس نىساندارىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءۇشىن كومپيۋتەرلىك كورۋ جۇيەلەرى كەڭىنەن قولدانىلا باستادى. 2026–2027 جىلدارعا ارنالعان جوسپار اياسىندا الدىن الا باقىلاۋ تەتىگى ىسكە قوسىلادى. جاڭا تەحنولوگيالىق شەشىمدەر نەگىزىندە ءاربىر قۇرىلىس نىسانىنا ارنايى تسيفرلىق پاسپورت بەرىلەتىن بىرىڭعاي تسيفرلىق ەكوجۇيە قالىپتاستىرىلماق. بۇل جۇيە مونيتورينگ جۇرگىزۋدى جەدەلدەتىپ قانا قويماي, تەكسەرۋ بارىسىندا تۋىندايتىن ادامي فاكتورعا بايلانىستى تاۋەكەلدەردى دە ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قۇرىلىس كودەكسى اياسىندا مەملەكەتتىك باقىلاۋ كۇشەيتىلدى. تەكسەرۋشى ورگاندارعا جاڭا قۇرالدار, سونىڭ ىشىندە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى. سونىمەن قاتار نىسانداردى پايدالانۋعا قابىلداۋ كەزىندە قۇرىلىستى باقىلاۋ ورگاندارى مەن توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنىڭ مىندەتتى تۇردە قاتىسۋ ءتارتىبى ەنگىزىلدى. ول اپاتتار مەن ءورت قاۋپىن ازايتۋعا باعىتتالعان. ۇلەستىك قۇرىلىس سالاسىنداعى تالاپتار دا قاتاڭداتىلدى. مەملەكەتتىڭ رۇقساتى مەن كەپىلدىگى بولماسا, قۇرىلىس كومپانيالارى ۇلەسكەرلەردىڭ قاراجاتىن تارتا المايدى. سونداي-اق بانكتەر مۇنداي جوبالارعا يپوتەكالىق نەسيە بەرمەيدى. قۇجاتتا سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن كۇشەيتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. بۇدان بولەك رەتسىز جانە زاڭسىز قۇرىلىستاردىڭ الدىن الۋ, سونداي-اق مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن قالا قۇرىلىسى جوسپارلارىن باقىلاۋ كۇشەيتىلدى. سونىمەن قاتار قۇرىلىس سالاسىن تسيفرلاندىرۋعا كوڭىل ءبولىندى. بىرىڭعاي قۇرىلىس پورتالى ءتۇرلى جۇيەلەردى ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا بىرىكتىرىپ, ۇدەرىستەردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا جانە ارتىق بيۋروكراتيانى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر بىرقاتار تاپسىرما بەردى. بىرىنشىدەن, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ كوممەرتسيالىق يپوتەكاسىن دامىتۋ ءۇشىن جاڭا تاسىلدەر ازىرلەۋ قاجەت. بۇل مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتىپ, قولجەتىمدى يپوتەكانى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان. وسىعان بايلانىستى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى ۇلتتىق بانكپەن جانە باسقا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە ءتيىستى ۇسىنىستار ازىرلەۋگە ءتيىس. سونىمەن قاتار «وتباسى بانككە» حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىن قولداۋعا باسىمدىق بەرۋ تاپسىرىلدى. ەكىنشىدەن, قۇرىلىس كودەكسى اياسىنداعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى جاڭارتۋ تاپسىرىلدى. ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى 1 شىلدەگە دەيىن قاجەتتى قۇجاتتاردى قابىلداپ, ولاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدا ۇستاۋعا ءتيىس. ۇشىنشىدەن, ەلىمىزدە قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ بويىنشا 38 جاڭا جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. قۇرىلىس كولەمىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى ماتەريالدارعا سۇرانىس تا ارتىپ كەلەدى. وسىعان بايلانىستى تاپشىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە وتاندىق ءوندىرىستى قولداۋ ماقساتىندا جاڭا جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ونەركاسىپ مينيسترلىگى «بايتەرەك» حولدينگىمەن بىرگە بۇل جوبالاردىڭ ۋاقىتىندا ىسكە قوسىلۋىن باقىلاۋعا ءتيىس. جالپى باقىلاۋ مەن ۇيلەستىرۋ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليارعا جۇكتەلدى.
