فوتو: ru.freepik.com
جيىندا قۇرىلىس سالاسىنداعى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ, «بايتەرەك» ۇيح» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇربولات ايداپكەلوۆ, سونداي-اق تۇركىستان, قوستاناي, باتىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى بايانداما جاسادى.
«مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ازاماتتاردىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەتىن, ەڭ باستىسى, ەلگە پايداسى تيەتىن ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ باستى ماقسات بولۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل مىندەتتى ىسكە اسىرۋعا قۇرىلىس سەكتورى تىڭ سەرپىن بەرەتىنى انىق. وتكەن جىلى سالادا 16% دەڭگەيىندە ءوسىم ساقتالدى. 20 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. 185 مىڭ وتباسى باسپانا جاعدايىن جاقسارتتى. بيىل دا قۇرىلىس قارقىنىن ساقتاي وتىرىپ, تۇرعىن ءۇيدى قولجەتىمدى ەتۋ باعىتىندا جۇمىستى جالعاستىرۋ كەرەك», دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
ۇكىمەت ازاماتتار ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋ قۇرالدارىن الۋدى وڭايلاتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن شارالار كەشەنىن قابىلدادى. اتاپ ايتقاندا, تۇرعىن ءۇي ساياساتىندا نەگىزگى ءرول اتقاراتىن «وتباسى بانك» ۇلتتىق دامۋ ينستيتۋتى مارتەبەسىنە يە بولدى. تىزىمدەردى تسيفرلىق فورماتقا كوشىرۋ ادام فاكتورىن بارىنشا ازايتىپ, تۇرعىن ءۇيدى ەسەپكە الۋ مەن ءبولۋ راسىمدەرىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىردى.
سونداي-اق «ناۋرىز» جانە «ناۋرىز – جۇمىسكەر» باعدارلامالارى بويىنشا جالپى كولەمى 233 ملرد تەڭگەگە 8,5 مىڭنان استام نەسيە بەرىلدى.
پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ نازارىن تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلارىن ورىنداۋدى, قالالاردا قولايلى, جايلى ورتانى قالىپتاستىرۋعا كوڭىل ءبولۋ جانە ءتيىستى ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جۇمىستارىن وزىق قارقىنمەن جۇرگىزۋدى تاپسىردى.
ءىرى قالالاردا, اسىرەسە استانا مەن الماتىدا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى ءوسىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار مونوقالالار مەن اۋىلدىق جەرلەردەگى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋعا دا كوڭىل ءبولۋ ماسەلەسىنە نازار اۋدارىلدى.
وسىعان بايلانىستى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى «بايتەرەك» حولدينگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, ازاماتتاردى قولجەتىمدى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا وڭىرلىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جانداندىرۋى ءتيىس.
سونداي-اق وتىرىس بارىسىندا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
2026 جىلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قانشا قارجى بولىنەدى؟
«مەملەكەت باسشىسى حالىققا جولداۋىندا قۇرىلىس قارقىنى قاۋىپسىزدىك پەن ساپاعا كەسىرىن تيگىزبەۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وتكەن جىلى قۇرىلىستىڭ ساپاسىنا قاتىستى رەسمي تۇردە 63 مىڭنان استام شاعىم كەلىپ تۇسكەن. جاڭا قۇرىلىس كودەكسى وسىنداي ولقىلىقتاردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالىپ وتىر. ول ەسكىرگەن نورمالاردان حالىقارالىق ستاندارتتارعا, تسيفرلىق جانە اۆتوماتتاندىرىلعان تەحنولوگيالارعا كوشۋ ارقىلى بۇكىل سالانى جۇيەلى تۇردە جاڭارتۋدى قامتاماسىز ەتەدى», دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
قۇرىلىس كودەكسى اياسىندا مەملەكەتتىك باقىلاۋ كۇشەيتىلدى. تەكسەرۋشى ورگاندارعا جاڭا قۇرالدار, ونىڭ ىشىندە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ كەڭ اۋقىمى ۇسىنىلدى. نىسانداردى قابىلداپ الۋ كەزىندە قۇرىلىستى باقىلاۋ ورگاندارى مەن توتەنشە جاعدايلار قىزمەتتەرىنىڭ مىندەتتى تۇردە قاتىسۋ تەتىگى ەنگىزىلدى. بۇل اپاتتار مەن ءورت قاۋپىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇلەستىك قۇرىلىس سالاسىندا تالاپتار قاتاڭداتىلدى.
