الدا ۇلكەن بەلەس تۇر

تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شا­عىندا قالاي ەدىك؟ قيىندىقتار جان-جاقتان قاۋمالاپ, جۇمىس­سىزدىق تا ءبىر بۇيىردەن بۋىپ تۇر ەدى. ءبىز سول قيىندىقتىڭ ءبارىن ەڭسەرە الدىق. ەلىمىزدى قۋاتتى مەملەكەتكە اينالدىرۋدىڭ جاسامپاز جوسپارى جاسالدى. اسىرەسە, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانىڭ قولعا الىنۋىمەن ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسى وركەن جايدى. بۇرىن وزىمىزدە وندىرىلمەگەن جاڭا ونىمدەر شىعارىلا باستادى. سونداي جوبانىڭ بىرنەشەۋى ءبىزدىڭ زاۋىتتا ىسكە اسىرىلۋدا. ماسەلەن, ەلىمىزدە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان يندۋستريالاندىرۋ مەن ارتاراپتاندىرۋعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ شاراپاتى ءبىزدىڭ ۇجىمنىڭ مۇنايشىلارىنا ءتيدى. سوناۋ كەڭەستىك داۋىردەن بەرى وتاندىق مۇنايدان ءتۇرلى جانار-جاعارمايلار شىعاراتىن بۇل زاۋىتتىڭ ەسكى قوندىرعىلارى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن قايتا جاڭعىرتىلدى. قازىر ءبىز ەۋروستاندارتتارمەن مۇناي وڭدەۋ كولەمىن ۇلعايتا باستادىق. يندۋستريالاندىرۋ – ەكو­نومي­كانىڭ قۇرالى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, مەملەكەت دامۋى­نىڭ جانە ورتا تاپتى قا­­لىپ­تاستىرۋدىڭ ماڭىزدى فاك­تورى ەكەنى داۋسىز. ويتكەنى, ءبىزدىڭ ەلىمىز يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى ارقىلى عانا ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزىپ كەلەدى. بۇل باعدارلامانىڭ ءبىزدىڭ زاۋىتىمىزعا دا وڭ ىقپالى ءتيدى. مۇنداي جوبالاردىڭ ماڭىزى اسىرەسە, دسۇ-عا مۇشە بولۋعا قادام جاساعان ساتتە ارتا تۇسەدى. ەلباسى ءوز ۇندەۋىندە ورىندى اتاپ وتكەندەي, دسۇ-عا مۇشە بولۋىمىزبەن الدىمىزدا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارار ىستەر كۇتىپ تۇرعانىن بىلەمىز. جالپى, كەلەشەكتە قازاقستان ەكونوميكاسى قالاي دامۋى قاجەت؟ قاي سالالارعا باسا ءمان بەرگەن ءجون؟ مىنە, وسىنداي ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ استارىنا ۇڭىلەر بولساق, الدىمەن تاۋەلسىز قازاقستانىمىزدىڭ بۇگىنگى قۋاتتى ەلگە اينالۋ باعىتىنداعى قارقىندى دامۋىنان جاڭىلماعانىن قالار ەدىك. ەكىنشىدەن, ەلىمىزدە وندىرىلەتىن ونىمدەردىڭ ساپاسى بۇرىنعىدان دا ارتا ءتۇسۋى ءتيىس. وسى ورايدا, ءبىزدىڭ بايىر­عى زاۋىتىمىزدىڭ قايتا جاڭعىر­تىلىپ, باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم وندىرۋگە وڭ قادام جاساپ وتىر­عانىن ايتا الامىز. زاۋىت­تىڭ قايتا تۇلەۋىنە تىكەلەي ەلباسىنىڭ ءوزى سەبەپشى بولىپ ەدى. ءسويتىپ, العاشىندا جاپونيانىڭ ينۆەس­تيتسيالىق قارجىسىنا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالدى. ال وتكەن جىلدىڭ اياعىندا حوش ءيىستى شيكىزاتتار شىعاراتىن جاڭا قوندىرعى قۇرىلىسى اياقتالدى. ەندى مۇنايدى تەرەڭ وڭدەۋ جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. مۇنىڭ ءبارى ەلىمىزدەگى تابيعي بايلىقتىڭ ءبىرى – مۇنايدى ەل يگىلىگىنە جاراتۋ باعىتىنداعى وڭدى قادامدار. وسىلايشا, ەل ەكونوميكاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى ءونىم­دەر شىعارۋىنا ۇلەسىمىزدى قوسىپ كەلەمىز. باسەكەگە قابىلەت­تىلىك دەگەننەن شىعادى, اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن جاڭعىر­تۋ جوباسى باستالعالى بەرى جاس مۇناي­شىلاردىڭ جاڭا قوندىرعىلاردا جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن شەتەلدەردە ءبىلىمىن جەتىلدىردىك. زاۋىتتىڭ جاس مۇناي وڭدەۋشىلەرى اراسىندا اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرگەندەر دە كوپتەپ سانالادى. پرەزيدەنت ۇدايى وڭدەۋ ونەر­كاسىبىندە ءونىم كولەمىن ۇلعايتۋدىڭ ماڭىزىن ايتىپ كەلدى. سەبەبى, ءبىزدىڭ ەلىمىز تابيعي شيكىزاتتاردى ءوڭدىرىپ قانا قويماي, ونى ساپالى وڭدەۋگە بەت بۇردى. اتاقتى سەرۆانتەس: «بايلىق – بايلىققا يە بولۋدا ەمەس, ونى جاراتا بىلۋدە» دەگەن عوي. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا وسى قاعيدانى ۇستانادى. قازاقستاندا 200-دەن اسا ءونىم ەكسپورتقا شىعارىلىپ, وتاندىق ءونىمدى وڭدەۋ كولەمى ەسەلەندى. دەمەك, قازاقستان دا الەۋەتتى ەلگە اينالدى. مۇناي-گاز ونەركاسىبىنە قوسا وزگە سالالار دا قارقىندى دامۋدا. ەندى ەلىمىزدە مۇناي-حيميا ونەركاسىبى دە ەڭسە تىكتەمەك. بيىل وسى سالانى وركەندەتۋگە قاجەتتى شيكىزاتتار اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا شىعارىلماق. قازىر 133 مىڭ توننا بەنزول جانە ءبىر جىلدا 496 مىڭ توننا پاراكسيلول شىعاراتىن كەشەن تەحنولوگياسى سىناقتان وتكىزىلۋدە. ەندى, مىنە, بۇگىنگى جاسامپاز ىستەرىمىز دسۇ سەكىلدى الەمدەگى ەڭ بەدەلدى ۇيىمعا مۇشە بولۋ جونىندەگى كەلىسىمنىڭ ءساتتى اياقتا­لۋىنا ءوز ىقپالىن تيگىزگەنى داۋسىز. الدىمىزدا ۇلكەن بەلەس تۇر. ول – دسۇ تالابىنا ساي باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرىپ, ەڭ ساپالى ونىمدەرىمىزدى شەتەل نارىعىنا ەكسپورتتاۋ. ءبىز بۇل بەلەستى دە باعىندىرامىز. قايرات ورازباەۆ, «ءاتموز» جشس باس ديرەكتورى. اتىراۋ.