مەملەكەتتىڭ ءتيىستى رۇقساتى مەن كەپىلدىگى بولماسا, قۇرىلىس كومپانيالارى ۇلەسكەرلەردىڭ قاراجاتىن تارتا المايدى, ال بانكتەر يپوتەكا بەرمەيدى. قۇجاتتا سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن كۇشەيتۋگە باسا نازار اۋدارىلعان. سونداي-اق رەتسىز جانە زاڭسىز قۇرىلىستاردىڭ الدىن الۋ, سونداي-اق مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردىڭ تاپشىلىعى سياقتى جاعدايلاردى بولدىرماۋ ءۇشىن تۇبەگەيلى جوسپارلاۋ جوبالارىن تۇزەتۋگە باقىلاۋ بارىنشا كۇشەيتىلدى.
سونىمەن قاتار قۇرىلىس سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ىسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. بىرىڭعاي قۇرىلىس پورتالى سالاداعى اشىقتىقتى ارتتىرىپ, ءارتۇرلى جۇيەلەردى ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا بىرىكتىرۋگە جانە ارتىق بيۋروكراتيا مەن مەرزىمدەردى قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
پرەمەر-مينيستر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس, جاساندى ينتەللەكت مينيسترلىكتەرىنە بيىلعى شىلدە ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن جوبالاردى ساراپتاۋ بويىنشا جاساندى ينتەللەكت مودۋلدەرىنىڭ پيلوتتىق رەجيمدەگى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار ماڭعىستاۋ, قىزىلوردا وبلىستارى, اباي, باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان وڭىرلەرىنىڭ اكىمدىكتەرىنە 1 ماۋسىمعا دەيىن باس جوسپارلار مەن ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاردى قالا قۇرىلىسى كاداسترىنا كوشىرۋدى جالعاستىرىپ, سالانى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا بارلىق جوسپاردى جەدەلدەتۋ تاپسىرىلدى.
ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر بىرقاتار تاپسىرما بەردى:
- ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ كوممەرتسيالىق يپوتەكاسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا جاڭا تاسىلدەر ازىرلەۋ
مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا جۇكتەمەنى ازايتۋ ماقساتىندا قولجەتىمدى كوممەرتسيالىق يپوتەكانى دامىتىپ, كولەمىن ۇلعايتۋ قاجەت.
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى ۇلتتىق بانكپەن جانە باسقا دا مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ كوممەرتسيالىق يپوتەكاسىن جانە تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ قۇرالدارىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ بويىنشا جاڭا تاسىلدەردى ازىرلەۋى ءتيىس.
سونىمەن قاتار «وتباسى بانك» حالىقتىڭ وسال ساناتتارىن قولداۋعا باسا كوڭىل ءبولۋى قاجەت.
- قۇرىلىس كودەكسى اياسىندا نورماتيۆتىك اكتىلەردى ۋاقتىلى جاڭارتۋ
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى 1 شىلدەگە دەيىن نورماتيۆتىك اكتىلەردى جاڭارتىپ, قابىلداۋدى, سونداي-اق ولاردى ىسكە اسىرۋ كەزىندە ۇزدىكسىز باقىلاپ وتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس.
- قۇرىلىس سالاسىندا 38 جاڭا جوبانى ۋاقتىلى ىسكە قوسۋ
قۇرىلىس كولەمىنىڭ جىل سايىن وسۋىنە بايلانىستى قۇرىلىس ماتەريالدارىنا دا سۇرانىس ارتىپ كەلەدى. سوندىقتان تاپشىلىق پەن باعانىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ, سونداي-اق وتاندىق ءوندىرىستى قولداۋ ماقساتىندا قاجەتتى قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ جوبالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
بيىل ەلىمىزدە وسىنداي 38 جاڭا جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. ونەركاسىپ مينيسترلىگى «بايتەرەك» حولدينگىمەن بىرلەسىپ, ولاردىڭ ۋاقتىلى ىسكە قوسىلۋىن قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس.
جالپى باقىلاۋ مەن ۇيلەستىرۋ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليارعا جۇكتەلدى.
